Elise Rosa Cornelis 2024-2025
Theorie Literatuur en Diversiteit
Les 1........................................................................................................................................ 4
1. Wat is poëzie?................................................................................................................ 4
1.1. Verschillende vormen............................................................................................ 4
1.2. Lyriek..................................................................................................................... 4
1.2. Hoe herkennen we poëzie?...................................................................................4
1.3. Wie mag oordelen namens de gemeenschap?.....................................................5
2. De literaire canon........................................................................................................... 5
Les 2........................................................................................................................................ 5
1. Close reading................................................................................................................. 5
1.1. Wat is het?.............................................................................................................5
1.2. Opmaak................................................................................................................. 5
1.3. Opmaak van proza: de opdeling en hiërarchie......................................................5
1.4. Perspectief............................................................................................................ 6
1.5. Motieven................................................................................................................ 6
1.6. Karakterisering van personages............................................................................6
2. Receptie van literatuur................................................................................................... 6
2.1. Hoe herken je het?................................................................................................ 6
2.2. Literaire prestige....................................................................................................7
3. Het belang van de paratekst.......................................................................................... 7
3.1. Wat is het?.............................................................................................................7
3.2. Voorbeelden.......................................................................................................... 7
4. Het sonnet...................................................................................................................... 7
4.1. Vorm...................................................................................................................... 7
4.2. Lyrisch subject.......................................................................................................7
4.3. Hoe bepaal je het eventuele metrum?.................................................................. 8
4.4. Verschillende vormen van het metrum.................................................................. 8
5. Rijm................................................................................................................................ 8
5.1. Rijmschema’s........................................................................................................ 8
Les 3........................................................................................................................................ 9
1. Literatuurwetenschap..................................................................................................... 9
1.1. Wat houdt het in?.................................................................................................. 9
1.3. Tekstgerichte literatuurwetenschap....................................................................... 9
1.4. Literatuurgerichte literatuurwetenschap............................................................. 10
Les 4 & 5................................................................................................................................11
1. Analyse van een kortverhaal........................................................................................ 11
1.1. perspectief........................................................................................................... 11
1.2. Bewustzijnsrepresentatie.....................................................................................11
2. Verschillende stijlfiguren............................................................................................... 11
2.1. enumeratio...........................................................................................................11
2.2. parallellisme........................................................................................................ 12
2.3. anafoor................................................................................................................ 12
1
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
2.4. Alliteratie..............................................................................................................12
2.5. Herhaling............................................................................................................. 12
2.5. Polyfonie..............................................................................................................13
2.6. Revitalisering....................................................................................................... 13
2.7. Iconiciteit............................................................................................................. 13
2.8. Spiegel................................................................................................................ 13
2.9. Verdubbeling....................................................................................................... 14
2.10. Chiasme............................................................................................................ 14
2.11. Tegenstellingen..................................................................................................14
2.12. Isotopieën..........................................................................................................15
2.13. Beeldspraak...................................................................................................... 15
3. Tijd................................................................................................................................18
3.1. Fabel................................................................................................................... 18
3.2. Sujet.................................................................................................................... 18
3.3. in media res......................................................................................................... 18
3.4. flashback............................................................................................................. 18
3.5. flash forward........................................................................................................ 19
3.6. ritme in de vertelling............................................................................................ 19
3.7. Ellips.................................................................................................................... 19
3.8. Versnelling........................................................................................................... 19
3.9. Scène.................................................................................................................. 19
3.10. Vertraging.......................................................................................................... 20
3.11. Pauze.................................................................................................................20
3.12. Frequentie......................................................................................................... 20
4. Ontstaanscontext......................................................................................................... 21
5. Intertekstualiteit............................................................................................................ 21
5.1. Expliciete intertekstualiteit................................................................................... 21
5.2. Impliciete intertekstualiteit................................................................................... 21
6. Willings suspension of disbelief....................................................................................22
Les 6...................................................................................................................................... 22
1. De driehoek van Petersen............................................................................................22
1.1 Epiek.................................................................................................................... 22
1.2. Lyriek................................................................................................................... 22
1.3. Dramatiek............................................................................................................ 23
1.4. Literair prestige....................................................................................................23
Les 7...................................................................................................................................... 23
1. Verschillende leesstrategieën.......................................................................................23
1.1. Scan (Globaal lezen)...........................................................................................23
1.2. Close reading (Grondig lezen )........................................................................... 23
1.3. Predicting (Voorspellend lezen)...........................................................................23
1.4. Questioning (Vragen stellen)............................................................................... 24
1.5. Summarizing (samenvatten)............................................................................... 24
1.6. Re-reading (Teruglezen)......................................................................................24
2. Poëtica, posture en framing......................................................................................... 24
2
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
2.1. Poëtica................................................................................................................ 24
2.2. Posture en Framing............................................................................................. 25
Les 8...................................................................................................................................... 25
1. Ontstaanscontext van literatuur....................................................................................25
1.1. Autonoom literair veld..........................................................................................25
1.2. Hoe ontstaat literatuur?....................................................................................... 25
2. Spoken word, ideologie en representatie..................................................................... 25
2.1. Babs Gons’ definitie van spoken word................................................................ 25
2.2. Ideologie, engagement en poëtica...................................................................... 26
2.3. Ideologiekritiek.................................................................................................... 26
2.4. Belangrijke vragen rond literatuur en diversiteit.................................................. 27
Les 9...................................................................................................................................... 27
1. Verhaallijnen, spanning en ruimte in literaire teksten................................................... 27
1.1. Definitie verhaal en verhaallijnen........................................................................ 27
1.2. Ruimte in literaire teksten.................................................................................... 27
1.3. Spanning en tijd in literaire teksten..................................................................... 28
2. Vertelsituaties............................................................................................................... 29
Les 10.................................................................................................................................... 29
1. Oriëntalisme, exotisme en culturele toe-eigening........................................................ 29
1.1. Dekoloniseren van literatuurgeschiedenis en literatuuronderwijs....................... 30
2. Geschiedenis van de wereldliteratuur.......................................................................... 30
2.1. Klassieke literatuur als basis van de westerse canon:........................................ 30
2.2. Van klassieke literatuur tot westerse canon........................................................ 31
2.3. De norm van 'aristotelisch drama’....................................................................... 32
2.4. Polysysteemtheorie............................................................................................. 32
2.5. Dominante systemen in het verleden.................................................................. 32
3. Gilgamesj..................................................................................................................... 33
3.1. Oriëntalisme vanaf 18de eeuw............................................................................33
3.2. Voorgeschiedenis van Gilgamesj........................................................................ 33
3.3. Het verhaal van Gilgamesj.................................................................................. 33
3.4. Stijl.......................................................................................................................34
3.5. Receptiegeschiedenis van Gilgamesj................................................................. 35
3.6. Reconstructie: wetenschappelijk onderzoek....................................................... 36
3.7. Geroofd erfgoed.................................................................................................. 36
3.8. Toenemend literair prestige................................................................................. 36
4. Haiku............................................................................................................................ 36
4.1. Oriëntalisme Bestaat Nog Altijd...........................................................................36
4.2. Haiku................................................................................................................... 37
4.3. Populaire Haiku................................................................................................... 37
3
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
Les 1
1. Wat is poëzie?
1.1. Verschillende vormen
● straatpoëzie = poëzie in de openbare ruimte
○ bv. “Draag jij dan geen kroon misschien, zwartsatijnen rijsgezel?”
○ “Chaque matin elle a tout oublié”
● instagram poëzie
○ bv. Adriana Ivanova
○ Bevangen
als onze vleugels niet
opgerold onder onze
schouderbladen waren gebleven
zouden we nu nog zweven
maar in plaats daarvan
schuilen we in huizen van angst
● geschreven poëzie
1.2. Lyriek
= is een literaire vorm die gevoelens, emoties en persoonlijke ervaringen uitdrukt, meestal
op een korte en krachtige manier. Het komt vaak voor in gedichten, maar kan ook in
liedteksten of andere vormen van poëzie zitten.
● Kenmerken
○ Persoonlijk en emotioneel: Lyriek gaat vaak over wat iemand voelt of
ervaart.
○ Korte vorm: Het is meestal compact en gericht op een moment of stemming.
○ Gebruik van beeldtaal: Er wordt vaak gebruik gemaakt van metaforen,
symbolen en andere stijlfiguren.
○ Ritme en klank: Lyriek heeft vaak een muzikale kwaliteit door rijm, ritme of
herhaling.
○ Tijdloos: Het focust vaak op een gevoel of ervaring, niet op een verhalend
verloop van tijd.
● Voorbeelden
○ Poëzie: Een liefdesgedicht waarin iemand zijn diepe gevoelens uitdrukt.
○ Liedteksten: Een songtekst waarin emoties als verdriet of vreugde worden
bezongen.
○ Odes: Een gedicht waarin iets of iemand wordt verheerlijkt of gevierd.
1.2. Hoe herkennen we poëzie?
● opmaak
○ witregels
○ regelafbreking
○ verzen
○ strofen
○ titel
4
, Elise Rosa Cornelis 2024-2025
○ afwijkende interpunctie
● stijlfiguren
○ bv.
● beeldspraak
1.3. Wie mag oordelen namens de gemeenschap?
● Nobelprijs voor de literatuur
○ wie selecteert? → ‘qualified persons’
■ professors of literature
■ previous laureates
■ authors
2. De literaire canon
2.1. Wat is een literaire canon?
● = een lijst van belangrijke boeken en auteurs
○ descriptief → beschrijvend
■ wat kent iedereen (binnen een bepaalde groep)?
■ wat heeft veel invloed?
○ prescriptief → voorschrijvend
■ wat zou iedereen moeten kennen?
■ wat is waardevol? (volgens autoriteiten vgl ‘qualified persons’)
○ een literaire canon zit vaak tussen de twee
○ vb. De literaire canon van KANTL (2015 en 2020)
■ veel witte mannen
○ de literaire canon op basis van de canon enquête (2022)
○ canon van de wereldliteratuur
Les 2
1. Close reading
1.1. Wat is het?
● nauwkeurig lezen zonder rekening te houden met de buitenwereld
○ tekstintern = de tekst wordt gezien als autonoom object
● vanaf het begin, ook de titel, paratekst en de openingszin
● doorheen het boek/artikel/… wordt je analyse en interpretatie bijgesteld
● gebruik van de terminologie van traditionele narratologie
○ = wetenschap v/d verhaalanalyse
1.2. Opmaak
● de opmaak helpt bij het herkennen van de structuur van een literaire tekst
● bv. veranderingen van chronologie (tijdsprongen), de verhaallijn (ander personage)
en het perspectief.
1.3. Opmaak van proza: de opdeling en hiërarchie
● Hoofdstuk
○ paragraaf
■ alinea
5
Theorie Literatuur en Diversiteit
Les 1........................................................................................................................................ 4
1. Wat is poëzie?................................................................................................................ 4
1.1. Verschillende vormen............................................................................................ 4
1.2. Lyriek..................................................................................................................... 4
1.2. Hoe herkennen we poëzie?...................................................................................4
1.3. Wie mag oordelen namens de gemeenschap?.....................................................5
2. De literaire canon........................................................................................................... 5
Les 2........................................................................................................................................ 5
1. Close reading................................................................................................................. 5
1.1. Wat is het?.............................................................................................................5
1.2. Opmaak................................................................................................................. 5
1.3. Opmaak van proza: de opdeling en hiërarchie......................................................5
1.4. Perspectief............................................................................................................ 6
1.5. Motieven................................................................................................................ 6
1.6. Karakterisering van personages............................................................................6
2. Receptie van literatuur................................................................................................... 6
2.1. Hoe herken je het?................................................................................................ 6
2.2. Literaire prestige....................................................................................................7
3. Het belang van de paratekst.......................................................................................... 7
3.1. Wat is het?.............................................................................................................7
3.2. Voorbeelden.......................................................................................................... 7
4. Het sonnet...................................................................................................................... 7
4.1. Vorm...................................................................................................................... 7
4.2. Lyrisch subject.......................................................................................................7
4.3. Hoe bepaal je het eventuele metrum?.................................................................. 8
4.4. Verschillende vormen van het metrum.................................................................. 8
5. Rijm................................................................................................................................ 8
5.1. Rijmschema’s........................................................................................................ 8
Les 3........................................................................................................................................ 9
1. Literatuurwetenschap..................................................................................................... 9
1.1. Wat houdt het in?.................................................................................................. 9
1.3. Tekstgerichte literatuurwetenschap....................................................................... 9
1.4. Literatuurgerichte literatuurwetenschap............................................................. 10
Les 4 & 5................................................................................................................................11
1. Analyse van een kortverhaal........................................................................................ 11
1.1. perspectief........................................................................................................... 11
1.2. Bewustzijnsrepresentatie.....................................................................................11
2. Verschillende stijlfiguren............................................................................................... 11
2.1. enumeratio...........................................................................................................11
2.2. parallellisme........................................................................................................ 12
2.3. anafoor................................................................................................................ 12
1
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
2.4. Alliteratie..............................................................................................................12
2.5. Herhaling............................................................................................................. 12
2.5. Polyfonie..............................................................................................................13
2.6. Revitalisering....................................................................................................... 13
2.7. Iconiciteit............................................................................................................. 13
2.8. Spiegel................................................................................................................ 13
2.9. Verdubbeling....................................................................................................... 14
2.10. Chiasme............................................................................................................ 14
2.11. Tegenstellingen..................................................................................................14
2.12. Isotopieën..........................................................................................................15
2.13. Beeldspraak...................................................................................................... 15
3. Tijd................................................................................................................................18
3.1. Fabel................................................................................................................... 18
3.2. Sujet.................................................................................................................... 18
3.3. in media res......................................................................................................... 18
3.4. flashback............................................................................................................. 18
3.5. flash forward........................................................................................................ 19
3.6. ritme in de vertelling............................................................................................ 19
3.7. Ellips.................................................................................................................... 19
3.8. Versnelling........................................................................................................... 19
3.9. Scène.................................................................................................................. 19
3.10. Vertraging.......................................................................................................... 20
3.11. Pauze.................................................................................................................20
3.12. Frequentie......................................................................................................... 20
4. Ontstaanscontext......................................................................................................... 21
5. Intertekstualiteit............................................................................................................ 21
5.1. Expliciete intertekstualiteit................................................................................... 21
5.2. Impliciete intertekstualiteit................................................................................... 21
6. Willings suspension of disbelief....................................................................................22
Les 6...................................................................................................................................... 22
1. De driehoek van Petersen............................................................................................22
1.1 Epiek.................................................................................................................... 22
1.2. Lyriek................................................................................................................... 22
1.3. Dramatiek............................................................................................................ 23
1.4. Literair prestige....................................................................................................23
Les 7...................................................................................................................................... 23
1. Verschillende leesstrategieën.......................................................................................23
1.1. Scan (Globaal lezen)...........................................................................................23
1.2. Close reading (Grondig lezen )........................................................................... 23
1.3. Predicting (Voorspellend lezen)...........................................................................23
1.4. Questioning (Vragen stellen)............................................................................... 24
1.5. Summarizing (samenvatten)............................................................................... 24
1.6. Re-reading (Teruglezen)......................................................................................24
2. Poëtica, posture en framing......................................................................................... 24
2
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
2.1. Poëtica................................................................................................................ 24
2.2. Posture en Framing............................................................................................. 25
Les 8...................................................................................................................................... 25
1. Ontstaanscontext van literatuur....................................................................................25
1.1. Autonoom literair veld..........................................................................................25
1.2. Hoe ontstaat literatuur?....................................................................................... 25
2. Spoken word, ideologie en representatie..................................................................... 25
2.1. Babs Gons’ definitie van spoken word................................................................ 25
2.2. Ideologie, engagement en poëtica...................................................................... 26
2.3. Ideologiekritiek.................................................................................................... 26
2.4. Belangrijke vragen rond literatuur en diversiteit.................................................. 27
Les 9...................................................................................................................................... 27
1. Verhaallijnen, spanning en ruimte in literaire teksten................................................... 27
1.1. Definitie verhaal en verhaallijnen........................................................................ 27
1.2. Ruimte in literaire teksten.................................................................................... 27
1.3. Spanning en tijd in literaire teksten..................................................................... 28
2. Vertelsituaties............................................................................................................... 29
Les 10.................................................................................................................................... 29
1. Oriëntalisme, exotisme en culturele toe-eigening........................................................ 29
1.1. Dekoloniseren van literatuurgeschiedenis en literatuuronderwijs....................... 30
2. Geschiedenis van de wereldliteratuur.......................................................................... 30
2.1. Klassieke literatuur als basis van de westerse canon:........................................ 30
2.2. Van klassieke literatuur tot westerse canon........................................................ 31
2.3. De norm van 'aristotelisch drama’....................................................................... 32
2.4. Polysysteemtheorie............................................................................................. 32
2.5. Dominante systemen in het verleden.................................................................. 32
3. Gilgamesj..................................................................................................................... 33
3.1. Oriëntalisme vanaf 18de eeuw............................................................................33
3.2. Voorgeschiedenis van Gilgamesj........................................................................ 33
3.3. Het verhaal van Gilgamesj.................................................................................. 33
3.4. Stijl.......................................................................................................................34
3.5. Receptiegeschiedenis van Gilgamesj................................................................. 35
3.6. Reconstructie: wetenschappelijk onderzoek....................................................... 36
3.7. Geroofd erfgoed.................................................................................................. 36
3.8. Toenemend literair prestige................................................................................. 36
4. Haiku............................................................................................................................ 36
4.1. Oriëntalisme Bestaat Nog Altijd...........................................................................36
4.2. Haiku................................................................................................................... 37
4.3. Populaire Haiku................................................................................................... 37
3
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
Les 1
1. Wat is poëzie?
1.1. Verschillende vormen
● straatpoëzie = poëzie in de openbare ruimte
○ bv. “Draag jij dan geen kroon misschien, zwartsatijnen rijsgezel?”
○ “Chaque matin elle a tout oublié”
● instagram poëzie
○ bv. Adriana Ivanova
○ Bevangen
als onze vleugels niet
opgerold onder onze
schouderbladen waren gebleven
zouden we nu nog zweven
maar in plaats daarvan
schuilen we in huizen van angst
● geschreven poëzie
1.2. Lyriek
= is een literaire vorm die gevoelens, emoties en persoonlijke ervaringen uitdrukt, meestal
op een korte en krachtige manier. Het komt vaak voor in gedichten, maar kan ook in
liedteksten of andere vormen van poëzie zitten.
● Kenmerken
○ Persoonlijk en emotioneel: Lyriek gaat vaak over wat iemand voelt of
ervaart.
○ Korte vorm: Het is meestal compact en gericht op een moment of stemming.
○ Gebruik van beeldtaal: Er wordt vaak gebruik gemaakt van metaforen,
symbolen en andere stijlfiguren.
○ Ritme en klank: Lyriek heeft vaak een muzikale kwaliteit door rijm, ritme of
herhaling.
○ Tijdloos: Het focust vaak op een gevoel of ervaring, niet op een verhalend
verloop van tijd.
● Voorbeelden
○ Poëzie: Een liefdesgedicht waarin iemand zijn diepe gevoelens uitdrukt.
○ Liedteksten: Een songtekst waarin emoties als verdriet of vreugde worden
bezongen.
○ Odes: Een gedicht waarin iets of iemand wordt verheerlijkt of gevierd.
1.2. Hoe herkennen we poëzie?
● opmaak
○ witregels
○ regelafbreking
○ verzen
○ strofen
○ titel
4
, Elise Rosa Cornelis 2024-2025
○ afwijkende interpunctie
● stijlfiguren
○ bv.
● beeldspraak
1.3. Wie mag oordelen namens de gemeenschap?
● Nobelprijs voor de literatuur
○ wie selecteert? → ‘qualified persons’
■ professors of literature
■ previous laureates
■ authors
2. De literaire canon
2.1. Wat is een literaire canon?
● = een lijst van belangrijke boeken en auteurs
○ descriptief → beschrijvend
■ wat kent iedereen (binnen een bepaalde groep)?
■ wat heeft veel invloed?
○ prescriptief → voorschrijvend
■ wat zou iedereen moeten kennen?
■ wat is waardevol? (volgens autoriteiten vgl ‘qualified persons’)
○ een literaire canon zit vaak tussen de twee
○ vb. De literaire canon van KANTL (2015 en 2020)
■ veel witte mannen
○ de literaire canon op basis van de canon enquête (2022)
○ canon van de wereldliteratuur
Les 2
1. Close reading
1.1. Wat is het?
● nauwkeurig lezen zonder rekening te houden met de buitenwereld
○ tekstintern = de tekst wordt gezien als autonoom object
● vanaf het begin, ook de titel, paratekst en de openingszin
● doorheen het boek/artikel/… wordt je analyse en interpretatie bijgesteld
● gebruik van de terminologie van traditionele narratologie
○ = wetenschap v/d verhaalanalyse
1.2. Opmaak
● de opmaak helpt bij het herkennen van de structuur van een literaire tekst
● bv. veranderingen van chronologie (tijdsprongen), de verhaallijn (ander personage)
en het perspectief.
1.3. Opmaak van proza: de opdeling en hiërarchie
● Hoofdstuk
○ paragraaf
■ alinea
5
