Persoonlijkheids- klinische- en gezondheidspsychologie
Week 1
HC 1: Introductie en depressie
1:2 Nederlanders ontwikkeld op enig moment in de loop van het leven een psychische stoornis.
Verhoogd lijden en belemmering, verhoogd ook kans op fysieke aandoening en vermoeilijkt hier de
behandeling van.
Klinische psychologie: stoornissen
Gezondheidspsychologie: lichamelijke dingen die bij psychische stoornissen komen.
Medische psychologie: psychische problemen die bij lichamelijke ziektes komen.
Stemming varieert binnen en tussen individuen en het is te manipuleren.
Stemming= een tijdelijke gemoedstoestand of gevoel, gekleurd door emoties.
Emoties= patronen van gedrags- hormonale en autonome reacties gericht op overleving en
aanpassing. Ze komen voort uit het brein en reflecteren de integratie van externe en interne cues en
cognitieve processen.
Grote denkers over emotie; descartes en darwin:
- Emoties hebben een communicatieve functie.
- De expressie van emotie is te zien in het gezicht en gedrag.
VB; Muizen laten een reactie in het gezicht zien op een beloning, die universeel is voor
muizen en universeel voor positieve stimuli.
- Emoties zijn aangeboren en universeel; descartes vond dat dieren geen emoties hebben,
darwin vond dat alle diersoorten emoties kunnen ervaren.
Emotie komt voort uit de hersenen:
1. Two factor theory; schachter en singer
Onderzoek met adrenaline en wachtkamers met positieve of negatieve sfeer. Dit laat zien
dat het lichaam en het brein interactie hebben en zo emoties vormen.
2. Optogenetica:
Doormiddel van virussen breng je bepaalde eiwitten in bepaalde hersenstructuren van
dieren. Die eiwitten zijn fotosensitief, je kan ze van buitenaf aan en uit zetten. Als je het dier
iets lekkers geeft maar middels de eiwitten een hersenstructuur voor walging activeert dan
zal het dier een gezichtsexpressie van walging geven. Ondanks dat het een positieve
stimulus aangeboden heeft gekregen. Dit laat dus zien dat emoties/expressie voort komt uit
activatie van hersengebieden.
Stemming varieert:
Niet alles varieert, dat stemming varieert heeft een functie. Hierdoor kan je je aanpassen aan de
wereld, onder druk van natuurlijke selectie heeft emotie zich ontwikkeld om te variëren.
De variatie van stemming is niet random; er zitten patronen in:
- Gedurende de dag:
In de ochtend en avond betere stemming.
- Gedurende de week:
In het weekend betere stemming.
,Variatie in stemming helpt je, maar niet als:
- De variatie te ver van de norm gaat
- Het te lang duurt
→ Zo kan het zich ontwikkelen tot een stoornis.
Stoornis= een ziekte die het functioneren verstoort.
Stemmingsstoornissen volgens de DSM:
❖ Unipolaire depressieve stoornis:
- Episodisch van aard; het is soms aanwezig en soms niet/daarna nooit meer.
- Het gaat van nature van zelf over.
- Na een depressieve episode is de kans op nog een episode in de toekomst groter. De
volgende episode neemt ook toe in lengte qua tijd.
- Diagnose volgens de DSM;
A: 5 of meer van de volgende symptomen, aanwezig <2w waarbij minimaal spraken
is van 1 of 2.
o Depressieve stemming grootste deel vd dag en bijna elke dag (1).
o Gebrek aan interesse en plezier in meeste activiteiten, grootste deel vd dag
en bijna elke dag (2).
o Gewichtstoename/ gewichtsverlies/ verminderde eetlust.
o Teveel/ te weinig slaap.
o Psychomotore agitatie en/of retardatie.
o Moeheid/minder energie.
o Gevoelens van waardeloosheid en/of schuld.
o Verminderde concentratie en minder vermogen tot denken.
o Recidiverende gedachten aan de dood/suicide/plannen.
B: Stress en beperking functioneren.
C: Niet beter verklaard door middelen gebruik of andere conditie.
- Exclusie criteria:
o Schizoaffectieve/psychotische component
o Hypomanische component
o Inductie door middelen of medicatie; anticonceptie, corticosteroïden,
statines.
❖ Persistente depressieve stoornis:
- Ook wel dystiene stemmingsstoornis.
- Vaak een minder ernstige presentatie dan de unipolaire depressieve
stemmingsstoornis.
- Diagnose volgens de DSM;
A: 5 of meer van de volgende symptomen, aanwezig minimaal 2j waarbij minimaal
spraken is van 1 of 2.
o Depressieve stemming grootste deel vd dag en bijna elke dag (1).
o Gebrek aan interesse en plezier in meeste activiteiten, grootste deel vd dag
en bijna elke dag (2).
o Gewichtstoename/ gewichtsverlies/ verminderde eetlust.
o Teveel/ te weinig slaap.
o Psychomotore agitatie en/of retardatie.
o Moeheid/minder energie.
o van waardeloosheid en/of schuld.
o Verminderde concentratie en minder vermogen tot denken.
o Recidiverende gedachten aan de dood/suicide/plannen.
B: Stress en beperking functioneren.
C: Niet beter verklaard door middelen gebruik of andere conditie.
, ❖ Bipolaire stoornis type 1:
- Symptomen:
o Depressieve symptomen en manische symptomen die elkaar afwisselen.
❖ Bipolaire stoornis type 2:
- Symptomen:
o Depressieve symptomen en hypomanische symptomen die elkaar
afwisselen.
❖ Cyclothyme stoornis:
- Symptomen:
o Alternerend stemmingspatroon met persisterende depressieve symptomen
en hypomanische symptomen.
❖ Medicatie/drug geïnduceerde depressieve stoornis:
- Hier moet spraken zijn van middelen misbruik/gebruik; drugs of medicatie.
- Symptomen:
o Kort voor de onset van symptomen heeft de persoon medicatie of drugs
gebruikt waarvan bekend is dat het stemming kan veranderen.
Manische episode; geen diagnose maar een onderdeel van bepaalde diagnoses.
Manie= abnormale en persisterend verhoogde, expansieve of prikkelbare stemming of energie. Er is
>1 week spraken van 3 of meer van de volgende symptomen:
o Grandiositeit; verhoogde zelfwaarde
o Weinig behoefte aan slaap
o Spraakzaam/spraakdrang/snel praten
o Gedachtevlucht/gejaagde gedachten
o Zeer afleidbaar/geen concentratie
o Verhoogde doelgerichte activiteit
o Psychomotore agitatie
o Vertonen van risicovol gedrag
Gevolgen van stemmingsstoornissen:
- Lijdensdruk van de patiënt zelf.
- Minder kansen in het leven; op de arbeidsmarkt bijvoorbeeld.
- Lagere levensverwachting.
- Hogere kans op het ontwikkelen van lichamelijke ziektes.
- Ontstaan gemiddeld vroeg in het leven; onder de 20 jaar. In deze periode leer je veel om
succesvol te kunnen zijn later in het leven zoals het afronden van een opleiding.
- Ernstiger beloop van covid bij stemmingsstoornis.
Het lastige bij stemmingsstoornissen is de grens wanneer iets een stoornis is en wanneer niet:
- Hoe ernstig moet het zijn
- Hoe lang moet/mag het duren
- Vaak ontstaan na een event; is het een normale reactie of niet
, Huidige nosologie over stemmingsstoornissen; hoe het zich ontwikkeld:
→ Symptomen van insomnie, concentratie, gewicht en seksuele drang komen voort uit de
stemming(stoornis).
→ De stemmingsstoornis moet worden aangepakt om de symptomen te verhelpen.
Dynamische systeem theorie:
Een realistisch model van de ontwikkeling van stemmingsstoornissen.
→ De symptomen gaan een dynamische interactie aan met elkaar waardoor ze elkaar kunnen
veroorzaken en zichzelf ook in stand kunnen houden.
Episode= x symptomen aanwezig voor een bepaalde periode; symptomatisch.
Remissie= niet langer symptomatisch.
Respons= partiele of volledig herstel door een interventie.
Herstel= symptoom vrij voor een bepaalde periode; minimaal 8 weken.
Terugval= terugkeer van symptomen na een positieve respons/herstel.
Nieuwe episode= nieuwe episode; dit kan alleen na herstel.
Wat er in de hersenen gebeurt is anders dan wat er in het lichaam gebeurt; worden van elkaar
gescheiden door de bloed brein barrière.
Ontstaan van stemming in het brein:
1. Factoren in het brein veroorzaken stemming:
- Noodzakelijke factoren= moet aanwezig zijn voor het kunnen ontstaan van een
stemming.
- Voldoende factoren= als ze aanwezig zijn veroorzaken ze stemming.
Ontstaan variatie in stemming:
VB golven;
Wind zorgt voor energie in het water, als het water ondieper is zal het gaan golven. De
golven/energie in het water kan ook ontstaan door een aardbeving. Er zijn verschillende factoren in
dit verhaal noodzakelijk voor de golven om te ontstaan; de wind/aardbeving, een
zandbank/koraal/ondieper worden van water.
Stemming varieert binnen individuen en tussen individuen; een individu kan een goede en een
slechte dag hebben, maar het kan ook zo zijn dat de ene persoon nul slechte dagen heeft en de
ander veel meer.
Week 1
HC 1: Introductie en depressie
1:2 Nederlanders ontwikkeld op enig moment in de loop van het leven een psychische stoornis.
Verhoogd lijden en belemmering, verhoogd ook kans op fysieke aandoening en vermoeilijkt hier de
behandeling van.
Klinische psychologie: stoornissen
Gezondheidspsychologie: lichamelijke dingen die bij psychische stoornissen komen.
Medische psychologie: psychische problemen die bij lichamelijke ziektes komen.
Stemming varieert binnen en tussen individuen en het is te manipuleren.
Stemming= een tijdelijke gemoedstoestand of gevoel, gekleurd door emoties.
Emoties= patronen van gedrags- hormonale en autonome reacties gericht op overleving en
aanpassing. Ze komen voort uit het brein en reflecteren de integratie van externe en interne cues en
cognitieve processen.
Grote denkers over emotie; descartes en darwin:
- Emoties hebben een communicatieve functie.
- De expressie van emotie is te zien in het gezicht en gedrag.
VB; Muizen laten een reactie in het gezicht zien op een beloning, die universeel is voor
muizen en universeel voor positieve stimuli.
- Emoties zijn aangeboren en universeel; descartes vond dat dieren geen emoties hebben,
darwin vond dat alle diersoorten emoties kunnen ervaren.
Emotie komt voort uit de hersenen:
1. Two factor theory; schachter en singer
Onderzoek met adrenaline en wachtkamers met positieve of negatieve sfeer. Dit laat zien
dat het lichaam en het brein interactie hebben en zo emoties vormen.
2. Optogenetica:
Doormiddel van virussen breng je bepaalde eiwitten in bepaalde hersenstructuren van
dieren. Die eiwitten zijn fotosensitief, je kan ze van buitenaf aan en uit zetten. Als je het dier
iets lekkers geeft maar middels de eiwitten een hersenstructuur voor walging activeert dan
zal het dier een gezichtsexpressie van walging geven. Ondanks dat het een positieve
stimulus aangeboden heeft gekregen. Dit laat dus zien dat emoties/expressie voort komt uit
activatie van hersengebieden.
Stemming varieert:
Niet alles varieert, dat stemming varieert heeft een functie. Hierdoor kan je je aanpassen aan de
wereld, onder druk van natuurlijke selectie heeft emotie zich ontwikkeld om te variëren.
De variatie van stemming is niet random; er zitten patronen in:
- Gedurende de dag:
In de ochtend en avond betere stemming.
- Gedurende de week:
In het weekend betere stemming.
,Variatie in stemming helpt je, maar niet als:
- De variatie te ver van de norm gaat
- Het te lang duurt
→ Zo kan het zich ontwikkelen tot een stoornis.
Stoornis= een ziekte die het functioneren verstoort.
Stemmingsstoornissen volgens de DSM:
❖ Unipolaire depressieve stoornis:
- Episodisch van aard; het is soms aanwezig en soms niet/daarna nooit meer.
- Het gaat van nature van zelf over.
- Na een depressieve episode is de kans op nog een episode in de toekomst groter. De
volgende episode neemt ook toe in lengte qua tijd.
- Diagnose volgens de DSM;
A: 5 of meer van de volgende symptomen, aanwezig <2w waarbij minimaal spraken
is van 1 of 2.
o Depressieve stemming grootste deel vd dag en bijna elke dag (1).
o Gebrek aan interesse en plezier in meeste activiteiten, grootste deel vd dag
en bijna elke dag (2).
o Gewichtstoename/ gewichtsverlies/ verminderde eetlust.
o Teveel/ te weinig slaap.
o Psychomotore agitatie en/of retardatie.
o Moeheid/minder energie.
o Gevoelens van waardeloosheid en/of schuld.
o Verminderde concentratie en minder vermogen tot denken.
o Recidiverende gedachten aan de dood/suicide/plannen.
B: Stress en beperking functioneren.
C: Niet beter verklaard door middelen gebruik of andere conditie.
- Exclusie criteria:
o Schizoaffectieve/psychotische component
o Hypomanische component
o Inductie door middelen of medicatie; anticonceptie, corticosteroïden,
statines.
❖ Persistente depressieve stoornis:
- Ook wel dystiene stemmingsstoornis.
- Vaak een minder ernstige presentatie dan de unipolaire depressieve
stemmingsstoornis.
- Diagnose volgens de DSM;
A: 5 of meer van de volgende symptomen, aanwezig minimaal 2j waarbij minimaal
spraken is van 1 of 2.
o Depressieve stemming grootste deel vd dag en bijna elke dag (1).
o Gebrek aan interesse en plezier in meeste activiteiten, grootste deel vd dag
en bijna elke dag (2).
o Gewichtstoename/ gewichtsverlies/ verminderde eetlust.
o Teveel/ te weinig slaap.
o Psychomotore agitatie en/of retardatie.
o Moeheid/minder energie.
o van waardeloosheid en/of schuld.
o Verminderde concentratie en minder vermogen tot denken.
o Recidiverende gedachten aan de dood/suicide/plannen.
B: Stress en beperking functioneren.
C: Niet beter verklaard door middelen gebruik of andere conditie.
, ❖ Bipolaire stoornis type 1:
- Symptomen:
o Depressieve symptomen en manische symptomen die elkaar afwisselen.
❖ Bipolaire stoornis type 2:
- Symptomen:
o Depressieve symptomen en hypomanische symptomen die elkaar
afwisselen.
❖ Cyclothyme stoornis:
- Symptomen:
o Alternerend stemmingspatroon met persisterende depressieve symptomen
en hypomanische symptomen.
❖ Medicatie/drug geïnduceerde depressieve stoornis:
- Hier moet spraken zijn van middelen misbruik/gebruik; drugs of medicatie.
- Symptomen:
o Kort voor de onset van symptomen heeft de persoon medicatie of drugs
gebruikt waarvan bekend is dat het stemming kan veranderen.
Manische episode; geen diagnose maar een onderdeel van bepaalde diagnoses.
Manie= abnormale en persisterend verhoogde, expansieve of prikkelbare stemming of energie. Er is
>1 week spraken van 3 of meer van de volgende symptomen:
o Grandiositeit; verhoogde zelfwaarde
o Weinig behoefte aan slaap
o Spraakzaam/spraakdrang/snel praten
o Gedachtevlucht/gejaagde gedachten
o Zeer afleidbaar/geen concentratie
o Verhoogde doelgerichte activiteit
o Psychomotore agitatie
o Vertonen van risicovol gedrag
Gevolgen van stemmingsstoornissen:
- Lijdensdruk van de patiënt zelf.
- Minder kansen in het leven; op de arbeidsmarkt bijvoorbeeld.
- Lagere levensverwachting.
- Hogere kans op het ontwikkelen van lichamelijke ziektes.
- Ontstaan gemiddeld vroeg in het leven; onder de 20 jaar. In deze periode leer je veel om
succesvol te kunnen zijn later in het leven zoals het afronden van een opleiding.
- Ernstiger beloop van covid bij stemmingsstoornis.
Het lastige bij stemmingsstoornissen is de grens wanneer iets een stoornis is en wanneer niet:
- Hoe ernstig moet het zijn
- Hoe lang moet/mag het duren
- Vaak ontstaan na een event; is het een normale reactie of niet
, Huidige nosologie over stemmingsstoornissen; hoe het zich ontwikkeld:
→ Symptomen van insomnie, concentratie, gewicht en seksuele drang komen voort uit de
stemming(stoornis).
→ De stemmingsstoornis moet worden aangepakt om de symptomen te verhelpen.
Dynamische systeem theorie:
Een realistisch model van de ontwikkeling van stemmingsstoornissen.
→ De symptomen gaan een dynamische interactie aan met elkaar waardoor ze elkaar kunnen
veroorzaken en zichzelf ook in stand kunnen houden.
Episode= x symptomen aanwezig voor een bepaalde periode; symptomatisch.
Remissie= niet langer symptomatisch.
Respons= partiele of volledig herstel door een interventie.
Herstel= symptoom vrij voor een bepaalde periode; minimaal 8 weken.
Terugval= terugkeer van symptomen na een positieve respons/herstel.
Nieuwe episode= nieuwe episode; dit kan alleen na herstel.
Wat er in de hersenen gebeurt is anders dan wat er in het lichaam gebeurt; worden van elkaar
gescheiden door de bloed brein barrière.
Ontstaan van stemming in het brein:
1. Factoren in het brein veroorzaken stemming:
- Noodzakelijke factoren= moet aanwezig zijn voor het kunnen ontstaan van een
stemming.
- Voldoende factoren= als ze aanwezig zijn veroorzaken ze stemming.
Ontstaan variatie in stemming:
VB golven;
Wind zorgt voor energie in het water, als het water ondieper is zal het gaan golven. De
golven/energie in het water kan ook ontstaan door een aardbeving. Er zijn verschillende factoren in
dit verhaal noodzakelijk voor de golven om te ontstaan; de wind/aardbeving, een
zandbank/koraal/ondieper worden van water.
Stemming varieert binnen individuen en tussen individuen; een individu kan een goede en een
slechte dag hebben, maar het kan ook zo zijn dat de ene persoon nul slechte dagen heeft en de
ander veel meer.
