OG 11: Labo-onderzoeken
1. De student weet welke labo-onderzoeken er plaatsvinden tijdens de zwangerschap
en kent de normale waarden
1.1 Welke labo-onderzoeken worden aanbevolen tijdens de zwangerschap, licht deze toe:
De bloedgroep en irreguliere antistoffen (Hb, ferritine, MCV, MCH, MCHC, +
indirecte coombs test)
Bepaal bij de eerste bloedafname de bloedgroep en de resusfactor indien die bij
aanvang van de zwangerschap niet gekend zijn. Bepaal altijd de irreguliere
antistoffen (indirecte coombs). (Grade 1B)
Wanneer een negatief resultaat werd bekomen, bepaal rond 28 weken opnieuw de
irreguliere antistoffen (onafhankelijk van hun resusstatus). (Grade 2C)
Verwijs in geval van aanwezigheid van irreguliere antistoffen naar een
gespecialiseerd centrum voor verder onderzoek en advies betreffende verdere
opvolging van de zwangerschap.
Bloedgroep, resusfactor en irreguliere antistoffen dienen bepaald te worden ter preventie van
hemolytische anemie bij de foetus en ter identificatie van eventuele transfusie problemen.
Tijdens de zwangerschap kan een resusnegatieve vrouw antilichamen ontwikkelen tegen
een resuspositieve foetus via contact met foetaal bloed. Dit is het meest waarschijnlijk tijdens
de geboorte, maar soms gebeurt het ook in de late zwangerschap. Deze antilichamen geven
meestal geen probleem voor de eerste zwangerschap maar kunnen in de volgende
zwangerschappen leiden tot een hemolytische anemie, hyperbilirubinemie, hartfalen en
soms intra-uteriene of neonatale dood. Het is belangrijk om zeker te zijn van de maternele
resusfactor zodat aan de resusnegatieve moeders antenatale en postnatale
immunoprofylaxie kan worden aangeboden ter preventie van Rh-allo-immunisatie in de
volgende zwangerschappen. Alle zwangeren met negatieve resusfactor krijgen rond 28
weken routinematig anti-D immuniglobuline (rhogam) toegediend. Na de bevalling/ingrepen
tijdens de zs/abortus (na 12 weken)krijgt de mama opnieuw rhogam.
Anemie
Screen naar anemie door een Hb-bepaling in het eerste trimester bij de eerste
bloedafname. (Grade 1B)
Overweeg om ferritine, MCV, MCH en MCHC mee te bepalen (GPP)
Herhaal deze Hb-bepaling bij de tweede bloedafname. (Grade 1B)
Bepaal ferritine bij een Hb-waarde <11 mg/dl. (GPP)
, Behandel een verlaagd ferritine met ijzersuppletie en controleer het Hb-gehalte na 4
weken. (Grade 1A)
Extreem lage Hb-waarden van minder dan 8,5 mg/dl dienen onmiddellijk verder
oorzakelijk geevalueerd te worden. (GPP)
Aan elke zwangere wordt screening naar anemie aangeboden.
In het eerste trimester wordt bij de eerste bloedafname een Hb(hemoglobine)-bepaling
gedaan ter detectie van extreem lage en hoge Hb-waarden omdat deze geassocieerd zijn
met een verhoogd risico op perinatale morbiditeit. De Hb-grenswaarde verandert gedurende
de zwangerschap. Bijgevolg is het aangewezen om de zwangerschapsduur te vermelden bij
de aanvraag.
Tijdens de zwangerschap is er een toename van rode bloedcellen en plasmavolume. Het
plasma- volume neemt echter procentueel meer toe, wat aanleiding geeft tot een
fysiologische daling van het Hb-gehalte naar het einde van de zwangerschap toe. Bij een
Hb-waarde van <11 of in het derde trimester van <10,5 bepaalt men ferritine.
In het tweede trimester wordt tussen 24 en 28 weken een Hb-bepaling herhaald zodanig dat
een anemie nog tijdig behandeld kan worden als voorbereiding op de bevalling. Bij een
verlaagd ferritine behandelt men zo nodig met ijzersuppletie en controleert men het Hb-
gehalte na 4 weken.
Extreem lage Hb-waarden van minder dan 8,5 mg/dl moeten onmiddellijk verder oorzakelijk
geëvalueerd worden. De risicogroepen zijn: vrouwen met slechte of afwijkende
voedingsgewoonten, zwangere tieners, vrouwen met een nieuwe zwangerschap binnen een
jaar na de voorgaande bevalling, vrouwen met een meerlingzwangerschap en zwangeren
van niet-Noord-Europese afkomst.
Hemoglobinopathieën (bepaalde vormen)
Screening naar hemoglobinopathieën is enkel aan te bevelen bij etnische groepen
met een hoge prevalentie hiervoor. (GPP)
Sikkelcelziekte en thalassemieën (α-thalassemie en de β-thalassemies) zijn de twee meest
voorkomende vormen van de hemoglobinopathieën. Zij worden autosomaal recessief
overgeërfd: ze moeten door beide ouders worden doorgegeven die de ziekte zelf hebben of
beiden drager zijn.
De prevalentie van sikkelcelanemie is het hoogst bij zwarte Afrikanen en de zwarte
Caraïbische populaties. β-thalassemie komt voor bij personen afkomstig uit het Middellandse
Zeegebied, Midden- en Zuidoost-Azië en Afrika.
Het doel van prenatale opsporing van thalassemie en sikkelcelziekte is om:
de ouders te identificeren die een hemoglobinopathie hebben of drager zijn
hen te informeren
de keuze te geven voor verdere prenatale diagnostiek.
Indien blijkt dat de foetus een ernstige hemoglobinopathie heeft, kan voor
zwangerschapsbeëindiging worden gekozen. Er wordt aanbevolen vroeg in de
zwangerschap (ideaal voor 10 weken) informatie te geven over de mogelijkheid van
screening en de implicaties en consequenties hiervan (informed consent). Screening gebeurt
via een Hb-elektroforese ter identificatie van dragerschap van thalassemie of
1. De student weet welke labo-onderzoeken er plaatsvinden tijdens de zwangerschap
en kent de normale waarden
1.1 Welke labo-onderzoeken worden aanbevolen tijdens de zwangerschap, licht deze toe:
De bloedgroep en irreguliere antistoffen (Hb, ferritine, MCV, MCH, MCHC, +
indirecte coombs test)
Bepaal bij de eerste bloedafname de bloedgroep en de resusfactor indien die bij
aanvang van de zwangerschap niet gekend zijn. Bepaal altijd de irreguliere
antistoffen (indirecte coombs). (Grade 1B)
Wanneer een negatief resultaat werd bekomen, bepaal rond 28 weken opnieuw de
irreguliere antistoffen (onafhankelijk van hun resusstatus). (Grade 2C)
Verwijs in geval van aanwezigheid van irreguliere antistoffen naar een
gespecialiseerd centrum voor verder onderzoek en advies betreffende verdere
opvolging van de zwangerschap.
Bloedgroep, resusfactor en irreguliere antistoffen dienen bepaald te worden ter preventie van
hemolytische anemie bij de foetus en ter identificatie van eventuele transfusie problemen.
Tijdens de zwangerschap kan een resusnegatieve vrouw antilichamen ontwikkelen tegen
een resuspositieve foetus via contact met foetaal bloed. Dit is het meest waarschijnlijk tijdens
de geboorte, maar soms gebeurt het ook in de late zwangerschap. Deze antilichamen geven
meestal geen probleem voor de eerste zwangerschap maar kunnen in de volgende
zwangerschappen leiden tot een hemolytische anemie, hyperbilirubinemie, hartfalen en
soms intra-uteriene of neonatale dood. Het is belangrijk om zeker te zijn van de maternele
resusfactor zodat aan de resusnegatieve moeders antenatale en postnatale
immunoprofylaxie kan worden aangeboden ter preventie van Rh-allo-immunisatie in de
volgende zwangerschappen. Alle zwangeren met negatieve resusfactor krijgen rond 28
weken routinematig anti-D immuniglobuline (rhogam) toegediend. Na de bevalling/ingrepen
tijdens de zs/abortus (na 12 weken)krijgt de mama opnieuw rhogam.
Anemie
Screen naar anemie door een Hb-bepaling in het eerste trimester bij de eerste
bloedafname. (Grade 1B)
Overweeg om ferritine, MCV, MCH en MCHC mee te bepalen (GPP)
Herhaal deze Hb-bepaling bij de tweede bloedafname. (Grade 1B)
Bepaal ferritine bij een Hb-waarde <11 mg/dl. (GPP)
, Behandel een verlaagd ferritine met ijzersuppletie en controleer het Hb-gehalte na 4
weken. (Grade 1A)
Extreem lage Hb-waarden van minder dan 8,5 mg/dl dienen onmiddellijk verder
oorzakelijk geevalueerd te worden. (GPP)
Aan elke zwangere wordt screening naar anemie aangeboden.
In het eerste trimester wordt bij de eerste bloedafname een Hb(hemoglobine)-bepaling
gedaan ter detectie van extreem lage en hoge Hb-waarden omdat deze geassocieerd zijn
met een verhoogd risico op perinatale morbiditeit. De Hb-grenswaarde verandert gedurende
de zwangerschap. Bijgevolg is het aangewezen om de zwangerschapsduur te vermelden bij
de aanvraag.
Tijdens de zwangerschap is er een toename van rode bloedcellen en plasmavolume. Het
plasma- volume neemt echter procentueel meer toe, wat aanleiding geeft tot een
fysiologische daling van het Hb-gehalte naar het einde van de zwangerschap toe. Bij een
Hb-waarde van <11 of in het derde trimester van <10,5 bepaalt men ferritine.
In het tweede trimester wordt tussen 24 en 28 weken een Hb-bepaling herhaald zodanig dat
een anemie nog tijdig behandeld kan worden als voorbereiding op de bevalling. Bij een
verlaagd ferritine behandelt men zo nodig met ijzersuppletie en controleert men het Hb-
gehalte na 4 weken.
Extreem lage Hb-waarden van minder dan 8,5 mg/dl moeten onmiddellijk verder oorzakelijk
geëvalueerd worden. De risicogroepen zijn: vrouwen met slechte of afwijkende
voedingsgewoonten, zwangere tieners, vrouwen met een nieuwe zwangerschap binnen een
jaar na de voorgaande bevalling, vrouwen met een meerlingzwangerschap en zwangeren
van niet-Noord-Europese afkomst.
Hemoglobinopathieën (bepaalde vormen)
Screening naar hemoglobinopathieën is enkel aan te bevelen bij etnische groepen
met een hoge prevalentie hiervoor. (GPP)
Sikkelcelziekte en thalassemieën (α-thalassemie en de β-thalassemies) zijn de twee meest
voorkomende vormen van de hemoglobinopathieën. Zij worden autosomaal recessief
overgeërfd: ze moeten door beide ouders worden doorgegeven die de ziekte zelf hebben of
beiden drager zijn.
De prevalentie van sikkelcelanemie is het hoogst bij zwarte Afrikanen en de zwarte
Caraïbische populaties. β-thalassemie komt voor bij personen afkomstig uit het Middellandse
Zeegebied, Midden- en Zuidoost-Azië en Afrika.
Het doel van prenatale opsporing van thalassemie en sikkelcelziekte is om:
de ouders te identificeren die een hemoglobinopathie hebben of drager zijn
hen te informeren
de keuze te geven voor verdere prenatale diagnostiek.
Indien blijkt dat de foetus een ernstige hemoglobinopathie heeft, kan voor
zwangerschapsbeëindiging worden gekozen. Er wordt aanbevolen vroeg in de
zwangerschap (ideaal voor 10 weken) informatie te geven over de mogelijkheid van
screening en de implicaties en consequenties hiervan (informed consent). Screening gebeurt
via een Hb-elektroforese ter identificatie van dragerschap van thalassemie of
