Samenvatting inleiding formeel strafrecht

Literatuur inleiding formeel strafrecht

📙 Hoofdstuk 1 – Inleiding Strafrecht

1.1 Eerste kennismaking

Het strafrecht is een rechtsgebied dat sterk tot de verbeelding spreekt
🎥📰.

 Het krijgt veel aandacht in media, zoals kranten,
nieuwsprogramma’s, films en series.
 Ook in het dagelijks leven is strafrecht zichtbaar: politie op straat,
geweld, diefstal, vandalisme, drugs, demonstraties.
 Strafrecht raakt direct aan moraal, veiligheid en
rechtvaardigheid, waardoor het de samenleving sterk bezighoudt.



1.2 Plaats van het strafrecht ⚖️

 Het strafrecht houdt zich bezig met het bestraffen van strafbare
feiten.
 De overheid heeft het monopolie op straffen: burgers mogen elkaar
niet straffen.

Strafrecht

 Relatie: overheid ↔ burger
 Alleen de overheid kan vervolgen en straffen

➡️Bij verdenking van een strafbaar feit loopt het traject altijd via politie
→ OM → rechter, niet via eigenrichting.



1.3 Doelen van straffen 🎯

Straffen dienen vooral twee hoofddoelen:

1. Vergelding

 Straf is een reactie op het gepleegde feit
 Doel: morele genoegdoening en recht doen aan het slachtoffer

2. Preventie

 Generale preventie: afschrikken van anderen in de samenleving
 Speciale preventie: voorkomen dat de dader opnieuw strafbare
feiten pleegt

➡️
Straf kijkt dus zowel terug (vergelding) als vooruit (preventie).

,1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht

Het strafrecht bestaat uit drie onderdelen:

Materieel strafrecht

 Gaat over de inhoud
 Welke gedragingen zijn strafbaar en wie is strafbaar?

Formeel strafrecht (strafprocesrecht)

 Gaat over de procedure
 Regels voor opsporing, vervolging en berechting
 Vastgelegd in het Wetboek van Strafvordering

Sanctierecht

 Gaat over de straffen en maatregelen
 Welke straffen kunnen worden opgelegd en onder welke
voorwaarden
 Vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht

➡️Materieel strafrecht bepaalt of iemand strafbaar is, formeel strafrecht
bepaalt hoe dat wordt vastgesteld.



1.5 Commune en bijzondere strafrecht

Binnen het strafrecht wordt onderscheid gemaakt tussen:

Commune strafrecht

 Het algemene strafrecht
 Opgenomen in het Wetboek van Strafrecht
 Van toepassing op alle strafbare feiten, tenzij anders bepaald

Bijzonder strafrecht

 Strafrecht in bijzondere wetten voor specifieke terreinen
 Voorbeelden:
o Opiumwet
o Wegenverkeerswet 1994
o Wet wapens en munitie

➡️ Als een gedraging onder zowel het commune als het bijzondere
strafrecht valt, heeft de bijzondere strafbepaling voorrang.

, 🔑 Kerninzichten (zeer tentamenrelevant)

 Strafrecht = overheidsoptreden, geen eigenrichting
 Doelen van straf: vergelding + preventie
 Drie delen van het strafrecht:
1. materieel (wat is strafbaar?)
2. formeel (hoe wordt dat vastgesteld?)
3. sanctierecht (welke straf volgt?)
 Overheid heeft het strafmonopolie
 Bijzondere strafwetten gaan vóór algemene regels