Wiener Kreis
Standaard information
De Wiener Kreis (Weense Kring) was een invloedrijke groep wetenschappers, filosofen
en wiskundigen die in het begin van de 20e eeuw (voornamelijk tussen de jaren 1920–
1936) actief was in Wenen, Oostenrijk. Ze worden gezien als de grondleggers en
belangrijkste vertegenwoordigers van het logisch positivisme (ook wel logisch
empirisme genoemd). Hun invloed reikte ver buiten de filosofie, tot in de logica,
taalwetenschap, natuurwetenschappen en zelfs de sociale wetenschappen. De Wiener
Kreis ontstond formeel rond 1924 onder leiding van Moritz Schlick, hoogleraar
natuurfilosofie aan de Universiteit van Wenen.
Wat is Logisch Positivisme?
Het logisch positivisme (of logisch empirisme) is een filosofische stroming die probeert de
empirische methode van de wetenschap te combineren met de precisie van de
logica en wiskunde. De Wiener Kreis wilde een einde maken aan metafysische,
religieuze of speculatieve uitspraken die niet toetsbaar zijn.
Kernideeën:
a. Verificatieprincipe
Een uitspraak is alleen betekenisvol als die empirisch verifieerbaar is (door observatie
of experiment) of logisch/taalkundig waar is (zoals wiskundige en logische uitspraken).
Voorbeeld:
"Water kookt bij 100°C op zeeniveau" – verifieerbaar → betekenisvol
"Het absolute is onkenbaar" – niet verifieerbaar → betekenisloos (volgens hen)
b. Afwijzing van metafysica
Uitspraken die niet empirisch te toetsen zijn, zoals die over God, het ‘absolute’, of het
‘ding op zich’ (zoals bij Kant), worden beschouwd als zinloos – niet per se onwaar, maar
zonder cognitieve betekenis.
c. Logische analyse van taal
Filosofie moest volgens hen een taalanalyse worden: door het gebruik van formele
logica (geïnspireerd door Frege en Russell) konden filosofische problemen vaak opgelost
of als schijnproblemen ontmaskerd worden.
d. Wetenschap als het enige pad naar kennis
Ze wilden een unificatie van de wetenschap: alle ware kennis moest in
overeenstemming zijn met de empirische methode, en idealiter herleidbaar zijn tot
fysische beschrijvingen (het ‘fysikalisme’ van Otto Neurath).
Standaard information
De Wiener Kreis (Weense Kring) was een invloedrijke groep wetenschappers, filosofen
en wiskundigen die in het begin van de 20e eeuw (voornamelijk tussen de jaren 1920–
1936) actief was in Wenen, Oostenrijk. Ze worden gezien als de grondleggers en
belangrijkste vertegenwoordigers van het logisch positivisme (ook wel logisch
empirisme genoemd). Hun invloed reikte ver buiten de filosofie, tot in de logica,
taalwetenschap, natuurwetenschappen en zelfs de sociale wetenschappen. De Wiener
Kreis ontstond formeel rond 1924 onder leiding van Moritz Schlick, hoogleraar
natuurfilosofie aan de Universiteit van Wenen.
Wat is Logisch Positivisme?
Het logisch positivisme (of logisch empirisme) is een filosofische stroming die probeert de
empirische methode van de wetenschap te combineren met de precisie van de
logica en wiskunde. De Wiener Kreis wilde een einde maken aan metafysische,
religieuze of speculatieve uitspraken die niet toetsbaar zijn.
Kernideeën:
a. Verificatieprincipe
Een uitspraak is alleen betekenisvol als die empirisch verifieerbaar is (door observatie
of experiment) of logisch/taalkundig waar is (zoals wiskundige en logische uitspraken).
Voorbeeld:
"Water kookt bij 100°C op zeeniveau" – verifieerbaar → betekenisvol
"Het absolute is onkenbaar" – niet verifieerbaar → betekenisloos (volgens hen)
b. Afwijzing van metafysica
Uitspraken die niet empirisch te toetsen zijn, zoals die over God, het ‘absolute’, of het
‘ding op zich’ (zoals bij Kant), worden beschouwd als zinloos – niet per se onwaar, maar
zonder cognitieve betekenis.
c. Logische analyse van taal
Filosofie moest volgens hen een taalanalyse worden: door het gebruik van formele
logica (geïnspireerd door Frege en Russell) konden filosofische problemen vaak opgelost
of als schijnproblemen ontmaskerd worden.
d. Wetenschap als het enige pad naar kennis
Ze wilden een unificatie van de wetenschap: alle ware kennis moest in
overeenstemming zijn met de empirische methode, en idealiter herleidbaar zijn tot
fysische beschrijvingen (het ‘fysikalisme’ van Otto Neurath).
