SMW VERDIEPEN EN
VERBREDEN 1
SYSTEEMGERICHTE METHODEN IN HULPVERLENING
1 INLEIDING IN DE ALGEMENE SYSTEEMTHEORIE
1.1 Opbouw methodisch handelen
1.2 Aanzet tot vertrouwensvolle hulpverlening
Systeemgerichte methode
- Wijze van kijken naar menselijk welzijn & onwelzijn
- Bril geeft richting aan jouw ‘kijk’ op problemen van mensen
o Wat je wel & niet ziet
!! Doorheen geschiedenis : nieuwe denkmodellen
CASUS katrien
wat is de hulpvraag in de casus?
- Ouders en dokter vragen om haar te begeleiden en ondersteunen in haar
rouwverwerkingsproces
- Emotie regulatie K
- Zelfzorg (slapen, hygiëne)
- Sociale vaardigheden K
, - Contact ouders K + O
Welke zijn mogelijke hypotheses?
- Onverwerkt rouwproces K
- Druk van ouders naar studies toe & hoge verwachtingen
- Puberteit K
- Slechte communicatie thuis K + O
- Schoolproblemen K
- Emoties uiten gaat slecht
Wie heeft er ‘last’ van?
- Ouders
Wie is de aanmelder?
- Ouders
Krachten?
- Ze komt naar het JAC
- Ze blijft naar school gaan
1.3 Hulpverlening- evolutie in paradigma’s
PARADIGMA: algemeen aanvaard denkkader van bepaalde tijd
- hierop verdere theorieën ontwikkelen
Doorheen geschiedenis ontwikkelen zich nieuwe denkmodellen
hulpverleningsmodellen: 'evolutie'
Persoonsgerichte bril/paradigma (in persoon bevindt)
- Oorzaak-gevolg denken = lineair causale denkmodel
- Psychologie:
o behaviorisme (stimulus-respons) – psychoanalyse – humanistische psychologie
(Rogers = cliënt centered)
- bv. Bij koorts kijkt de dokter naar oorzaak, kind weent dus ouders vragen zich af waarom
Wisselwerkingsgerichte model/paradigma (tussen mensen)
- Circulaire casualiteit
o Systeemdenken
- Bv. Problemen als resultaat van interacties tussen mensen & omgeving,
communicatieproblemen in gezin
paradigma’s
, - wat speelt er tussen de mensen af?
- Wat is hun aandeel?
- Hoe handelen en beïnvloeden ze elkaar?
Casuïstiek
- hoezo vertoont die het gedrag in dit thuissysteem? Ouders en jongen hebben aandeel
- hoe communiceren ze?
- Welke vrienden gaat hij mee om?
1.4 Paradigma’s
Oorzaak-gevolg denken = lineair causale denkmodel
- Medische model
- Probleemgerichte model (Social casework)
Wisselwerkingsgericht denken = circulaire causaliteit
- Systeemtheorie
- Communicatietheorie
- Structurele benadering (gezin als structuur)
- Contextuele benadering (intergenerationele verbondenheid)
- Oplossingsgerichte benadering
1.5 Eclectische integratieve benadering
Beiden benaderingen zijn GOED naar hulpvraag of situatie van cliënt & zijn omgeving te kijken
?? Heb ik alles in de kamer gekregen
- complexiteit van situatie is niet altijd te vatten vanuit 1 theorie
eclectisch integratief : vereist van hulpverlener
o eclectisch: systematisch integreren van elementen uit diverse theorieën
o Integratief: uw aanpak is integratie van verschillende denkmodellen, werkwijzen,
technieken & strategieën
, 2 THEORETISCHE UITGANGSPUNTEN VAN ALGEMENE SYSTEEMTHEORIE
2.1 Theoretische uitgangspunten AST
systeemtheorie = Uitgangspunten toegepast in verschillende wetenschapsgebieden
Gestaltpsychologie
- Uitgaan van gehelen – geheel = meer dan som van delen
o cl zien in het geheel van al zijn systemen
- Onderscheid tussen voorgrond & achtergrond; als we waarnemen zien we altijd 1 figuur
scherp & ander figuur minder scherp, je kan nooit beide figuren scherp zien
o HV: richten op cl, gezin cl achtergrond daarna richten op gezin, leden van het gezin
achtergrond
Toepassingen in psychologie & psychiatrie
- Gezinstherapie: toegepast op gezinnen
- Jaren ‘70 Bateson, Haley & Watzlawick
2.2 Theoretische uitgangspunten
Systeemtherapie = hulpverleningsmethode gebaseerd op systeemtheoretische denken
MEER toepassingen dan alleen gezin
- Teams
- groepen bewoners – cursisten
- organisaties
Six degrees of separation
Hongaarse schrijver Frigyes Karinthy:
- 2 onbekenden met elkaar verbonden zijn via een ketting van slechts vijf tussenpersonen
- 'het kleine-wereldfenomeen’
= ondersteund via wetenschappelijk onderzoek
2.3 AST = VISIE om naar MENS te kijken
denkkader waarbinnen gedrag van mensen verstaanbaar wordt
- beschrijvend, helpt situaties te analyseren & te verhelderen, helpt bij begrijpen van gedrag
door te kijken naar bredere context & interacties
- Als hulpverlener rol van elk individu binnen systeem & dynamiek begrijpen
- Geen verklaring voor menselijk gedrag, wel visie om naar mens te kijken
- Niet primair oplossen van problemen, wel tolken, duiden
- Verschaft inzicht in handelen, geen waardeoordeel
2.4 AST
doet beroep op communicatietheorie
- Alles wat tussen mensen gebeurt is communicatie
- Er is ALTIJD beïnvloeding
- 5 axioma’s
Volgens AST is hulpverlenen :
Participeren in ingewikkeld proces van onderhandelingen over betekenissen die mensen aan dingen
toekennen, in een poging ze op elkaar af te stemmen zodat opnieuw organisatie van dagelijks leven
mogelijk wordt
VERBREDEN 1
SYSTEEMGERICHTE METHODEN IN HULPVERLENING
1 INLEIDING IN DE ALGEMENE SYSTEEMTHEORIE
1.1 Opbouw methodisch handelen
1.2 Aanzet tot vertrouwensvolle hulpverlening
Systeemgerichte methode
- Wijze van kijken naar menselijk welzijn & onwelzijn
- Bril geeft richting aan jouw ‘kijk’ op problemen van mensen
o Wat je wel & niet ziet
!! Doorheen geschiedenis : nieuwe denkmodellen
CASUS katrien
wat is de hulpvraag in de casus?
- Ouders en dokter vragen om haar te begeleiden en ondersteunen in haar
rouwverwerkingsproces
- Emotie regulatie K
- Zelfzorg (slapen, hygiëne)
- Sociale vaardigheden K
, - Contact ouders K + O
Welke zijn mogelijke hypotheses?
- Onverwerkt rouwproces K
- Druk van ouders naar studies toe & hoge verwachtingen
- Puberteit K
- Slechte communicatie thuis K + O
- Schoolproblemen K
- Emoties uiten gaat slecht
Wie heeft er ‘last’ van?
- Ouders
Wie is de aanmelder?
- Ouders
Krachten?
- Ze komt naar het JAC
- Ze blijft naar school gaan
1.3 Hulpverlening- evolutie in paradigma’s
PARADIGMA: algemeen aanvaard denkkader van bepaalde tijd
- hierop verdere theorieën ontwikkelen
Doorheen geschiedenis ontwikkelen zich nieuwe denkmodellen
hulpverleningsmodellen: 'evolutie'
Persoonsgerichte bril/paradigma (in persoon bevindt)
- Oorzaak-gevolg denken = lineair causale denkmodel
- Psychologie:
o behaviorisme (stimulus-respons) – psychoanalyse – humanistische psychologie
(Rogers = cliënt centered)
- bv. Bij koorts kijkt de dokter naar oorzaak, kind weent dus ouders vragen zich af waarom
Wisselwerkingsgerichte model/paradigma (tussen mensen)
- Circulaire casualiteit
o Systeemdenken
- Bv. Problemen als resultaat van interacties tussen mensen & omgeving,
communicatieproblemen in gezin
paradigma’s
, - wat speelt er tussen de mensen af?
- Wat is hun aandeel?
- Hoe handelen en beïnvloeden ze elkaar?
Casuïstiek
- hoezo vertoont die het gedrag in dit thuissysteem? Ouders en jongen hebben aandeel
- hoe communiceren ze?
- Welke vrienden gaat hij mee om?
1.4 Paradigma’s
Oorzaak-gevolg denken = lineair causale denkmodel
- Medische model
- Probleemgerichte model (Social casework)
Wisselwerkingsgericht denken = circulaire causaliteit
- Systeemtheorie
- Communicatietheorie
- Structurele benadering (gezin als structuur)
- Contextuele benadering (intergenerationele verbondenheid)
- Oplossingsgerichte benadering
1.5 Eclectische integratieve benadering
Beiden benaderingen zijn GOED naar hulpvraag of situatie van cliënt & zijn omgeving te kijken
?? Heb ik alles in de kamer gekregen
- complexiteit van situatie is niet altijd te vatten vanuit 1 theorie
eclectisch integratief : vereist van hulpverlener
o eclectisch: systematisch integreren van elementen uit diverse theorieën
o Integratief: uw aanpak is integratie van verschillende denkmodellen, werkwijzen,
technieken & strategieën
, 2 THEORETISCHE UITGANGSPUNTEN VAN ALGEMENE SYSTEEMTHEORIE
2.1 Theoretische uitgangspunten AST
systeemtheorie = Uitgangspunten toegepast in verschillende wetenschapsgebieden
Gestaltpsychologie
- Uitgaan van gehelen – geheel = meer dan som van delen
o cl zien in het geheel van al zijn systemen
- Onderscheid tussen voorgrond & achtergrond; als we waarnemen zien we altijd 1 figuur
scherp & ander figuur minder scherp, je kan nooit beide figuren scherp zien
o HV: richten op cl, gezin cl achtergrond daarna richten op gezin, leden van het gezin
achtergrond
Toepassingen in psychologie & psychiatrie
- Gezinstherapie: toegepast op gezinnen
- Jaren ‘70 Bateson, Haley & Watzlawick
2.2 Theoretische uitgangspunten
Systeemtherapie = hulpverleningsmethode gebaseerd op systeemtheoretische denken
MEER toepassingen dan alleen gezin
- Teams
- groepen bewoners – cursisten
- organisaties
Six degrees of separation
Hongaarse schrijver Frigyes Karinthy:
- 2 onbekenden met elkaar verbonden zijn via een ketting van slechts vijf tussenpersonen
- 'het kleine-wereldfenomeen’
= ondersteund via wetenschappelijk onderzoek
2.3 AST = VISIE om naar MENS te kijken
denkkader waarbinnen gedrag van mensen verstaanbaar wordt
- beschrijvend, helpt situaties te analyseren & te verhelderen, helpt bij begrijpen van gedrag
door te kijken naar bredere context & interacties
- Als hulpverlener rol van elk individu binnen systeem & dynamiek begrijpen
- Geen verklaring voor menselijk gedrag, wel visie om naar mens te kijken
- Niet primair oplossen van problemen, wel tolken, duiden
- Verschaft inzicht in handelen, geen waardeoordeel
2.4 AST
doet beroep op communicatietheorie
- Alles wat tussen mensen gebeurt is communicatie
- Er is ALTIJD beïnvloeding
- 5 axioma’s
Volgens AST is hulpverlenen :
Participeren in ingewikkeld proces van onderhandelingen over betekenissen die mensen aan dingen
toekennen, in een poging ze op elkaar af te stemmen zodat opnieuw organisatie van dagelijks leven
mogelijk wordt
