23/09: les 1
Financial accounting1
Accounting = een proces van kwantitatieve, financiële informatie (meestal in monetaire vorm) over
economische entiteiten verzamelen, verwerken en presenteren die nuttig is bij het nemen van
economische beslissingen
- volgens bepaalde standaard regels
o GAAP = generally accepted accounting principles (lokaal)
o IFRS = international financial reporting standards (internationaal)
Accounting is the language of business: een onderneming kan niet leven zonder boekhouding
+ stelt je in staat terug naar het verleden te kijken
Financial accounting vs management accounting
- financial acc: externe financiële rapportering
o = algemeen of financieel boekhouden
o om te delen met de buitenwereld
bv. General Purpose financial statements: algemene financiële overzichten (balans,
winst- en verliesrekening, toelichting, kasstroomoverzicht…)
→ zodra een bedrijf een zekere grote heeft → onderworpen aan een audit (controle
vd boekhouding) → al deze informatie komt voort uit het accountingproces
- management acc: financiële informatie ter ondersteuning van interne beslissings- en
beheerprocessen
o = beleidsboekhouden
→ vertrekken van dezelfde brongegevens & financial accounting is het referentiekader van
management accounting
- international accounting: specifieke vereisten over financiële rapportering op wereldschaal
o voor multinationals
Data2 van ondernemingsactiviteiten worden gemeten → data wordt opgeslagen in de boekhouding →
data wordt verwerkt → data wordt informatie → informatie wordt samengevoegd in rapporten en
gecommuniceerd aan beslissingsnemers → op basis van de rapporten worden nieuwe beslissingen
genomen
1
De organisatie, administratie en controle van de financiële transacties van een persoon
of bedrijf
2
Data = onverwerkte informatie. Informatie = verwerkte data die je kan rapporteren en
waardoor je beslissingen kan nemen
,Financiële overzichten
Geven een financieel beeld van … van een rapporterende entiteit (een onderneming of groep)
- vermogen: welvarendheid, schulden, voorraad…
- financiële positie: beleggingen, spaarrekening…
- resultaten: winst, verlies
- kasstromen: het werkelijk/cash geld van een onderneming
Ondernemingsvormen
Onderneming:
- eenmansonderneming: 1 persoon in eigen naam (volledig verantwoordelijk voor de
onderneming)
- venootschap: aparte rechtspersoon opgericht met eigen rechten en verplichtingen waarbij
het vermogen van de rechtspersoon wordt afgescheiden van het vermogen van de
privépersoon
o personenvennootschap: 2(+) personen hebben zelf belang in de onderneming
besloten venootschap (BV): klein, middelgroot
o kapitaalvennootschap: grote vennootschappen maar niet op naam
alle beursgenoteerde ondernemingen, want veel aandeelhouders
naamloze vennootschap (NV): groot
cooperatieve vennooschap (CV): niet gericht op winst maar
gemeenschappelijk doel
Algemeen beheermodel onderneming
Algemene Vergadering: aandeelhouders komen samen (minstens 1x/jaar) om de jaarrekening,
winstverdeling en beleid van de bestuurders goed te keuren
Aandeelhouders: investeren in aandelen en verkiezen de Raad van Bestuur
Raad van Bestuur: bepaalt ondernemingspolitiek, stelt winstverdeling voor in de AV en benoemt
management
,Management: voert politiek uit en zorgt voor dagelijks beheer, bedienden die niet per se aandelen
hebben van het bedrijf
Rechten van aandeelhouders:
- lidmaatschapsrecht: aanwezigheid en stemrecht bij algemene vergadering
o in principe evenredig met kapitaaldeel: 1 aandeel = 1 stem
o afwijkingen: preferente aandelen (bv. aandelen die de familie bezit zijn meer waard),
stemrechtbeperkingen, meervoudig stemrecht…
- vermogensrecht: recht op stuk vd winstuitkering + evenredig deel liquidatiesaldo wanneer
het failliet gaat
Groepsstructuur
Vennootschap A is een groep met vennootschap B en C:
- A heeft 100% stemrechten vennootschap B → heeft volledig stemrecht
o maw alle aandelen van B zijn van A
- A heeft 51% stemrechten vennootschap C
o maw niet alle aandelen zijn van A → heeft geen volledig stemrecht
Groep als economische eenheid
Geconsolideerde3 financiële overzichten = financiële overzichten van 2(+) ondernemingen die een
economische groep vormen (maar juridisch nog wel gescheiden)
→ door de hele groep samen te voegen in de jaarrekening kan aan het licht komen dat het
moederbedrijf wel gezond is maar een van de dochterbedrijven niet
Een groep = een moederonderneming controleert op directe of indirecte wijze een
dochteronderneming
De groep wordt gevormd in functie van controlebevoegdheid = hoeveelheid bevoegdheid in rechte of
in feite van een onderneming om het beleid van een andere onderneming te bepalen
Dubbel boekhouden
Dualiteit als basis van het registratieproces
Elke economische transactie (ruilproces) heeft 2 kanten:
- 2 partijen bv. onderneming & klanten, onderneming & leveranciers
- 2 aspecten: geven en nemen
Registratie economische transactie gebeurt dubbel:
- aan debetkant + aan creditkant = het totaal van de posten is aan elkaar gelijk
- voordelen: meer informatie en autocontrole → het is
o preventief
o detectief: stelt je in staat je fouten op te sporen
o correctief: je kan je fout herstellen
Algemene boekingsregel: de oorsprong van het vermogen (passiva) wordt gecrediteerd, de besteding
van het vermogen (activa) wordt gedebiteerd
Doelstellingen
3
Samengevoegd maw jaarrekening van de hele groep samen
, - financiële overzichten van een onderneming op een effectieve wijze gebruiken
- inzicht in het proces van financial accounting
- Internationale Financiële Rapportertingsstandaarden (IFRS)
- geen opleiding voor boekhouders
Financiële overzichten (financial statements)
Jaarrekening (annual account)
- balans (statement of financial position/balance sheet) = overzicht op de laatste dag van het
boekjaar van de oorsprong (passiva) en besteding (activa) van het vermogen
o verklaart hoe de onderneming werd gefinancieerd en welke investeringen zijn
gebeurd
- winst-en-verliesrekening/resultatenrekening (statement of profit or loss) = overzicht van de
opbrengsten, kosten en winst of verlies voor een boekjaar
o ! belangrijke indicator van de winstgevendheid van de onderneming
- toelichting (notes to the accounts): bijkomende details over een aantal posten in de balans en
de sociale balans4
Kasstroomoverzicht (statement of cash flows) = overzicht van de geldstromen van afgelopen jaar
binnen de onderneming = vanwaar komt het geld en waar gaat het naartoe
- verklaart hoeveel middelen werden gegenereerd uit operationele activiteiten, hoeveel werd
geïnvesteerd en of er schulden werden aangegaan/terugbetaald
Controleverslag (statutory audit report) = verslag over de controle van de jaarrekening door de
commissaris-revisor
- wordt ook publiek gemaakt → als het negatief is → begin van het einde
Jaarverslag (annual report to the stakeholders) = de jaarrekening in woorden
- in wettelijke zin: verplichting de jaarrekening uit te leggen in woorden (slechts enkele
pagina’s)
- in ruime zin: alle informatie vd onderneming dat jaar (bv. 180 pagina’s)
o grote ondernemingen gebruiken het als communicatie- en marketingtool (door een
roze bril!)
Gebruikers van de financiële informatie
Wisselwerking tussen managment en
- aandeelhouders!
- kredietverstrekkers!
- leveranciers
- werknemers
- overheid
- publiek
- klanten
- potentiële investeerders!
4
sociale balans = overzicht van het tewerkgesteld personeel, het personeelsverloop, het gebruik van
tewerkstellingsmaatregelen en de opleiding van het personeel
Financial accounting1
Accounting = een proces van kwantitatieve, financiële informatie (meestal in monetaire vorm) over
economische entiteiten verzamelen, verwerken en presenteren die nuttig is bij het nemen van
economische beslissingen
- volgens bepaalde standaard regels
o GAAP = generally accepted accounting principles (lokaal)
o IFRS = international financial reporting standards (internationaal)
Accounting is the language of business: een onderneming kan niet leven zonder boekhouding
+ stelt je in staat terug naar het verleden te kijken
Financial accounting vs management accounting
- financial acc: externe financiële rapportering
o = algemeen of financieel boekhouden
o om te delen met de buitenwereld
bv. General Purpose financial statements: algemene financiële overzichten (balans,
winst- en verliesrekening, toelichting, kasstroomoverzicht…)
→ zodra een bedrijf een zekere grote heeft → onderworpen aan een audit (controle
vd boekhouding) → al deze informatie komt voort uit het accountingproces
- management acc: financiële informatie ter ondersteuning van interne beslissings- en
beheerprocessen
o = beleidsboekhouden
→ vertrekken van dezelfde brongegevens & financial accounting is het referentiekader van
management accounting
- international accounting: specifieke vereisten over financiële rapportering op wereldschaal
o voor multinationals
Data2 van ondernemingsactiviteiten worden gemeten → data wordt opgeslagen in de boekhouding →
data wordt verwerkt → data wordt informatie → informatie wordt samengevoegd in rapporten en
gecommuniceerd aan beslissingsnemers → op basis van de rapporten worden nieuwe beslissingen
genomen
1
De organisatie, administratie en controle van de financiële transacties van een persoon
of bedrijf
2
Data = onverwerkte informatie. Informatie = verwerkte data die je kan rapporteren en
waardoor je beslissingen kan nemen
,Financiële overzichten
Geven een financieel beeld van … van een rapporterende entiteit (een onderneming of groep)
- vermogen: welvarendheid, schulden, voorraad…
- financiële positie: beleggingen, spaarrekening…
- resultaten: winst, verlies
- kasstromen: het werkelijk/cash geld van een onderneming
Ondernemingsvormen
Onderneming:
- eenmansonderneming: 1 persoon in eigen naam (volledig verantwoordelijk voor de
onderneming)
- venootschap: aparte rechtspersoon opgericht met eigen rechten en verplichtingen waarbij
het vermogen van de rechtspersoon wordt afgescheiden van het vermogen van de
privépersoon
o personenvennootschap: 2(+) personen hebben zelf belang in de onderneming
besloten venootschap (BV): klein, middelgroot
o kapitaalvennootschap: grote vennootschappen maar niet op naam
alle beursgenoteerde ondernemingen, want veel aandeelhouders
naamloze vennootschap (NV): groot
cooperatieve vennooschap (CV): niet gericht op winst maar
gemeenschappelijk doel
Algemeen beheermodel onderneming
Algemene Vergadering: aandeelhouders komen samen (minstens 1x/jaar) om de jaarrekening,
winstverdeling en beleid van de bestuurders goed te keuren
Aandeelhouders: investeren in aandelen en verkiezen de Raad van Bestuur
Raad van Bestuur: bepaalt ondernemingspolitiek, stelt winstverdeling voor in de AV en benoemt
management
,Management: voert politiek uit en zorgt voor dagelijks beheer, bedienden die niet per se aandelen
hebben van het bedrijf
Rechten van aandeelhouders:
- lidmaatschapsrecht: aanwezigheid en stemrecht bij algemene vergadering
o in principe evenredig met kapitaaldeel: 1 aandeel = 1 stem
o afwijkingen: preferente aandelen (bv. aandelen die de familie bezit zijn meer waard),
stemrechtbeperkingen, meervoudig stemrecht…
- vermogensrecht: recht op stuk vd winstuitkering + evenredig deel liquidatiesaldo wanneer
het failliet gaat
Groepsstructuur
Vennootschap A is een groep met vennootschap B en C:
- A heeft 100% stemrechten vennootschap B → heeft volledig stemrecht
o maw alle aandelen van B zijn van A
- A heeft 51% stemrechten vennootschap C
o maw niet alle aandelen zijn van A → heeft geen volledig stemrecht
Groep als economische eenheid
Geconsolideerde3 financiële overzichten = financiële overzichten van 2(+) ondernemingen die een
economische groep vormen (maar juridisch nog wel gescheiden)
→ door de hele groep samen te voegen in de jaarrekening kan aan het licht komen dat het
moederbedrijf wel gezond is maar een van de dochterbedrijven niet
Een groep = een moederonderneming controleert op directe of indirecte wijze een
dochteronderneming
De groep wordt gevormd in functie van controlebevoegdheid = hoeveelheid bevoegdheid in rechte of
in feite van een onderneming om het beleid van een andere onderneming te bepalen
Dubbel boekhouden
Dualiteit als basis van het registratieproces
Elke economische transactie (ruilproces) heeft 2 kanten:
- 2 partijen bv. onderneming & klanten, onderneming & leveranciers
- 2 aspecten: geven en nemen
Registratie economische transactie gebeurt dubbel:
- aan debetkant + aan creditkant = het totaal van de posten is aan elkaar gelijk
- voordelen: meer informatie en autocontrole → het is
o preventief
o detectief: stelt je in staat je fouten op te sporen
o correctief: je kan je fout herstellen
Algemene boekingsregel: de oorsprong van het vermogen (passiva) wordt gecrediteerd, de besteding
van het vermogen (activa) wordt gedebiteerd
Doelstellingen
3
Samengevoegd maw jaarrekening van de hele groep samen
, - financiële overzichten van een onderneming op een effectieve wijze gebruiken
- inzicht in het proces van financial accounting
- Internationale Financiële Rapportertingsstandaarden (IFRS)
- geen opleiding voor boekhouders
Financiële overzichten (financial statements)
Jaarrekening (annual account)
- balans (statement of financial position/balance sheet) = overzicht op de laatste dag van het
boekjaar van de oorsprong (passiva) en besteding (activa) van het vermogen
o verklaart hoe de onderneming werd gefinancieerd en welke investeringen zijn
gebeurd
- winst-en-verliesrekening/resultatenrekening (statement of profit or loss) = overzicht van de
opbrengsten, kosten en winst of verlies voor een boekjaar
o ! belangrijke indicator van de winstgevendheid van de onderneming
- toelichting (notes to the accounts): bijkomende details over een aantal posten in de balans en
de sociale balans4
Kasstroomoverzicht (statement of cash flows) = overzicht van de geldstromen van afgelopen jaar
binnen de onderneming = vanwaar komt het geld en waar gaat het naartoe
- verklaart hoeveel middelen werden gegenereerd uit operationele activiteiten, hoeveel werd
geïnvesteerd en of er schulden werden aangegaan/terugbetaald
Controleverslag (statutory audit report) = verslag over de controle van de jaarrekening door de
commissaris-revisor
- wordt ook publiek gemaakt → als het negatief is → begin van het einde
Jaarverslag (annual report to the stakeholders) = de jaarrekening in woorden
- in wettelijke zin: verplichting de jaarrekening uit te leggen in woorden (slechts enkele
pagina’s)
- in ruime zin: alle informatie vd onderneming dat jaar (bv. 180 pagina’s)
o grote ondernemingen gebruiken het als communicatie- en marketingtool (door een
roze bril!)
Gebruikers van de financiële informatie
Wisselwerking tussen managment en
- aandeelhouders!
- kredietverstrekkers!
- leveranciers
- werknemers
- overheid
- publiek
- klanten
- potentiële investeerders!
4
sociale balans = overzicht van het tewerkgesteld personeel, het personeelsverloop, het gebruik van
tewerkstellingsmaatregelen en de opleiding van het personeel
