Met mijn samenvattingen slaag je op al je examens!

SOCIAAL RECHT 2
INLEIDING
Afkortingen

- RSVZ: Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen
- RSZ: Rijksdienst voor sociale zekerheid
- ZIV: ziekte- & invaliditeitsverzekering

HB p. 337-363

1 WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?
= geheel van maatregelen & instellingen die aan elke burger voldoende
bestaansmiddelen waarborgen wanneer zijn bestaanszekerheid wordt bedreigd ten
gevolge van bepaalde risico’s

Traditioneel: 7 takken

- Ziekte- & invaliditeitsverzekering
- Arbeidsongevallenverzekering
- Beroepsziekteverzekering
- Werkloosheid
- Gezinsbijslag
- Rust- & overlevingspensioen
- Jaarlijkse vakantie

Daarnaast sociale bijstand (of “residuaire regelingen”)

- Maatschappelijke integratie & dienstverlening
- Inkomensgarantie voor ouderen (IGO)
- Vlaamse sociale bescherming
- Tegemoetkomingen aan mensen met beperking

Sociale risico’s kunnen bestaanszekerheid van de burger aantasten door

- inkomen te verminderen
o Sociale zekerheid vangt inkomensverlies op
- uitgaven te vermeerderen
o Sociale zekerheid zal deze kosten (gedeeltelijk) opvangen of
terugbetalen

, 2 GESCHIEDENIS VAN BELGISCHE SOCIALE ZEKERHEID
Elisabeth = patroonheilige van liefdadigheid

- Aan haar voeten: kreupele bedelaar
- Hoe zag men mensen met een beperking in de Middeleeuwen?

Middeleeuwen

- Standenmaatschappij
- Armoede= straf van God
- Armoede wordt niet gezien als sociaal probleem
- Oplossingen
o Liefdadigheid
o Steun van familie
o Gilden
 Belangenorganisatie van & voor personen met hetzelfde beroep
 Vorm van sociale zekerheid: bij werkloosheid & bij overlijden
(zorgen voor weduwen en wezen)

Midden 19e eeuw

- Voedselcrisis
- Stijgende voedselprijzen
- Teloorgang huisnijverheid door opkomst fabrieken

Industriële revolutie

- Ontstaan 1ste vakbonden
- Ontwikkeling van socialisme
- Karl Marx & Friedrich Engels organiseerden vanuit Brussel netwerk van
arbeidersorganisaties die leidde tot Eerste Internationale

Coalitieverbod 1791 – 1866

- maatschappijen van onderlinge bijstand worden gedoogd (omwille van veel
armoede)

1842: 1ste vakbond ALCIT (vereniging van typografen in Brussel)

1857

- "Broederlijke Maatschappij der Wevers"
- "Maatschappij der Noodlijdende Broeders“ (spinners)

Vanaf 1886

- 1ste sociale maatregelen na grote sociale onrust
- WG’s moeten verplicht hun WN’s in geld uitbetalen (1887)

,1890: 1ste werklozenkassen

1901: “Ghent system”

1903: wet op arbeidsongevallen

1925: verplicht pensioensysteem voor arbeiders & bedienden uit privésector

1930: wet op kinderbijslag

Henri Fuss (1944): “Sociale zekerheid is noodzakelijke basis voor vrede op lange
termijn”

1944: "Ontwerp van Overeenkomst tot Sociale Solidariteit“

- Vrucht van geheim overleg tussen WG’s en WN’s met oog op uitwisselen van
ideeën om economisch & sociaal leven na oorlog terug op gang te krijgen
- Systeem van verplichte sociale verzekeringen voor alle WN’s
- 5 sectoren
o Rust- & overlevingspensioenen
o ZIV
o Werkloosheid
o Gezinsbijslagen
o Jaarlijkse vakantie

Inning bijdragen door nationaal repartitiefonds (latere RSZ)

- Globale bijdrage van 23,5% van loon (8% ten laste van WN & 15,5% ten laste
van WG)

Optrekken uitkeringen tot "redelijk" niveau

- Bij arbeidsongeschiktheid: 60% van loon, verminderd tot 50% na 1 jaar
- Gezondheidszorgen werden uitgebreid tot gezinsleden
- Pensioenen werden opgetrokken tot 50% van gemiddeld loon (gedeeltelijk via
kapitalisatie, gedeeltelijk via repartitie)

Tijdens het Ardennenoffensief wordt "Besluitwet op de sociale zekerheid“
ondertekend (28 december 1944)

Naoorlogse periode (enkele topics)

- Verandering visie op taak van sociale zekerheid: van bestrijding armoede naar
behoud welvaartsniveau
- Sociale uitkeringen wijzigen van éénzelfde bedrag voor iedereen naar
percentage van eigen loon
- Pensioenstelsel
o Van kapitalisatie naar repartitie
o 75% van gemiddeld loon voor gezinshoofden - 60% voor anderen

, o ZIV: afspraken over tarieven van artsen
o Ontstaan sociale zekerheid voor zelfstandigen
o 1949: toelage voor “moeder aan de haard” (afgeschaft in 1957)
o 1952: algemene koppeling van lonen & uitkeringen aan
consumptieprijsindex
o 1974
 Wet op bestaansminimum

 Invoering brugpensioen

o 1994

 Invoering art. 23 GW (sociale grondrechten)

 Invoering Bijzondere Bijdrage voor Sociale Zekerheid (BBSZ)

o 2012: degressiviteit van werkloosheidsuitkeringen

 Niveau van loonplafond daalt

 Niveau van percentage daalt

o 2015 - 2019: tax shift

o 2016: invoering re-integratietraject

o 2025: vele fundamentele wijzigingen door regering De Wever I: kleine
greep:

 Verlaging lasten op arbeid

 Beperken werkloosheidsuitkering in tijd tot 2 jaar

 Statutairen

 Pensioenen

 Harmonisatie pensioenstelsels

 Pensioenbonus &-malus

 Afbouwen gelijkgesteld periodes voor pensioen

 Afschaffing overlevingspensioen

 Geneeskunige verzorging

 Derdebetalersregeling bij tandarts & kine

 Harmonisatie verloven ikv opvoeding tot “familiekrediet”