Week 1 - opzet en voorbedachte raad
Stappenplan (voorwaardelijk) opzet:
Vol opzet = willens en wetens handelen.
-> Nadruk ligt op de ‘wil’, die primair is gericht op het gevolg.
Voorwaardelijk opzet is de ondergrens van ‘vol opzet’ = het bewust aanvaarden
van de aanmerkelijke kans
1)Aanmerkelijke kans = afhankelijk van de omstandigheden van het geval.
“Objectief aanmerkelijke kans”. R.o. 3.6 HIV-I.
a. Aard van de gedraging;
b. Omstandigheden waaronder deze is verricht;
c. Kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te achten.
-> Het is niet afhankelijk van de aard van het gevolg.
2) Bewust (weten) = wetenschap van die aanmerkelijke kans. “Was de verdachte
zich bewust van die aanmerkelijke kans, vastgesteld of verondersteld". R.o. 3.6.
a. Aanwezig bij de verdachte (vastgesteld);
b. Bij hem aanwezig te worden verondersteld (= criteriumfiguur):
- Objectiveren en/of normatievere:
i. Objectiveren = feit van algemene bekendheid.
ii. Normatievere = als eenieder het weet, dan de verdachte ook. Elk
weldenkend mens weet dat, dus hij/zij ook.
iii. TENZIJ ‘contra-indicaties’ -> zoals verstandelijke beperking.
3) Aanvaarden (willens) = enkele wetenschap is onvoldoende.
Vaststelling van de aanvaarding. R.o. 3.6, laatste zinsnede.
a. Verklaring van de verdachte.
b. Getuigenverklaring.
c. Feitelijke omstandigheden van het geval:
- Aard van de gedraging en omstandigheden waaronder deze is verricht.
- Uiterlijke verschijningsvorm, behoudens de contra-indicaties.
Voorbedachte raad = verdachte moet zich gedurende enige tijd hebben kunnen
beraden op het te nemen of genomen besluit en hij moet niet hebben gehandeld in
een ogenblikkelijke gemoedsopwelling (r.o. 2.3 HR Voorbedachte raad II).
1)Weging en waardering van de omstandigheden van het geval.
2)Voldoende tijd is een belangrijke, objectieve aanwijzing.
a. Maar, contra-indicaties. R.o. 7.2.
, - Hevige drift.
- Korte tijdspanne.
- Gelegenheid beraad pas slechts tijdens uitvoering.
—-------> voorbeeld van (vol)- opzet en voorbedachte raad hieronder
weergegeven:
Issue (bijvoorbeeld)
Hebben de verweren van de raadsman kans van slagen?
Is er sprake van opzet op de dood?
Verweer I
Rule 1
Eerst moet je kijken in de casus of er sprake is van ‘vol opzet’.
Vol opzet is het willens en wetens handelen, met de wil primair gericht op het gevolg.
Application 1
Nu werk je vol/zuiver opzet uit aan de hand van de casus -> er is vaak geen sprake
van vol opzet. In deze casus is er (bijvoorbeeld) geen sprake van zuiver/vol opzet,
omdat het geen specifieke wil is die primair is gericht op het gevolg. In deze casus
wilde hij hem (bijvoorbeeld) alleen bang maken, maar hij wilde hem niet dood
maken.
Rule 2 (HR HIV-I) -> want het is geen zuiver/vol opzet, weten we van hierboven.
Dus gaan we verder kijken.
We kijken nu in de casus of dan de ondergrens van vol opzet bewezen kan worden,
namelijk ‘voorwaardelijk opzet’. Het kader van voorwaardelijk opzet vinden we in HR
HIV-I r.o. 3.6. Hierin wordt benoemd dat iemand de aanmerkelijke kans bewust heeft
aanvaard dat het gevolg zou intreden -> dus het gevolg op de koop toe heeft
genomen.
Op het tentamen zal je nu het stappenplan van voorwaardelijk opzet moeten
uitwerken, zoals we hierboven hebben gedaan. Dus dat even toevoegen bij de ‘rule’.
Application 2
1 Aanmerkelijke kans:
Er is een aanmerkelijke kans dat iemand komt te overlijden als je het wapen richt op
iemand zijn buikstreek, waar ook iemand zijn vitale organen zitten. Ook op een zeer
korte afstand is er geschoten, namelijk in de deuropening, dus de dader kon ook
gericht mikken. Er bestaat dus, naar alle waarschijnlijkheid en gekeken naar de
omstandigheden, een aanmerkelijke kans dat Berat komt te overlijden.
,2 Bewust (weten):
Pim wilde Berat niet vermoorden zien we uit de verklaringen van de verdachte, dus
je kan het niet echt vastleggen.
Dus voor deze casus ga je vaststellen OF veronderstellen -> in dit geval ga je
veronderstellen.
Objectiveren -> Pim had kunnen weten dat het wapen af zou gaan en richten op de
buikstreek, waar alle vitale organen zich bevinden, is altijd gevaarlijk om te doen
(voor het tentamen mag het explicieter).
Normatievere -> er zijn in deze casus geen contra-indicaties aanwezig. Ieder
weldenkend mens weet dat een schot in de buikstreek vitaal kan worden.
3 Aanvaarden (willens):
Er zijn verder, naast de verdachte, geen verklaringen afgelegd. Pim heeft verklaard
dat dit niet zijn bedoeling is geweest.
De feitelijke omstandigheden werk je in deze casus ook uit, dus ook de uiterlijke
verschijningsvorm hier benoemen -> schieten van een korte afstand richting de
buikstreek, is gericht op de dood van Berat en dat het dus niet anders kan dat Pim
deze actie heeft aanvaard.
Conclusion
Voorwaardelijk opzet is hier bewezen. Het verweer van de raadsman heeft geen
kans van slagen.
Verweer II
Issue (bijvoorbeeld)
Is er sprake van voorbedachte raad en heeft het verweer van de raadsman kans van
slagen?
Rule (HR Voorbedachte Raad II)
Het kader van HR Voorbedachte Raad II staat omschreven in r.o. 2.3.
Heeft verdachte zich enige tijd kunnen beraden en rekenschap gegeven over de
gevolgen?
Enige tijd -> we kijken hier naar de omstandigheden van het concrete geval en of de
verdachte voldoende tijd had om zich te kunnen beraden op het te nemen besluit.
Objectieve aanwijzing is of de verdachte voldoende tijd heeft gehad; maar de rechter
kan gewicht geven aan bepaalde contra-indicaties. Dat de besluitvorming in
plotselinge hevige drift (ogenblikkelijke gemoedsopwelling) en in korte tijdspanne
besluit en uitvoering gelijktijdig plaatsvindt.
, Application
Sprake van voorbedachte raad? Had Pim voldoende tijd om zich te beraden op het
te nemen of doen nemen van het besluit en waren er contra-indicaties aannemelijk?
Er waren meerdere reflectiemomenten voor het schot. Pim heeft Berat telefonisch
bedreigd; Pim heeft het wapen geladen vlak voordat hij aanbelde bij Berat; Pim is
ernaartoe gelopen en heeft ook aangebeld; het moment van het openen van de deur
en het trekken van zijn wapen en schieten ervan. Vanuit Berat zijn kant is er geen
plotselinge aanval of noodreactie geweest, Pim schiet namelijk al direct. Dit past dan
ook in de HR lijn: er is voldoende gelegenheid geweest tot bezinning; de
contra-indicaties ontbreken dan ook hier in deze casus.
Er zijn dus geen contra-indicaties aanwezig, er is geen plotselinge ‘hevige
gemoedsopwelling’. De tijdspanne is namelijk te groot, de handelingen zijn niet kort
op elkaar. Hij heeft ongeveer 15 minuten de tijd gehad om erover na te denken.
Omstandigheden van het concrete geval (feitenverklaring of getuigenverklaring) ->
Het was een langlopend conflict, Pim heeft zelf verklaard zelfs een vuurwapen te
hebben gekocht met munitie om dit conflict en hem daarmee al bedreigd te hebben
en dus even later bij Berat zijn deur stond.
Conclusion
Er is sprake van voorbedachte raad en het verweer van de raadsman heeft dus geen
kans van slagen.
Stappenplan (voorwaardelijk) opzet:
Vol opzet = willens en wetens handelen.
-> Nadruk ligt op de ‘wil’, die primair is gericht op het gevolg.
Voorwaardelijk opzet is de ondergrens van ‘vol opzet’ = het bewust aanvaarden
van de aanmerkelijke kans
1)Aanmerkelijke kans = afhankelijk van de omstandigheden van het geval.
“Objectief aanmerkelijke kans”. R.o. 3.6 HIV-I.
a. Aard van de gedraging;
b. Omstandigheden waaronder deze is verricht;
c. Kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te achten.
-> Het is niet afhankelijk van de aard van het gevolg.
2) Bewust (weten) = wetenschap van die aanmerkelijke kans. “Was de verdachte
zich bewust van die aanmerkelijke kans, vastgesteld of verondersteld". R.o. 3.6.
a. Aanwezig bij de verdachte (vastgesteld);
b. Bij hem aanwezig te worden verondersteld (= criteriumfiguur):
- Objectiveren en/of normatievere:
i. Objectiveren = feit van algemene bekendheid.
ii. Normatievere = als eenieder het weet, dan de verdachte ook. Elk
weldenkend mens weet dat, dus hij/zij ook.
iii. TENZIJ ‘contra-indicaties’ -> zoals verstandelijke beperking.
3) Aanvaarden (willens) = enkele wetenschap is onvoldoende.
Vaststelling van de aanvaarding. R.o. 3.6, laatste zinsnede.
a. Verklaring van de verdachte.
b. Getuigenverklaring.
c. Feitelijke omstandigheden van het geval:
- Aard van de gedraging en omstandigheden waaronder deze is verricht.
- Uiterlijke verschijningsvorm, behoudens de contra-indicaties.
Voorbedachte raad = verdachte moet zich gedurende enige tijd hebben kunnen
beraden op het te nemen of genomen besluit en hij moet niet hebben gehandeld in
een ogenblikkelijke gemoedsopwelling (r.o. 2.3 HR Voorbedachte raad II).
1)Weging en waardering van de omstandigheden van het geval.
2)Voldoende tijd is een belangrijke, objectieve aanwijzing.
a. Maar, contra-indicaties. R.o. 7.2.
, - Hevige drift.
- Korte tijdspanne.
- Gelegenheid beraad pas slechts tijdens uitvoering.
—-------> voorbeeld van (vol)- opzet en voorbedachte raad hieronder
weergegeven:
Issue (bijvoorbeeld)
Hebben de verweren van de raadsman kans van slagen?
Is er sprake van opzet op de dood?
Verweer I
Rule 1
Eerst moet je kijken in de casus of er sprake is van ‘vol opzet’.
Vol opzet is het willens en wetens handelen, met de wil primair gericht op het gevolg.
Application 1
Nu werk je vol/zuiver opzet uit aan de hand van de casus -> er is vaak geen sprake
van vol opzet. In deze casus is er (bijvoorbeeld) geen sprake van zuiver/vol opzet,
omdat het geen specifieke wil is die primair is gericht op het gevolg. In deze casus
wilde hij hem (bijvoorbeeld) alleen bang maken, maar hij wilde hem niet dood
maken.
Rule 2 (HR HIV-I) -> want het is geen zuiver/vol opzet, weten we van hierboven.
Dus gaan we verder kijken.
We kijken nu in de casus of dan de ondergrens van vol opzet bewezen kan worden,
namelijk ‘voorwaardelijk opzet’. Het kader van voorwaardelijk opzet vinden we in HR
HIV-I r.o. 3.6. Hierin wordt benoemd dat iemand de aanmerkelijke kans bewust heeft
aanvaard dat het gevolg zou intreden -> dus het gevolg op de koop toe heeft
genomen.
Op het tentamen zal je nu het stappenplan van voorwaardelijk opzet moeten
uitwerken, zoals we hierboven hebben gedaan. Dus dat even toevoegen bij de ‘rule’.
Application 2
1 Aanmerkelijke kans:
Er is een aanmerkelijke kans dat iemand komt te overlijden als je het wapen richt op
iemand zijn buikstreek, waar ook iemand zijn vitale organen zitten. Ook op een zeer
korte afstand is er geschoten, namelijk in de deuropening, dus de dader kon ook
gericht mikken. Er bestaat dus, naar alle waarschijnlijkheid en gekeken naar de
omstandigheden, een aanmerkelijke kans dat Berat komt te overlijden.
,2 Bewust (weten):
Pim wilde Berat niet vermoorden zien we uit de verklaringen van de verdachte, dus
je kan het niet echt vastleggen.
Dus voor deze casus ga je vaststellen OF veronderstellen -> in dit geval ga je
veronderstellen.
Objectiveren -> Pim had kunnen weten dat het wapen af zou gaan en richten op de
buikstreek, waar alle vitale organen zich bevinden, is altijd gevaarlijk om te doen
(voor het tentamen mag het explicieter).
Normatievere -> er zijn in deze casus geen contra-indicaties aanwezig. Ieder
weldenkend mens weet dat een schot in de buikstreek vitaal kan worden.
3 Aanvaarden (willens):
Er zijn verder, naast de verdachte, geen verklaringen afgelegd. Pim heeft verklaard
dat dit niet zijn bedoeling is geweest.
De feitelijke omstandigheden werk je in deze casus ook uit, dus ook de uiterlijke
verschijningsvorm hier benoemen -> schieten van een korte afstand richting de
buikstreek, is gericht op de dood van Berat en dat het dus niet anders kan dat Pim
deze actie heeft aanvaard.
Conclusion
Voorwaardelijk opzet is hier bewezen. Het verweer van de raadsman heeft geen
kans van slagen.
Verweer II
Issue (bijvoorbeeld)
Is er sprake van voorbedachte raad en heeft het verweer van de raadsman kans van
slagen?
Rule (HR Voorbedachte Raad II)
Het kader van HR Voorbedachte Raad II staat omschreven in r.o. 2.3.
Heeft verdachte zich enige tijd kunnen beraden en rekenschap gegeven over de
gevolgen?
Enige tijd -> we kijken hier naar de omstandigheden van het concrete geval en of de
verdachte voldoende tijd had om zich te kunnen beraden op het te nemen besluit.
Objectieve aanwijzing is of de verdachte voldoende tijd heeft gehad; maar de rechter
kan gewicht geven aan bepaalde contra-indicaties. Dat de besluitvorming in
plotselinge hevige drift (ogenblikkelijke gemoedsopwelling) en in korte tijdspanne
besluit en uitvoering gelijktijdig plaatsvindt.
, Application
Sprake van voorbedachte raad? Had Pim voldoende tijd om zich te beraden op het
te nemen of doen nemen van het besluit en waren er contra-indicaties aannemelijk?
Er waren meerdere reflectiemomenten voor het schot. Pim heeft Berat telefonisch
bedreigd; Pim heeft het wapen geladen vlak voordat hij aanbelde bij Berat; Pim is
ernaartoe gelopen en heeft ook aangebeld; het moment van het openen van de deur
en het trekken van zijn wapen en schieten ervan. Vanuit Berat zijn kant is er geen
plotselinge aanval of noodreactie geweest, Pim schiet namelijk al direct. Dit past dan
ook in de HR lijn: er is voldoende gelegenheid geweest tot bezinning; de
contra-indicaties ontbreken dan ook hier in deze casus.
Er zijn dus geen contra-indicaties aanwezig, er is geen plotselinge ‘hevige
gemoedsopwelling’. De tijdspanne is namelijk te groot, de handelingen zijn niet kort
op elkaar. Hij heeft ongeveer 15 minuten de tijd gehad om erover na te denken.
Omstandigheden van het concrete geval (feitenverklaring of getuigenverklaring) ->
Het was een langlopend conflict, Pim heeft zelf verklaard zelfs een vuurwapen te
hebben gekocht met munitie om dit conflict en hem daarmee al bedreigd te hebben
en dus even later bij Berat zijn deur stond.
Conclusion
Er is sprake van voorbedachte raad en het verweer van de raadsman heeft dus geen
kans van slagen.
