Arterieel aneurysmatisch lijden + dissectie (perifeer, aorta) (Inge Fourneau)
Leerdoelen
Je kent reeds de anatomie en fysiologie van het arterieel, veneus en
lymfatisch stelsel (zie MFP bloedvaten en hart).
Je kent reeds het lichamelijk onderzoek van het arterieel, veneus en lymfatisch
stelsel (zie Vaardigheden 2).
Je kent de principes van screening en profylactische behandeling.
Je kent het ziektebeeld van aorta aneurysma, zowel thoracaal als
abdominaal. Je kent de indicaties voor screening en je kent de criteria voor
verdere opvolging. Je kent ook de principes van het therapeutisch beleid. Het
medisch therapeutisch beleid beheers je grondig; van het invasie
therapeutisch beleid ken je de grote principes zodat je je patiënt kan
ondersteunen in het maken van keuzes.
Je kent het ziektebeeld van rupturerend aorta-aneurysma. Je kan de
urgentiegraad correct inschatten en navenant handelen. Je kent de grote
behandelprincipes.
7. Aneurysmatisch lijden p169-184
10.2.1. Traumatische aortaruptuur p225-226
7. Aneurysmatisch lijden (p169-184)
Aneurysma = permanente lokale verbreding arterie
Diameter: minstens helft toegenomen tov nl arteriële diam: path drempels:
Aorta descendens: diameter 4,5 cm
Aorta abdominalis: 3 cm
A poplitea: 1,5 cm
Kan overal in lichaam
Meest voorkomend = infrarenale aorta
Onderscheid in vorm: (zie figuur 7.1)
Fusiforme: uniform verbreed over zijn omtrek
Sacculaire: alleen aan 1 zijde zakvormige uitstulping
Onderscheid in samenstelling wand:
Ware = aneurysma verum: bevat (aanvankelijk) alle lagen van
oorspronkelijke slagaderwand verdere evolutie: vooral sacculaire
aneurysma’s: moeilijk om oorspronkelijke lagen terug te vinden
Valse = als wand van bij begin niet slagaderwand
o Vb: ontwikkelt zich uit fibroserende wand van pulserend hematoom
na slagadertrauma of door lekkende arteriële sutuur (=
anastomotisch aneurysma)
,1.ETIOLOGIE
nl verouderingsproces: slagaderwand verzwakt door:
vermindering #gladde spc
fragmentatie elastinevezels
ophoping collageen en amorfe grondstof
toename lengte en diameter
Wanneer ontstaat een aneurysma?
Evenwicht transmurale druk en wandspanning verbroken thv lokale abnl
verzwakking
Hoe komt het dat de abdominale aorta thv nierslagaders meest gevoelig is?
Verschillen in histologische structuur:
o minder elastische vezels in wand (dan bijv thoracale aorta)
o inwerking hemodynamische krachten thv aortabifurcatie
Pathogenese
MF: genetische, inflammatoire en hemodynamische processen
Meer risico:
man, hoge leeftijd
hypertensie
familiale belasting
roken
perifeer vaatlijden
bep virale infecties
trauma
COPD pt
bepalen van screening:
!!!! eerstegraadsverwanten: 20% kans op ontwikkelen aneurysma
ingrijpen op RF: rol bij progressie en stabilisatie ziete (rookstop !)
Atypisch: inflammatoir aneurysma = 5% van
abdominale aneurysma’s:
Ontstaan: zoals klassiek aneurysma
Wand vd verbrede abdominale aorta w
fibrotisch + hard + spekachtig
= periaortische fibrose
Deze kan zich uitbreiden in het
retroperitoneum ureter kan betrokken
geraken HYDRONEFROSE
, o Microscopisch: infiltratie met lymfocyten
o Verwikkeling: ureterobstructie en vena cava trombose
Hypothese dat deze perianeurysmale inflammatie = auto-immuunreactie op
lekken van onoplosbare lipidensubstantie (ceroïd) uit atherosclerotische letsels
door verdunde aortawand heen
(diagnose: CT)
Infectie en congenitale afwijkingen: minder frequent
Bacteriële infectie: 2% van alle aneurysma’s = infectieus aneurysma
o Oorspronkelijke infectie = subacute bacteriële endocarditis of
septikemie met salmonella, colibacillen of stafylococcen (,syfillis)
o Aantasting vaso vasorum (pathogenetische rol)
o !!! bestaand atherosclerotisch aneurysma: secundair infecteren
tijdens periodes van bacteriemie uiteenlopende oorsprong =
geïnfecteerd aneurysma
Cystische medianecrose (syndroom van Marfan: groot gestalte, magere romp
met platte borstkas, lange extremiteiten, arachnodactylie, hyperlaxiteit
gewrichten, lensdislocatie) (ook bij andere congenitale afwijkingen)
Vooral bij thoracale aorta
!!!! kunnen super grote afmetingen aannemen
Lokale wanddissectie en secundaire aortaklepinsufficiëntie
Oorzaak? Globaal verbrede slagaders, degeneratieve aantasting of
dysplasie ?
Valse aneurysma’s: door stompe of penetrerende trauma’s
Verkeersongeval (plotselinge desceleratie) thoracale aorta (regio:
lig arteriosum)
= traumatische aortaruptuur
2.Aneurysma van de abdominale aorta (AAA)
1.epidemiologie
80% van alle aneurysma’s aorta
1,5-3% bevolking
Vooral bij oudere mannen hoogbejaarde pop: >10%
Leerdoelen
Je kent reeds de anatomie en fysiologie van het arterieel, veneus en
lymfatisch stelsel (zie MFP bloedvaten en hart).
Je kent reeds het lichamelijk onderzoek van het arterieel, veneus en lymfatisch
stelsel (zie Vaardigheden 2).
Je kent de principes van screening en profylactische behandeling.
Je kent het ziektebeeld van aorta aneurysma, zowel thoracaal als
abdominaal. Je kent de indicaties voor screening en je kent de criteria voor
verdere opvolging. Je kent ook de principes van het therapeutisch beleid. Het
medisch therapeutisch beleid beheers je grondig; van het invasie
therapeutisch beleid ken je de grote principes zodat je je patiënt kan
ondersteunen in het maken van keuzes.
Je kent het ziektebeeld van rupturerend aorta-aneurysma. Je kan de
urgentiegraad correct inschatten en navenant handelen. Je kent de grote
behandelprincipes.
7. Aneurysmatisch lijden p169-184
10.2.1. Traumatische aortaruptuur p225-226
7. Aneurysmatisch lijden (p169-184)
Aneurysma = permanente lokale verbreding arterie
Diameter: minstens helft toegenomen tov nl arteriële diam: path drempels:
Aorta descendens: diameter 4,5 cm
Aorta abdominalis: 3 cm
A poplitea: 1,5 cm
Kan overal in lichaam
Meest voorkomend = infrarenale aorta
Onderscheid in vorm: (zie figuur 7.1)
Fusiforme: uniform verbreed over zijn omtrek
Sacculaire: alleen aan 1 zijde zakvormige uitstulping
Onderscheid in samenstelling wand:
Ware = aneurysma verum: bevat (aanvankelijk) alle lagen van
oorspronkelijke slagaderwand verdere evolutie: vooral sacculaire
aneurysma’s: moeilijk om oorspronkelijke lagen terug te vinden
Valse = als wand van bij begin niet slagaderwand
o Vb: ontwikkelt zich uit fibroserende wand van pulserend hematoom
na slagadertrauma of door lekkende arteriële sutuur (=
anastomotisch aneurysma)
,1.ETIOLOGIE
nl verouderingsproces: slagaderwand verzwakt door:
vermindering #gladde spc
fragmentatie elastinevezels
ophoping collageen en amorfe grondstof
toename lengte en diameter
Wanneer ontstaat een aneurysma?
Evenwicht transmurale druk en wandspanning verbroken thv lokale abnl
verzwakking
Hoe komt het dat de abdominale aorta thv nierslagaders meest gevoelig is?
Verschillen in histologische structuur:
o minder elastische vezels in wand (dan bijv thoracale aorta)
o inwerking hemodynamische krachten thv aortabifurcatie
Pathogenese
MF: genetische, inflammatoire en hemodynamische processen
Meer risico:
man, hoge leeftijd
hypertensie
familiale belasting
roken
perifeer vaatlijden
bep virale infecties
trauma
COPD pt
bepalen van screening:
!!!! eerstegraadsverwanten: 20% kans op ontwikkelen aneurysma
ingrijpen op RF: rol bij progressie en stabilisatie ziete (rookstop !)
Atypisch: inflammatoir aneurysma = 5% van
abdominale aneurysma’s:
Ontstaan: zoals klassiek aneurysma
Wand vd verbrede abdominale aorta w
fibrotisch + hard + spekachtig
= periaortische fibrose
Deze kan zich uitbreiden in het
retroperitoneum ureter kan betrokken
geraken HYDRONEFROSE
, o Microscopisch: infiltratie met lymfocyten
o Verwikkeling: ureterobstructie en vena cava trombose
Hypothese dat deze perianeurysmale inflammatie = auto-immuunreactie op
lekken van onoplosbare lipidensubstantie (ceroïd) uit atherosclerotische letsels
door verdunde aortawand heen
(diagnose: CT)
Infectie en congenitale afwijkingen: minder frequent
Bacteriële infectie: 2% van alle aneurysma’s = infectieus aneurysma
o Oorspronkelijke infectie = subacute bacteriële endocarditis of
septikemie met salmonella, colibacillen of stafylococcen (,syfillis)
o Aantasting vaso vasorum (pathogenetische rol)
o !!! bestaand atherosclerotisch aneurysma: secundair infecteren
tijdens periodes van bacteriemie uiteenlopende oorsprong =
geïnfecteerd aneurysma
Cystische medianecrose (syndroom van Marfan: groot gestalte, magere romp
met platte borstkas, lange extremiteiten, arachnodactylie, hyperlaxiteit
gewrichten, lensdislocatie) (ook bij andere congenitale afwijkingen)
Vooral bij thoracale aorta
!!!! kunnen super grote afmetingen aannemen
Lokale wanddissectie en secundaire aortaklepinsufficiëntie
Oorzaak? Globaal verbrede slagaders, degeneratieve aantasting of
dysplasie ?
Valse aneurysma’s: door stompe of penetrerende trauma’s
Verkeersongeval (plotselinge desceleratie) thoracale aorta (regio:
lig arteriosum)
= traumatische aortaruptuur
2.Aneurysma van de abdominale aorta (AAA)
1.epidemiologie
80% van alle aneurysma’s aorta
1,5-3% bevolking
Vooral bij oudere mannen hoogbejaarde pop: >10%
