Schuldenproblematiek
Een onderzoek naar de ervaringen van cliënten met
schulden bij MEE & de Wering
Naam BB
Studentnummer 500870324
Docent Judith Elshout
Afstudeerorganisatie MEE & de Wering Heemskerk
Opleiding Social Work
Profiel Welzijn en Samenleving
Kernthema Sociale Inclusie
Inleverdatum 13 juni 2025
Aantal woorden 13092
1
,Voorwoord
Voor u ligt mijn onderzoeksrapport. Het onderzoeksrapport is geschreven in het kader van mijn
afstuderen aan de opleiding HBO-Social Work aan de Hogeschool van Amsterdam. Van februari tot en
met juni 2025 ben ik bezig geweest met het onderzoeken en het schrijven van dit onderzoeksrapport.
Het schrijven van dit onderzoeksrapport was voor mij erg leerzaam. Voorafgaand aan dit onderzoek
had ik weinig kennis over het vraagstuk schuldenproblematiek. Daarom wilde ik mij verdiepen in de
oorzaken en gevolgen van schuldenproblematiek. Dit onderzoek is uitgevoerd bij stichting MEE & de
Wering. Het onderzoek heeft ervoor gezorgd dat mijn kennis over schuldenproblematiek is verbreed.
Ik wil graag Monique Heilbron en Brigitte Kleijn bedanken, dankzij hen heb ik de mogelijkheid
gekregen om mijn afstudeeronderzoek bij MEE & de Wering te verrichten. Ook wil ik mijn
afstudeerbegeleidster Judith Elshout bedanken, voor de fijne begeleiding en haar ondersteuning
tijdens dit proces. Tot slot wil ik alle respondenten bedanken voor hun medewerking aan dit onderzoek.
BB
Juni 2025
2
,Samenvatting
Dit onderzoeksverslag richt zich op de ervaringen van cliënten met schulden ten aanzien van de
dienstverlening van MEE & de Wering. De aanleiding voor dit onderzoek komt voort uit mijn eigen
praktijkervaring, waarin ik tijdens de begeleiding van cliënten meerdere knelpunten in de
ondersteuning tegenkwam. Voor dit onderzoek zijn vijf semigestructureerde interviews afgenomen:
drie met cliënten en twee met cliëntondersteuners. Uit de interviews zijn interessante inzichten naar
voren gekomen over wat cliënten als helpend of juist belemmerend ervaren in de ondersteuning.
Daarnaast wordt zichtbaar met welke uitdagingen cliëntondersteuners te maken hebben in het
begeleiden van deze doelgroep. De belangrijkste bevindingen uit het onderzoek zijn als volgt:
• Ervaringen van cliënten: Uit de interviews blijkt dat cliënten de begeleiding vanuit MEE & de
Wering op verschillende manieren ervaren. Sommigen geven aan dat zij zich gesteund voelen
en waarderen dat er aandacht is voor hun persoonlijke situatie. Tegelijkertijd benoemen
cliënten dat de verwachtingen rondom hun zelfredzaamheid soms als hoog worden ervaren.
Dit kan in sommige gevallen leiden tot onzekerheid of druk. Ook wordt de communicatie niet
door iedereen als even duidelijk ervaren, wat invloed kan hebben op het gevoel van
betrokkenheid tijdens het traject. Daarnaast geven enkele cliënten aan dat meer zichtbaarheid
van diversiteit binnen de organisatie kan bijdragen aan een sterker gevoel van aansluiting.
• Ervaringen van cliëntondersteuners: Cliëntondersteuners geven aan dat zij proberen hun
begeleiding zoveel mogelijk af te stemmen op de behoeften en mogelijkheden van de cliënt.
Zij signaleren regelmatig dat er naast financiële zorgen ook andere uitdagingen spelen, zoals
psychische belasting of sociaal isolement. In de praktijk is het niet altijd eenvoudig om cliënten
langdurig in beeld te houden, omdat omstandigheden snel kunnen veranderen.
Op basis van deze bevindingen is een adviesrapport opgesteld met verbeteradviezen voor de
cliëntondersteuners van MEE & de Wering. In dit adviesrapport zijn adviezen geformuleerd die
bijdragen aan het verbeteren van de dienstverlening aan cliënten met schulden. Dit onderzoek heeft
zich gericht op het in kaart brengen van cliëntbehoeften, met als doel de aangeboden dienstverlening
te beoordelen en waar nodig te verbeteren. Door cliënten actief te betrekken, heb ik concrete adviezen
geformuleerd om de dienstverlening effectiever in te richten.
3
, Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................................................................... 2
Samenvatting ........................................................................................................................................................... 3
1. Inleiding ......................................................................................................................................................... 6
1. Themaverkenning ......................................................................................................................................... 8
2.1 Macro-niveau .................................................................................................................................................
8
2.1.1 Schuldenproblematiek ............................................................................................................................
8
2.1.2 Maatschappelijke impact ....................................................................................................................... 9
2.1.3 Wet- en regelgeving ...............................................................................................................................
9
2.2 Meso-niveau .................................................................................................................................................
10
2.2.1 MEE & de Wering ............................................................................................................................... 10
2.2.2 Cliëntondersteuning .............................................................................................................................
10
2.2.3 Samenwerking ......................................................................................................................................
11
2.2.4 Beleid ...................................................................................................................................................
11
2.3 Micro-niveau ................................................................................................................................................
12
2.3.1 Schaarste ..............................................................................................................................................
12
2.3.2 Doelgroep kenmerken ..........................................................................................................................
12
2.3.3 Kwetsbaarheid ......................................................................................................................................
13
2.3.4 Gevolgen van schulden ........................................................................................................................
13
2.4 Tussenconclusie ...........................................................................................................................................
13
2. Doel- en vraagstelling ................................................................................................................................. 14
3.1 Deelvragen ...................................................................................................................................................
14
3. Onderzoeksopzet ......................................................................................................................................... 15
4.1 Methode .......................................................................................................................................................
15
4.2 Data-analyse ................................................................................................................................................
15
4
Een onderzoek naar de ervaringen van cliënten met
schulden bij MEE & de Wering
Naam BB
Studentnummer 500870324
Docent Judith Elshout
Afstudeerorganisatie MEE & de Wering Heemskerk
Opleiding Social Work
Profiel Welzijn en Samenleving
Kernthema Sociale Inclusie
Inleverdatum 13 juni 2025
Aantal woorden 13092
1
,Voorwoord
Voor u ligt mijn onderzoeksrapport. Het onderzoeksrapport is geschreven in het kader van mijn
afstuderen aan de opleiding HBO-Social Work aan de Hogeschool van Amsterdam. Van februari tot en
met juni 2025 ben ik bezig geweest met het onderzoeken en het schrijven van dit onderzoeksrapport.
Het schrijven van dit onderzoeksrapport was voor mij erg leerzaam. Voorafgaand aan dit onderzoek
had ik weinig kennis over het vraagstuk schuldenproblematiek. Daarom wilde ik mij verdiepen in de
oorzaken en gevolgen van schuldenproblematiek. Dit onderzoek is uitgevoerd bij stichting MEE & de
Wering. Het onderzoek heeft ervoor gezorgd dat mijn kennis over schuldenproblematiek is verbreed.
Ik wil graag Monique Heilbron en Brigitte Kleijn bedanken, dankzij hen heb ik de mogelijkheid
gekregen om mijn afstudeeronderzoek bij MEE & de Wering te verrichten. Ook wil ik mijn
afstudeerbegeleidster Judith Elshout bedanken, voor de fijne begeleiding en haar ondersteuning
tijdens dit proces. Tot slot wil ik alle respondenten bedanken voor hun medewerking aan dit onderzoek.
BB
Juni 2025
2
,Samenvatting
Dit onderzoeksverslag richt zich op de ervaringen van cliënten met schulden ten aanzien van de
dienstverlening van MEE & de Wering. De aanleiding voor dit onderzoek komt voort uit mijn eigen
praktijkervaring, waarin ik tijdens de begeleiding van cliënten meerdere knelpunten in de
ondersteuning tegenkwam. Voor dit onderzoek zijn vijf semigestructureerde interviews afgenomen:
drie met cliënten en twee met cliëntondersteuners. Uit de interviews zijn interessante inzichten naar
voren gekomen over wat cliënten als helpend of juist belemmerend ervaren in de ondersteuning.
Daarnaast wordt zichtbaar met welke uitdagingen cliëntondersteuners te maken hebben in het
begeleiden van deze doelgroep. De belangrijkste bevindingen uit het onderzoek zijn als volgt:
• Ervaringen van cliënten: Uit de interviews blijkt dat cliënten de begeleiding vanuit MEE & de
Wering op verschillende manieren ervaren. Sommigen geven aan dat zij zich gesteund voelen
en waarderen dat er aandacht is voor hun persoonlijke situatie. Tegelijkertijd benoemen
cliënten dat de verwachtingen rondom hun zelfredzaamheid soms als hoog worden ervaren.
Dit kan in sommige gevallen leiden tot onzekerheid of druk. Ook wordt de communicatie niet
door iedereen als even duidelijk ervaren, wat invloed kan hebben op het gevoel van
betrokkenheid tijdens het traject. Daarnaast geven enkele cliënten aan dat meer zichtbaarheid
van diversiteit binnen de organisatie kan bijdragen aan een sterker gevoel van aansluiting.
• Ervaringen van cliëntondersteuners: Cliëntondersteuners geven aan dat zij proberen hun
begeleiding zoveel mogelijk af te stemmen op de behoeften en mogelijkheden van de cliënt.
Zij signaleren regelmatig dat er naast financiële zorgen ook andere uitdagingen spelen, zoals
psychische belasting of sociaal isolement. In de praktijk is het niet altijd eenvoudig om cliënten
langdurig in beeld te houden, omdat omstandigheden snel kunnen veranderen.
Op basis van deze bevindingen is een adviesrapport opgesteld met verbeteradviezen voor de
cliëntondersteuners van MEE & de Wering. In dit adviesrapport zijn adviezen geformuleerd die
bijdragen aan het verbeteren van de dienstverlening aan cliënten met schulden. Dit onderzoek heeft
zich gericht op het in kaart brengen van cliëntbehoeften, met als doel de aangeboden dienstverlening
te beoordelen en waar nodig te verbeteren. Door cliënten actief te betrekken, heb ik concrete adviezen
geformuleerd om de dienstverlening effectiever in te richten.
3
, Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................................................................... 2
Samenvatting ........................................................................................................................................................... 3
1. Inleiding ......................................................................................................................................................... 6
1. Themaverkenning ......................................................................................................................................... 8
2.1 Macro-niveau .................................................................................................................................................
8
2.1.1 Schuldenproblematiek ............................................................................................................................
8
2.1.2 Maatschappelijke impact ....................................................................................................................... 9
2.1.3 Wet- en regelgeving ...............................................................................................................................
9
2.2 Meso-niveau .................................................................................................................................................
10
2.2.1 MEE & de Wering ............................................................................................................................... 10
2.2.2 Cliëntondersteuning .............................................................................................................................
10
2.2.3 Samenwerking ......................................................................................................................................
11
2.2.4 Beleid ...................................................................................................................................................
11
2.3 Micro-niveau ................................................................................................................................................
12
2.3.1 Schaarste ..............................................................................................................................................
12
2.3.2 Doelgroep kenmerken ..........................................................................................................................
12
2.3.3 Kwetsbaarheid ......................................................................................................................................
13
2.3.4 Gevolgen van schulden ........................................................................................................................
13
2.4 Tussenconclusie ...........................................................................................................................................
13
2. Doel- en vraagstelling ................................................................................................................................. 14
3.1 Deelvragen ...................................................................................................................................................
14
3. Onderzoeksopzet ......................................................................................................................................... 15
4.1 Methode .......................................................................................................................................................
15
4.2 Data-analyse ................................................................................................................................................
15
4
