Elise Cornelis 2024-2025
Kwalitatieve onderzoeksmethodes 1:
Taalkundig deel
Les 1: introductie onderzoeksdomeinen en literatuur verzamelen...................................2
1. Opdracht taalkunde 1..................................................................................................... 2
2. Wat is onderzoek?..........................................................................................................2
3. Welke onderzoeksdomeinen zijn er binnen de taalkunde?............................................ 2
4. Relevante taalkundige literatuur vinden......................................................................... 3
5. Onderzoeksdomeinen op UA......................................................................................... 3
Les 2: etnografisch onderzoek............................................................................................. 3
1. Wat is etnografisch onderzoek?..................................................................................... 3
2. Geschiedenis..................................................................................................................3
2. Onderscheid tussen etnografie als methodologie en etnografie als methode................3
4. In welke taalkundige domeinen komt etnografisch onderzoek aan bod?.......................4
5. Technieken en concepten in etnografisch onderzoek.................................................... 4
6. Hoe observeer je?.......................................................................................................... 5
7. Studie-object in etnografisch onderzoek........................................................................ 5
8. Ethiek in etnografisch onderzoek................................................................................... 6
Les 3: interactionele analyse................................................................................................ 6
1. Wat is analyse van gesproken interactie?...................................................................... 6
2. Conversatie-analyse (CA).............................................................................................. 6
3. Interactionele sociolinguïstiek (IS)..................................................................................9
4. Verschillen tussen CA en IS........................................................................................... 9
4.1. IS (interactionele sociolinguïstiek).........................................................................9
4.2. The speech event................................................................................................ 11
5. Van de relevantie van context naar “contextualisation cues”....................................... 11
6. The speaking model (Hymes 1976)..............................................................................11
6.1. SPEAKING-model............................................................................................... 11
7. Transcriberen en transcripties...................................................................................... 12
Les 4: diepte-interviews en focusgroepgesprekken.........................................................13
1. Verschillende types interviews:.................................................................................... 13
1.1. Volgens onderzoeksvraag en doel van het interview.......................................... 13
1.2. Volgens aantal participanten............................................................................... 13
1.3. Volgens structuur en voorbereiding.....................................................................13
2. Analyse van interview data in kwalitatief taalkundig interview..................................... 14
3. Praktische zaken bij het hanteren van interviews als dataverzameling....................... 14
Les 5: afsluiter en q&a.........................................................................................................15
1
, Elise Cornelis 2024-2025
Les 1: introductie onderzoeksdomeinen en literatuur
verzamelen
1. Opdracht taalkunde 1
● onderzoeksvoorstel, alsof je het voorstelt aan UA voor financiering voor dit
onderzoek
○ periode van 1 jaar voor 1 persoon
● minstens 4 wetenschappelijke bronnen
● uitgewerkte methodologie ens tappenplan
● powerpoint min. 10 slides
○ videopresentatie met audiocommentaar (15 à 20 minuten)
● deadline 20 december 17u
2. Wat is onderzoek?
= proces waarbij je van onzekerheid langzaam verschuift naar kennis, feiten, en resultaten
● wat is een kwalitatieve onderzoeksvraag
○ kwantitatief onderzoek: gesloten vraag met specifiek antwoord
■ objectieve waarheid/realiteit
○ kwalitatief onderzoek
■ open vragen met een interpretatieve aanpak
■ aandacht voor voor de betekenis die mensen geven aan dingen en de
context van gebruik
■ dmv persoonlijke ervaring, interview, introspectie
● mixed-methods onderzoek = zowel kwantitatief als kwalitatief
○ veel grondiger onderzoek vaak
3. Welke onderzoeksdomeinen zijn er binnen de taalkunde?
● volgens onderzoeksobject
○ fonetiek, fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek, sociolinguistiek,
pragmatiek
● volgens benadering
○ theoretisch, corpus-gebaseerd, experimenteel, etnografisch, diachroon,
synchroon, statistisch, computationeel
○ combinatie kan zeker
● verschil tussen onderzoeksmethode/domein en dataverzameling- en
verwerkingsmethode
○ dataverzameling- en verwerkingsmethode:
2
Kwalitatieve onderzoeksmethodes 1:
Taalkundig deel
Les 1: introductie onderzoeksdomeinen en literatuur verzamelen...................................2
1. Opdracht taalkunde 1..................................................................................................... 2
2. Wat is onderzoek?..........................................................................................................2
3. Welke onderzoeksdomeinen zijn er binnen de taalkunde?............................................ 2
4. Relevante taalkundige literatuur vinden......................................................................... 3
5. Onderzoeksdomeinen op UA......................................................................................... 3
Les 2: etnografisch onderzoek............................................................................................. 3
1. Wat is etnografisch onderzoek?..................................................................................... 3
2. Geschiedenis..................................................................................................................3
2. Onderscheid tussen etnografie als methodologie en etnografie als methode................3
4. In welke taalkundige domeinen komt etnografisch onderzoek aan bod?.......................4
5. Technieken en concepten in etnografisch onderzoek.................................................... 4
6. Hoe observeer je?.......................................................................................................... 5
7. Studie-object in etnografisch onderzoek........................................................................ 5
8. Ethiek in etnografisch onderzoek................................................................................... 6
Les 3: interactionele analyse................................................................................................ 6
1. Wat is analyse van gesproken interactie?...................................................................... 6
2. Conversatie-analyse (CA).............................................................................................. 6
3. Interactionele sociolinguïstiek (IS)..................................................................................9
4. Verschillen tussen CA en IS........................................................................................... 9
4.1. IS (interactionele sociolinguïstiek).........................................................................9
4.2. The speech event................................................................................................ 11
5. Van de relevantie van context naar “contextualisation cues”....................................... 11
6. The speaking model (Hymes 1976)..............................................................................11
6.1. SPEAKING-model............................................................................................... 11
7. Transcriberen en transcripties...................................................................................... 12
Les 4: diepte-interviews en focusgroepgesprekken.........................................................13
1. Verschillende types interviews:.................................................................................... 13
1.1. Volgens onderzoeksvraag en doel van het interview.......................................... 13
1.2. Volgens aantal participanten............................................................................... 13
1.3. Volgens structuur en voorbereiding.....................................................................13
2. Analyse van interview data in kwalitatief taalkundig interview..................................... 14
3. Praktische zaken bij het hanteren van interviews als dataverzameling....................... 14
Les 5: afsluiter en q&a.........................................................................................................15
1
, Elise Cornelis 2024-2025
Les 1: introductie onderzoeksdomeinen en literatuur
verzamelen
1. Opdracht taalkunde 1
● onderzoeksvoorstel, alsof je het voorstelt aan UA voor financiering voor dit
onderzoek
○ periode van 1 jaar voor 1 persoon
● minstens 4 wetenschappelijke bronnen
● uitgewerkte methodologie ens tappenplan
● powerpoint min. 10 slides
○ videopresentatie met audiocommentaar (15 à 20 minuten)
● deadline 20 december 17u
2. Wat is onderzoek?
= proces waarbij je van onzekerheid langzaam verschuift naar kennis, feiten, en resultaten
● wat is een kwalitatieve onderzoeksvraag
○ kwantitatief onderzoek: gesloten vraag met specifiek antwoord
■ objectieve waarheid/realiteit
○ kwalitatief onderzoek
■ open vragen met een interpretatieve aanpak
■ aandacht voor voor de betekenis die mensen geven aan dingen en de
context van gebruik
■ dmv persoonlijke ervaring, interview, introspectie
● mixed-methods onderzoek = zowel kwantitatief als kwalitatief
○ veel grondiger onderzoek vaak
3. Welke onderzoeksdomeinen zijn er binnen de taalkunde?
● volgens onderzoeksobject
○ fonetiek, fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek, sociolinguistiek,
pragmatiek
● volgens benadering
○ theoretisch, corpus-gebaseerd, experimenteel, etnografisch, diachroon,
synchroon, statistisch, computationeel
○ combinatie kan zeker
● verschil tussen onderzoeksmethode/domein en dataverzameling- en
verwerkingsmethode
○ dataverzameling- en verwerkingsmethode:
2
