THEORETISCHE BESCHOUWING
ALGEMENE THEORIE
CULTUUR
WAT IS HET ?
= Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën,
attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan, die van generatie
op generatie worden overgeleverd” (van Oudenhoven 2012)
WELKE VISIES ZIJN ER OP CULTUUR?
• Essentialistisch: de cultuur is een ding , wil je goed communiceren met iemand
van een andere cultuur , dan moet je weten wat de ongeschreven codes , regels
en waarden zijn van die cultuur
• Contextualistisch: cultuur is een omgeving, een omgeving waarin mensen
opgroeien en waarmee ze zo vertrouwd raken dat ze zich niet kunnen voorstellen
dat het ook mogelijk is om in een heel andere omgeving een menswaardig
bestaan te leiden
• Constructivistisch: cultuur word niet opgevat als een ding of als een omgeving
maar als een levenvorm sie door mensen wordt gevormd maar die de mensen op
hen beurt ook vormt
• Gebruik & misbruik
CULTUUR BELANG VOOR PROFESSIONAL
transculturele dialoog cultureel vermijden goede omstandigheden
PARTICIPATIE
WAT IS HET ?
• Zeggenschap
• Eigenaarschap
• Gelijkwaardig deelnemen
SOCIALE RECHTVAARDIGHEID
= elk mens op een gelijkwardige manier is voorzien van basisbehoeften
Habitus: de omgeving
1
,Doxa: vanzelfsprekende leef- en socialisatieregels
Kapitaaltheorie van bourdieu
- Formele en informele netwerken,
- Steunfiguren
- Hulpmiddel om doel te bereiken en kansen te vergroten
- Veranderlijk
- Wederkerigheidsprincipe
Draagt bij aan hogere levenskwaliteit & maatschappijbetrokkenheid
Soorten kapitaal van bourdieu
• Economisch: je hebt een eigen vermogen kunnen opbouwen
• Cultureel: je hebt een cultuur overgeleverd gekregen waar je uit kunt putten en op
kunt bouwen als deze in overeenstemming is met de werkcultuur waar je onderdeel
van uit gaat maken
• Sociaal: je hebt een sociaal netwerkt bestaande uit familie, vrienden, buren, collegas
en kennissen
• Symbolisch: je hebt een bepaalde status, erkenning, en waardering die gekoppeld
kan worden aan een bepaalde opleiding, beroep en/of titel
bv: iemand die van adel is
• Linguïstisch: je hebt het vermogen om je goed uit te drukken en je eigen wensen,
behoeften en inzichten kenbaar te maken
Door migratie vaak vermindering van kapitaal = ontworteling
Investeren in het opbouwen van een nieuw kapitaal sense of belonging
Toegankelijkheid
- Fysiek
- Financieel
- Digitaal
- Mentaal
- sociaal
BELANG VOOR DE PROFESSIONAL
aandacht voor ontwikkelen of vergroten van kapitaal van cliënt om werkloosheid &
armoede te bestrijden
ONTSTAAN VAN DIVERSE SAMENLEVING
WAT IS MIGRATIE?
2
,= een migrant is iemand die van de ene cultuur naar de andere is verhuisd, waarbij de
tweede wordt ervaren als aanzienlijk verschillend van de eerste, en wel voor een
dusdanige lange periode dat de persoon dagelijkse activiteiten onderneemt en wordt
uitgedaagd om zich enigszins aan de nieuwe plaats aan te passen’
GESCHIEDENIS
je moet het verleden kennen om het heden te begrijpen
Arbeidsmigranten
Na WO II: toename van andere nationaliteiten
Jaren 60 met blijvende economische groei
1964: tewerkstellingsakkoord met Marokko en Turkije
Tijdelijkheidsgedachte
Oliecrisis in 1973
Werving van arbeidsmigranten stopgezet door Belgische regering
Dekolonisering van belgisch congo
Jaren 60:
Terugkerende belgen
Beperkte groep congolezen/rwandezen/burundezen
Jaren 90
Genocide in rwanda
Uitbreiding EU + vluchtelingen en asielzoekers
• 1989 val Berlijnse muur
• 1992 Europese Unie & Verdrag van Schengen
Ø Vrije, interne Europese markt
Ø Toename van Europese migranten
• 1992 – 1995
Uiteenvallen Joegoslavië
21e eeuw- nieuw migratielandschap
• 2001 (belang van golfoorlog 1991)
Nieuwe ontwikkelingen:
• Tot welke generatie roots in migratie?
• Nieuwe gastarbeiders
• Financiële crisis van 2008
• Migratie-crisis (?!) 2015
• Impact Corona (2020 - )
• Oorlog Oekraïne (2022 - )
• Genocide in Gaza (2023 - )
3
, TYPOLOGIE
MIGRATIE IS steeds comlexer en onvoorspelbaarder geworden
- migrant vs transmigrant ( migrant die tijelijk verblifjt op weg naar een ander land)
- vrijwillig vs onvrijwillig
- permanent vs tijdelijk
- met vs zonder vergunning
- vluchtelingen asielzoekers
BELEID
past ontstaan vanaf jaren 80’
Fort europa eind jaren 90
Beleid= nooit neutraal
ERVARINGEN
Migratie in tijd & in plaats
Interconnectiviteit: erwijst naar de onderlinge verbondenheid tussen mensen, landen,
organisaties of systemen. Door globalisering, technologie en communica
Transnationaliteit: Beschrijft hoe sociale, economische, culturele of politieke activiteiten
zich over de grenzen van meerdere landen uitstrekken.
Transmigratie: Betekent dat mensen herhaaldelijk migreren, vaak tussen verschillende
landen, of binnen een land meerdere keren verhuizen.
19% Belgische bevolking heeft migratieachtergrond
Minority – majority cities (Geldof, 2015)
BELANG VOOR DE PROFESSIONAL
= stressvolle levenservaring zondebok salience
WAT GEBEURT ER IN DE (VLAAMSE) SAMENLEVING HIER?
ACCULTURATIE
= proces waarbij een groep of individ culturele kenmerken overneemt van een andere
cultuur na langdurig en direct contact
4
ALGEMENE THEORIE
CULTUUR
WAT IS HET ?
= Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën,
attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan, die van generatie
op generatie worden overgeleverd” (van Oudenhoven 2012)
WELKE VISIES ZIJN ER OP CULTUUR?
• Essentialistisch: de cultuur is een ding , wil je goed communiceren met iemand
van een andere cultuur , dan moet je weten wat de ongeschreven codes , regels
en waarden zijn van die cultuur
• Contextualistisch: cultuur is een omgeving, een omgeving waarin mensen
opgroeien en waarmee ze zo vertrouwd raken dat ze zich niet kunnen voorstellen
dat het ook mogelijk is om in een heel andere omgeving een menswaardig
bestaan te leiden
• Constructivistisch: cultuur word niet opgevat als een ding of als een omgeving
maar als een levenvorm sie door mensen wordt gevormd maar die de mensen op
hen beurt ook vormt
• Gebruik & misbruik
CULTUUR BELANG VOOR PROFESSIONAL
transculturele dialoog cultureel vermijden goede omstandigheden
PARTICIPATIE
WAT IS HET ?
• Zeggenschap
• Eigenaarschap
• Gelijkwaardig deelnemen
SOCIALE RECHTVAARDIGHEID
= elk mens op een gelijkwardige manier is voorzien van basisbehoeften
Habitus: de omgeving
1
,Doxa: vanzelfsprekende leef- en socialisatieregels
Kapitaaltheorie van bourdieu
- Formele en informele netwerken,
- Steunfiguren
- Hulpmiddel om doel te bereiken en kansen te vergroten
- Veranderlijk
- Wederkerigheidsprincipe
Draagt bij aan hogere levenskwaliteit & maatschappijbetrokkenheid
Soorten kapitaal van bourdieu
• Economisch: je hebt een eigen vermogen kunnen opbouwen
• Cultureel: je hebt een cultuur overgeleverd gekregen waar je uit kunt putten en op
kunt bouwen als deze in overeenstemming is met de werkcultuur waar je onderdeel
van uit gaat maken
• Sociaal: je hebt een sociaal netwerkt bestaande uit familie, vrienden, buren, collegas
en kennissen
• Symbolisch: je hebt een bepaalde status, erkenning, en waardering die gekoppeld
kan worden aan een bepaalde opleiding, beroep en/of titel
bv: iemand die van adel is
• Linguïstisch: je hebt het vermogen om je goed uit te drukken en je eigen wensen,
behoeften en inzichten kenbaar te maken
Door migratie vaak vermindering van kapitaal = ontworteling
Investeren in het opbouwen van een nieuw kapitaal sense of belonging
Toegankelijkheid
- Fysiek
- Financieel
- Digitaal
- Mentaal
- sociaal
BELANG VOOR DE PROFESSIONAL
aandacht voor ontwikkelen of vergroten van kapitaal van cliënt om werkloosheid &
armoede te bestrijden
ONTSTAAN VAN DIVERSE SAMENLEVING
WAT IS MIGRATIE?
2
,= een migrant is iemand die van de ene cultuur naar de andere is verhuisd, waarbij de
tweede wordt ervaren als aanzienlijk verschillend van de eerste, en wel voor een
dusdanige lange periode dat de persoon dagelijkse activiteiten onderneemt en wordt
uitgedaagd om zich enigszins aan de nieuwe plaats aan te passen’
GESCHIEDENIS
je moet het verleden kennen om het heden te begrijpen
Arbeidsmigranten
Na WO II: toename van andere nationaliteiten
Jaren 60 met blijvende economische groei
1964: tewerkstellingsakkoord met Marokko en Turkije
Tijdelijkheidsgedachte
Oliecrisis in 1973
Werving van arbeidsmigranten stopgezet door Belgische regering
Dekolonisering van belgisch congo
Jaren 60:
Terugkerende belgen
Beperkte groep congolezen/rwandezen/burundezen
Jaren 90
Genocide in rwanda
Uitbreiding EU + vluchtelingen en asielzoekers
• 1989 val Berlijnse muur
• 1992 Europese Unie & Verdrag van Schengen
Ø Vrije, interne Europese markt
Ø Toename van Europese migranten
• 1992 – 1995
Uiteenvallen Joegoslavië
21e eeuw- nieuw migratielandschap
• 2001 (belang van golfoorlog 1991)
Nieuwe ontwikkelingen:
• Tot welke generatie roots in migratie?
• Nieuwe gastarbeiders
• Financiële crisis van 2008
• Migratie-crisis (?!) 2015
• Impact Corona (2020 - )
• Oorlog Oekraïne (2022 - )
• Genocide in Gaza (2023 - )
3
, TYPOLOGIE
MIGRATIE IS steeds comlexer en onvoorspelbaarder geworden
- migrant vs transmigrant ( migrant die tijelijk verblifjt op weg naar een ander land)
- vrijwillig vs onvrijwillig
- permanent vs tijdelijk
- met vs zonder vergunning
- vluchtelingen asielzoekers
BELEID
past ontstaan vanaf jaren 80’
Fort europa eind jaren 90
Beleid= nooit neutraal
ERVARINGEN
Migratie in tijd & in plaats
Interconnectiviteit: erwijst naar de onderlinge verbondenheid tussen mensen, landen,
organisaties of systemen. Door globalisering, technologie en communica
Transnationaliteit: Beschrijft hoe sociale, economische, culturele of politieke activiteiten
zich over de grenzen van meerdere landen uitstrekken.
Transmigratie: Betekent dat mensen herhaaldelijk migreren, vaak tussen verschillende
landen, of binnen een land meerdere keren verhuizen.
19% Belgische bevolking heeft migratieachtergrond
Minority – majority cities (Geldof, 2015)
BELANG VOOR DE PROFESSIONAL
= stressvolle levenservaring zondebok salience
WAT GEBEURT ER IN DE (VLAAMSE) SAMENLEVING HIER?
ACCULTURATIE
= proces waarbij een groep of individ culturele kenmerken overneemt van een andere
cultuur na langdurig en direct contact
4
