Beleidswetenschappen 1 (L.
Wouters)
HO 1: Wat is recht?
1. Het begrip recht
Recht:
- geheel van gedragsregels die door de overheid afdwingbaar zijn en
die tot doel hebben het maatschappelijk leven te ordenen.
Vrouwe Justitia:
- blinddoek objectiviteit, geen vooroordelen;
- zwaard het recht in eigen handen nemen;
- weegschaal afwegen tussen goed en slecht.
2 Evolutief
Recht staat nooit stil:
- een taboe van gisteren is vandaag bespreekbaar;
- nieuwe inzichten;
- evolutie impliceert vernieuwing.
Recht is geen maatwerk:
- geen rechtsregel voor elke maatschappelijke situatie.
interpretatie
3. Door de overheid
Recht wordt door de overheid geregeld:
- scheiding der machten;
- federale staat, met gemeenschappen en gewesten;
- rechtsstaat.
1
,2
,HO 2: De bronnen van het recht
Hiërarchie van de rechtsnormen:
1) de wet;
2) de rechtspraak;
3) de rechtsleer;
4) algemene rechtsbeginselen;
5) de gewoonte.
1. De wet(geving)
Normen / regels in schriftelijke norm met algemene en blijvende
draagwijdte:
- internationale verdragen internationale organisaties (vb: EU);
- wetten: federale overheid, heel het land;
- decreten: gemeenschappen en gewesten;
- ordonnanties: Brussels hoofdstedelijk gewest.
De rechter past toe / interpreteert.
2. De rechtspraak
Van de wet tot een concreet geval:
- geheel van rechterlijke beslissingen: vonnis VS arrest;
- de rechter past de wet toe: maatwerk;
- de wet is algemeen;
- de rechter interpreteert / motiveert;
- van een concreet geval tot een regel.
3. De rechtsleer
Bundeling van opvattingen en interpretaties van rechtsgeleerden:
tijdschriften en boeken.
Gespecialiseerd in een bep. rechtsmaterie.
Kritiek en advies wet of rechtspraak.
Invloed op de visie van de wetgever en de rechter.
Handboeken, bijdragen en cursussen.
3
, 4 Algemene rechtsbeginselen
Algemene basisprincipes.
Gelden al eeuwen in het recht: niet in wet.
Worden door rechters aangenomen als wet.
essentieel belang in SL
5. De gewoonte
Algemeen gekende regel die wordt aanvaard in een bep. streek of sector.
Ongeschreven.
Bindend.
Bestaan al lange tijd.
Onderaan de hiërarchie van de rechtsnormen.
4
Wouters)
HO 1: Wat is recht?
1. Het begrip recht
Recht:
- geheel van gedragsregels die door de overheid afdwingbaar zijn en
die tot doel hebben het maatschappelijk leven te ordenen.
Vrouwe Justitia:
- blinddoek objectiviteit, geen vooroordelen;
- zwaard het recht in eigen handen nemen;
- weegschaal afwegen tussen goed en slecht.
2 Evolutief
Recht staat nooit stil:
- een taboe van gisteren is vandaag bespreekbaar;
- nieuwe inzichten;
- evolutie impliceert vernieuwing.
Recht is geen maatwerk:
- geen rechtsregel voor elke maatschappelijke situatie.
interpretatie
3. Door de overheid
Recht wordt door de overheid geregeld:
- scheiding der machten;
- federale staat, met gemeenschappen en gewesten;
- rechtsstaat.
1
,2
,HO 2: De bronnen van het recht
Hiërarchie van de rechtsnormen:
1) de wet;
2) de rechtspraak;
3) de rechtsleer;
4) algemene rechtsbeginselen;
5) de gewoonte.
1. De wet(geving)
Normen / regels in schriftelijke norm met algemene en blijvende
draagwijdte:
- internationale verdragen internationale organisaties (vb: EU);
- wetten: federale overheid, heel het land;
- decreten: gemeenschappen en gewesten;
- ordonnanties: Brussels hoofdstedelijk gewest.
De rechter past toe / interpreteert.
2. De rechtspraak
Van de wet tot een concreet geval:
- geheel van rechterlijke beslissingen: vonnis VS arrest;
- de rechter past de wet toe: maatwerk;
- de wet is algemeen;
- de rechter interpreteert / motiveert;
- van een concreet geval tot een regel.
3. De rechtsleer
Bundeling van opvattingen en interpretaties van rechtsgeleerden:
tijdschriften en boeken.
Gespecialiseerd in een bep. rechtsmaterie.
Kritiek en advies wet of rechtspraak.
Invloed op de visie van de wetgever en de rechter.
Handboeken, bijdragen en cursussen.
3
, 4 Algemene rechtsbeginselen
Algemene basisprincipes.
Gelden al eeuwen in het recht: niet in wet.
Worden door rechters aangenomen als wet.
essentieel belang in SL
5. De gewoonte
Algemeen gekende regel die wordt aanvaard in een bep. streek of sector.
Ongeschreven.
Bindend.
Bestaan al lange tijd.
Onderaan de hiërarchie van de rechtsnormen.
4
