Samenvatting Verdieping 2

Handbal:
1. inleiding
Handbal is een DOELspel waarbij spelers door samenspel proberen een medespeler vrij te spelen om de bal in
het doel te werpen, dat beschermd wordt door een doelverdediger.


Kenmerken van handbal:
 Het doelgebied mag door veldspelers niet worden betreden.
 Dankzij de eenvoudige technieken van vangen en werpen kan snel gestart worden met een wedstrijdvorm.

De eindvorm van handbal in het onderwijs varieert door:
 Homogene of heterogene groepen.
 Beschikbare accommodatie en lestijd.
 Leeftijd en sportieve achtergrond van de leerlingen.

ontstaan en belangrijkste principes
Bij de traditionele methode van aanleren ligt de nadruk op:
 Het trainen van afzonderlijke technische vaardigheden in een volgorde van eenvoudig naar complex.
 Pas na de technische training worden spelregels en wedstrijdvorm geïntroduceerd.

Problemen bij de traditionele methode:
 Slechts enkele spelers oefenen effectief spelcompetenties.
 Minder vaardige spelers krijgen weinig kansen, wat leidt tot chaotisch en
 ongestructureerd spel.
 Individueel spel kan het teamspel verstoren, met conflicten tot gevolg.

Alternatieve methode: DOELSPELCOMPETENTIEMODEL
-> Dit model biedt een spelgerichte aanpak die lln. plezier en leerervaring laat opdoen door spel.

Gebruik van grondvormen, partiële grondvormen en oefenvormen (gebaseerd op INGAME-principes, zoals
basketbal en volleybal).

Belangrijkste principes in de lesopbouw:
1. Aantal spelers verminderen om betrokkenheid te vergroten (bijvoorbeeld 3-tegen-3).
2. Spelen met of zonder cirkelspeler vanaf de eerste grondvormen.
3. Rechte lijnen als doelgebied tot grondvorm 4 vanaf grondvorm 5 wordt een cirkel gebruikt.
4. De doelverdediger wordt betrokken bij elke aanval als eerste aanvaller.

3. indeling in spelcompetenti eniveaus
Niveau 1: basisniveau (grondvormen 1- 4)
 Focus op elementaire vaardigheden: Slagworp, sprongworp, passen, vangen, dribbelen en positionering.
 Flexibele velden: Gebruik van kleinere speelterreinen
(bv: handbalveld opdelen in vier delen of begrenzen met basket-/volleyballijnen).
 Rollen van de speler, scheidsrechter en coach worden aangeleerd.

Rol als speler:
 4-tegen-4 (in situaties 3-tegen-3).
 Alle elementen uit grondvormen 1-4 vormen de basiscompetenties.

Rol als scheidsrechter:
 Eerste stappen als scheidsrechter in grondvormen en partiële grondvormen:
o Zelf fouten en overtredingen herkennen en aangeven.
 Uitbreiding in spelregels (meer regels en beter begrip):
o Twee spelers werken samen als hoofdscheidsrechter en hulpscheidsrechter.
o Belangrijke vaardigheden:
 Spelregels kennen die van toepassing zijn op de grondvormen.
 Actief bewegen ter hoogte van de bal.
 Overtredingen en fouten vaststellen tijdens het spel.
 Het spel onderbreken met een fluitsignaal.
 Verwoorden wat de fout is + Uitleggen hoe het spel hervat wordt.
Rol als coach:

, Spelproblemen signaleren en richtlijnen bieden:
o Spelproblemen ervaren in de uitgevoerde situaties.
o Richtlijnen kennen als oplossing voor die problemen.
o Ingrijpen tijdens het spel met stopmomenten.
o Richtlijnen geven voor verbetering, op drie niveaus: Voor zichzelf - Voor een andere speler- Voor een team.

Eindvorm handbal in het onderwijs
De eindvorm van handbal op school varieert, afhankelijk van wat haalbaar is. Het streefdoel is een ruwe vorm
van handbal met de volgende kenmerken:

 Spelopzet: Twee ploegen van 7 spelers + wisselspelers.
 Aanval:
o Combinatie van positiespel en positiewissels (insnijden).
o Gebruik van een cirkelspeler.
o Indien mogelijk altijd een tegenaanval uitvoeren.
 Verdediging: Offensief en balgericht, gericht op het onderscheppen van de bal (creëert kansen voor
tegenaanval).

Focus in het onderwijs:
 Prioriteit aan de aanval (overtalsituaties en tegenaanvallen).
 Alle leerlingen moeten aan het spel kunnen deelnemen; geen vroegtijdige
 specialisatie.
 Technieken zoals valworp of doelworp met uitklinken worden niet aangeleerd vanwege tijdgebrek en
motorische complexiteit.

Belangrijke Focuspunten
 Betrokkenheid van alle leerlingen bij het spel.
 Geen nadruk op perfectie, maar op het stimuleren van deelname en plezier.
 Gebruik van eenvoudige methodes en technieken voor een toegankelijke
 leerervaring.

aanpassingen
1. spelregels
De spelregels worden geleidelijk ingevoerd om het leerproces te ondersteunen en aan te passen aan het niveau
van de spelers

Beginregels:
 Afbakening van het terrein.
 Doelgebied waarin veldspelers niet mogen komen (aangeduid met een rechte lijn).
 Soepele interpretatie van de loopregel: maximaal 3 stappen met de bal in de hand.
 Geen dubbele dribbel toegestaan.
 Dribbelen moet correct gebeuren (geen begeleiding van de bal bij het dribbelen, zoals bij basketbal).
 Verdedigingsacties moeten gericht zijn op de bal.
 2-minuten tijdstraf voor onsportief gedrag, om vanaf het begin sportiviteit te waarborgen.

De leerkracht begeleidt het spel op een pedagogische manier door het spel te leiden, niet door rigide regels op
te leggen, maar door te coachen en begeleiden.

2. aantal spelers
Het aantal spelers wordt aangepast om de noodzaak van samenwerking te vergroten en ervoor te zorgen dat iedereen actief
betrokken wordt.

3. afmeti ngen van het terrein
 Het terrein wordt aangepast aan de beschikbare ruimte en het aantal spelers.
 Doelgebied: Bij beginnende spelers kan de diepte van het doelgebied worden
 verkleind tot 5m
 Lagere school: De hoogte van het doel wordt aangepast aan de lengte van de doelman.
4. groott e van de bal
De bal moet altijd klein genoeg zijn om makkelijk vastgehouden en gemanoeuvreerd te worden.

,  Beginners, zwakkere spelers kunnen moeite hebben met te grote bal, wat
 prestaties belemmert.
 Een handzame bal stimuleert acties zoals schijnbewegingen zonder angst voor balverlies.

Grondvorm 1: spel 3 tegen 3
algemene kenmerken
 Spelsituatie: 3 tegen 3 op klein terrein (9-12m breed, bv; een basketbal- of volleybalveld).
 Doelgebied: Aangeduid met een rechte lijn.
 Doel: Lln. leren spelen in voortdurend veranderende spelomgeving, waarbij
 samenspel en spelinzicht centraal staan.

Leerinhouden
De volgende vaardigheden en gedragingen staan centraal:

Techniek:
 Bal vangen met twee handen en direct een uithaalbeweging maken (bal "wapenen").
 Beweging zonder bal: spelers blijven actief in beweging.
 Acties naar het doel ondernemen: zowel individueel als met een pass.
 Diepte herstellen na een pass door terug te keren naar een positie achter de bal.
 Bij een doelkans werpen met een slagworp of sprongworp.
 Geen dribbelen, alleen één keer stuiten toegestaan.

Regels:
 Niet meer dan drie stappen met de bal in de hand.
 Geen dubbele dribbel toegestaan.

Situering, probleemstelling en doelstellingen
Probleemstelling
Beginners ervaren vaak problemen bij het spelen van een echte wedstrijd handbal vanwege:
 Chaotisch spel: Veel balverlies en een gebrek aan structuur.
 Gebrek succeservaring: Beginners raken snel gefrustreerd zonder eenvoudige aanpassingen.

OPLOSSING
Aangepaste spelvormen zoals 3-tegen-3 bieden beginners een beperkt speelgebied waarin zij:
 Vrij kunnen bewegen.
 Rekening houden met medespelers en tegenstanders.
 Successen kunnen ervaren in een gestructureerde context.

Bij het doelen is het duel met de doelverdediger essentieel. Beginners hebben de neiging om rechtstreeks op de
doelverdediger te werpen vanwege overhaaste acties en een gebrek aan observatie


Kenmerken van 3 tegen 3
 De doelman speelt mee in de aanval, wat zorgt voor een meerderheidssituatie in de aanval en een
vloeiende overgang tussen aanval en verdediging.
 Spelers moeten verantwoordelijkheid nemen en doelgerichte acties ondernemen.
 Verdedigende aspecten worden beperkt uitgewerkt: contact wordt vermeden.