Samenvatting Biologie vwo 5 thema 3 stofwisseling in de cel

Thema 3 stofwisseling in de cel
Basisstof 1 chemie in cellen
Metabolisme
 Stofwisseling
 Alle chemische omzettingen in een organisme
Basale metabolisme
 Alle stofwisselingsprocessen in rust
 Intensiteit is o.a. afhankelijk van lichaamsbouw, lichaamsgrootte, geslacht, leeftijd,
erfelijke aanleg
Anorganische stoffen
 ‘kleinere’ moleculen
 Bv. mineralen, nitraat, H2O, O2, CO2 en N2
Organische stoffen
 C én H (en vaak ook O) atomen
o Bv. koolhydraten, vetten, eiwitten, DNA
 ‘grotere’ moleculen
 Relatief veel energie
 Diverse functies -> brandstof is altijd organisch zoals C6H12O6
Assimilatie
 Klein molecuul (organisch of anorganisch) -> organisch molecuul
Koolstofassimilatie
 Alleen autotrofe organismen in staat om glucose te vormen uit CO2 en water
 6 CO2 + 6 H2O -> C6H12O6 + 6 O2
 Energiebron: (kost energie)
o Licht -> fotosynthese
o Chemische omzettingen -> chemosynthese
Voortgezette assimilatie
 Organisch molecuul -> groter organisch molecuul
 Bv. glucose -> ander koolhydraat, eiwit, DNA, vet
Dissimilatie
 Groter organisch molecuul -> kleiner organisch of anorganisch molecuul
 Bv. verbranding (alleen met O2)
 Levert energie op in ATP
fosforylering
 C6H12O6 + 6 O2 -> 6 CO2 + 6 H2O + energie
licht
 AMP (adenosinemonofosfaat) ontstaat bij energie
afsplitsing van de 2e fosfaatgroep van ADP
 NAD+ en NADP+ zijn verwante dissimilatie
energiedragers van ATP
 ADP ontstaat bij afsplitsing van de 3e
fosfaatgroep van ATP
 Een vrije fosfaatgroep wordt vaak als Pi weergeven in reactievergelijkingen

1

, Basisstof 2 enzymen
Enzymen
 Eiwitten
 Biokatalysatoren
 Versnellen reacties
 2 soorten:
o Bij dissimilatie
o Bij assimilatie
 Actieve centrum
o Het deel van het molecuul waar de reactie plaatsvindt
o Specifieke ruimtelijke structuur
Substraat
 Molecuul waar een enzym een reactie mee aangaat
 De stof waarop een enzym inwerkt
 Substraatspecifiek
o Het substraatmolecuul en het actieve centrum van een enzym passen precies
op elkaar
o Elk enzym kan slechts inwerken op 1 stof en elke reactie vereist een eigen
enzym
 Op het moment van binding van het substraat aan het enzym ontstaat heel even een
enzym-substraatcomplex (E-S-complex)
o In het substraatmolecuul worden atoombindingen verbroken en komen
andere atoombindingen tot stand -> het substraat wordt omgezet in het
product -> de ontstane moleculen laten los van het actieve centrum -> een
volgende reactie kan plaatsvinden
 Enzym moleculen veranderen niet na een reactie en kunnen opnieuw gebruikt
worden -> 1 enzym maakt vele reacties mogelijk -> enzymen zijn al in kleine
hoeveelheden werkzaam
 Naam van enzym is vaak samengesteld uit de naam van het substraat met het
achtervoegsel –ase en het substraat eindigt op -ose
o Bv. enzym ATP’ase bewerkt het substraat ATP tot reactieproduct ADP en
fosfaat
ATP’ase
 ATP + H2O ADP + Pi
o De naam van het enzym wordt boven de pijlen gezet
 Veel enzymen hebben een speciaal ion of molecuul nodig om goed te kunnen werken
o Het andere molecuul wordt cofactor genoemd
 Kan organisch of anorganisch zijn
 Bij een organische stof is het vaak een co-enzym, dit zijn vaak
vitaminen en ATP
o Het eigenlijke enzym wordt apo-enzym genoemd




2