Beleidswetenschappen 1
(A. Wildiers)
HO 1: Inleiding ethisch denken
1. Belangrijke evolutie in het ethisch denken in de
verpleegkunde
Eed van Hippocrates:
- voor lange tijd als belangrijke inspiratiebron in de vpk.
Sint-Augustinus:
- legde in de middeleeuwen een regel op aan de kloosterlingen die
zich inzette voor de opvang van behoeftige zieken;
- West-Europa was enkel toegelaten om gasthuizen op te richten met
toestemming vd bisschop.
Vroeger sprak men niet over ethiek, maar over plichtenleer.
Plichtenleer:
- was een opsomming van gedragsvoorschriften in termen van
geboden en verboden die afgeleid waren van algemeen geldende
principes.
gaat over plichten, niet over rechten
Ethiek:
- bewust hanteren van waarden, principes;
- waarden en nomen zijn de basis voor ons handelen.
1.2 Wat is ethiek?
Ethiek of moraalwetenschappen:
- tak vd filosofie die zich bezig houdt met de kritische bezinning over
het juiste handelen.
Ethiek buigt zich over meer algemene vragen:
- wat is rechtvaardig;
- wat is goed.
1
,Ethiek buigt zich ook over heel specifiek vragen:
- Mag een persoon afgeluisterd worden?
- Zijn dierenproeven ethisch verantwoord?
- Mag de echtgenoot van een comapatiënt beslissingen nemen
aangaande euthanasie, ook al is de rest van de familie tegen?
Ethiek is niet enkel een denkdiscipline, maar vooral een praktische
discipline, die de praktijk wil verder helpen.
wat moeten we doen, wat is goed om te doen
4 ethische deelgebieden
Normatieve benadering, waarbij men morele posities inneemt:
- algemene normatieve ethiek:
formuleert morele basisprincipes en maatstaven.
- toegepaste ethiek:
richt zich op specifieke kwesties als abortus
Non-normatieve benadering, waarbij geen morele posities worden
ingenomen:
- descriptieve ethiek:
probeert moreel gedrag feitelijk te beschrijven en te begrijpen
- meta-ethiek:
richt zich op centrale begrippen van de ethiek (zoals ‘recht’,
‘plicht’ en ‘verantwoordelijkheid’) en vergelijkt verschillende
moralen.
Wat als goed beschouwen? Hoe een goed leven leiden?
Descriptieve ethiek:
- bestuderen van moraal zonder zelf een moreel standpunt in te
nemen.
Prescriptieve ethiek:
- wnr ethici zelf ook standpunten uitdragen en verdedigen.
2
,Medische ethiek
Definitie:
- vakgebied binnen de filosofie en de geneeskunde waarin wordt
nagedacht over een zo goed mog. uitvoering vd geneeskunde en
waarbij ethische vragen worden gesteld aangaande o.a. behandeling
van p en medische vooruitgang.
Basis vh ethisch denken = eed van Hippocrates.
4 verschillende benaderingswijzen vanuit verschillende
perspectieven
1) Eigen perspectief:
- vanuit ons eigen referentiekader, onze persoonlijk waarden en
normen;
- soort persoonlijk uitgangspunt waaraan je kunt afmeten of iets
goed/slecht is;
- geheel van gewoonten, regels en normen waarnaar men zich richt.
2) Feministisch perspectief:
- men geeft aandacht aan de bijzondere plaats en rol van vrouwen.
3) Zorgethisch perspectief:
- Geeft een grote aandacht aan de relaties die er tussen mensen
bestaan: het belang vh vertrouwen tss hulpverlener en p, of de band
tussen een moeder en kind. Deze bijzondere relaties brengen
bijzondere verantwoordelijkheden en plichten met zich mee.
4) Professioneel (beroepsethisch) perspectief:
- ‘Wat zou ik doen?’, betekent hier niet wat ik persoonlijk zou doen,
maar wat ik zou doen in mijn rol van zorgverlener. Tegenover een
vriendin gedraag je je immers anders dan tegenover een patiënt. Als
hulpverlener is het beroepsgeheim een heilig gegeven.
3
, 3. Wat betekent ‘ethiek’ voor hulpverleners
‘Ethiek' staat voor het overdenken van en handelen nr het morele gedrag
van mensen.
Met moreel gedrag bedoelen we datgene wat juist of onjuist is, of goed of
slecht.
Als hulpverleners hebben we de plicht cliënten of patiënten zorg te bieden
die ethisch (of moreel) gezien juist, goed of correct is.
4. Waarom is het nodig ethiek te bestuderen?
Als we nalaten ethiek te bestuderen, zullen mensen die aan onze zorg zijn
toevertrouwd daar schade door ondervinden.
In de loop van de jaren hebben zich tal van tragedies voorgedaan die
voorkomen hadden kunnen worden als hulpverleners en andere mensen
die van de zaak op de hoogte waren hun mond hadden opengedaan.
4.1 Waarom is het belangrijk dat jij in actie komt als zich
kleine problemen voordoen?
Alle problemen zijn ooit klein begonnen.
tijdig in actie komen
4
(A. Wildiers)
HO 1: Inleiding ethisch denken
1. Belangrijke evolutie in het ethisch denken in de
verpleegkunde
Eed van Hippocrates:
- voor lange tijd als belangrijke inspiratiebron in de vpk.
Sint-Augustinus:
- legde in de middeleeuwen een regel op aan de kloosterlingen die
zich inzette voor de opvang van behoeftige zieken;
- West-Europa was enkel toegelaten om gasthuizen op te richten met
toestemming vd bisschop.
Vroeger sprak men niet over ethiek, maar over plichtenleer.
Plichtenleer:
- was een opsomming van gedragsvoorschriften in termen van
geboden en verboden die afgeleid waren van algemeen geldende
principes.
gaat over plichten, niet over rechten
Ethiek:
- bewust hanteren van waarden, principes;
- waarden en nomen zijn de basis voor ons handelen.
1.2 Wat is ethiek?
Ethiek of moraalwetenschappen:
- tak vd filosofie die zich bezig houdt met de kritische bezinning over
het juiste handelen.
Ethiek buigt zich over meer algemene vragen:
- wat is rechtvaardig;
- wat is goed.
1
,Ethiek buigt zich ook over heel specifiek vragen:
- Mag een persoon afgeluisterd worden?
- Zijn dierenproeven ethisch verantwoord?
- Mag de echtgenoot van een comapatiënt beslissingen nemen
aangaande euthanasie, ook al is de rest van de familie tegen?
Ethiek is niet enkel een denkdiscipline, maar vooral een praktische
discipline, die de praktijk wil verder helpen.
wat moeten we doen, wat is goed om te doen
4 ethische deelgebieden
Normatieve benadering, waarbij men morele posities inneemt:
- algemene normatieve ethiek:
formuleert morele basisprincipes en maatstaven.
- toegepaste ethiek:
richt zich op specifieke kwesties als abortus
Non-normatieve benadering, waarbij geen morele posities worden
ingenomen:
- descriptieve ethiek:
probeert moreel gedrag feitelijk te beschrijven en te begrijpen
- meta-ethiek:
richt zich op centrale begrippen van de ethiek (zoals ‘recht’,
‘plicht’ en ‘verantwoordelijkheid’) en vergelijkt verschillende
moralen.
Wat als goed beschouwen? Hoe een goed leven leiden?
Descriptieve ethiek:
- bestuderen van moraal zonder zelf een moreel standpunt in te
nemen.
Prescriptieve ethiek:
- wnr ethici zelf ook standpunten uitdragen en verdedigen.
2
,Medische ethiek
Definitie:
- vakgebied binnen de filosofie en de geneeskunde waarin wordt
nagedacht over een zo goed mog. uitvoering vd geneeskunde en
waarbij ethische vragen worden gesteld aangaande o.a. behandeling
van p en medische vooruitgang.
Basis vh ethisch denken = eed van Hippocrates.
4 verschillende benaderingswijzen vanuit verschillende
perspectieven
1) Eigen perspectief:
- vanuit ons eigen referentiekader, onze persoonlijk waarden en
normen;
- soort persoonlijk uitgangspunt waaraan je kunt afmeten of iets
goed/slecht is;
- geheel van gewoonten, regels en normen waarnaar men zich richt.
2) Feministisch perspectief:
- men geeft aandacht aan de bijzondere plaats en rol van vrouwen.
3) Zorgethisch perspectief:
- Geeft een grote aandacht aan de relaties die er tussen mensen
bestaan: het belang vh vertrouwen tss hulpverlener en p, of de band
tussen een moeder en kind. Deze bijzondere relaties brengen
bijzondere verantwoordelijkheden en plichten met zich mee.
4) Professioneel (beroepsethisch) perspectief:
- ‘Wat zou ik doen?’, betekent hier niet wat ik persoonlijk zou doen,
maar wat ik zou doen in mijn rol van zorgverlener. Tegenover een
vriendin gedraag je je immers anders dan tegenover een patiënt. Als
hulpverlener is het beroepsgeheim een heilig gegeven.
3
, 3. Wat betekent ‘ethiek’ voor hulpverleners
‘Ethiek' staat voor het overdenken van en handelen nr het morele gedrag
van mensen.
Met moreel gedrag bedoelen we datgene wat juist of onjuist is, of goed of
slecht.
Als hulpverleners hebben we de plicht cliënten of patiënten zorg te bieden
die ethisch (of moreel) gezien juist, goed of correct is.
4. Waarom is het nodig ethiek te bestuderen?
Als we nalaten ethiek te bestuderen, zullen mensen die aan onze zorg zijn
toevertrouwd daar schade door ondervinden.
In de loop van de jaren hebben zich tal van tragedies voorgedaan die
voorkomen hadden kunnen worden als hulpverleners en andere mensen
die van de zaak op de hoogte waren hun mond hadden opengedaan.
4.1 Waarom is het belangrijk dat jij in actie komt als zich
kleine problemen voordoen?
Alle problemen zijn ooit klein begonnen.
tijdig in actie komen
4
