urinewegstelsel bestaat uit: nieren, ureters, blaas en urethra.
elke nier bevat een miljoen nefronen. Deze
mens heeft 2 nieren, rechts en links naast de wervelkolom, aan de
bestaat uit een aantal onderdelen:
rugzijde. 1. Lichaampje van Malpighi: nierlichaampje,
de nier (ren) krijgt bloed via de arteria renalis, en het door de bestaat uit de glomerulus, kluwen van
nieren gezuiverde bloed afgevoerd via de vena renalis. het bloed capillairen met het nierkapsel (kapsel van
wordt via de vertakkingen van de arteria ren. door kleine nefronen Bowman) hier omheen. door de arteriele druk
gefilterd. dit vloeistof heet voorurine. worden plasma + kleine opgeloste stoffen
in de tubuli en de verzamelbuisjes wordt voorurine geabsorbeerd, naar het kapsel geperst ⟶ voorurine
Inc. deel met de opgeloste stoffen. 2. Proximale tubulus: voorurine wordt
er is continue uitwisseling tussen voorurine in het nefron en de opgevangen en door actieve reabsorptie
daarom liggende capillairen van de bloedbaan. nuttige stoffen terug gehaald, er worden
nierne produceren ca. 1,5 liter urine per dag, de diurese. zuur/basen uitgewisseld.
urine gaat via de ureters afgevoerd naar de blaas en via de urethra 3. Lis van Henle: afdalende deel is
naar buiten ⟶ mictie. nieren belangrijke rol homeostase door: doorlaatbaar voor water, hiervan wordt
ANATOMIE &
1. filtering en zuivering bloed van afvalstoffen 10/15% geabsorbeerd naar bloedbaan.
FYSIOLOGIE
2. productie van urine opstijgende deel transporteert actief zouten.
3. regulering Ph, bloeddruk, vocht- en elektrolytenbalans; 4. Distale tubulus: o.i.v. aldosteron wordt
4. stim. aanmaak erytrocyten door hormoon natrium en water geabsorbeerd en kalium
erytropoetine. REGULATIE VAN uitgescheiden naar de voorurine. regelt de pH
5. activatie van vitamine D DE PH door uitscheiding zuren/absorptie basen
5. Verzamelbuis: overgebleven urine, o.i.v. ADH
wand verzamelbuis doorlaatbaar voor water,
Normale bloed-pH 7,35–7,45 → essentieel voor enzymwerking en zodat extra water naar bloedbaan wordt
celprocessen. regelmechanismen geregeld door bijv. longen, nieren, intra- en
extracellulaire buffersystemen
longen: door CO2, zuur, uit te ademen, bij metabole acidose (lage Ph) zorgt
ademhalingscentrum voor diepe en snellere ademhaling ⟶ respiratoire
H10 geabsorbeerd, urine blijft geconcentreerd. bij
afwezigheid ADH dus meer urine.
compensatie ⟶ verloopt snel.
nieren: scheid dan meer/minder HCO3- (bicarbonaat, base) en H+ (zuur) uit AANDOENINGEN
⟶ metabole compensatie ⟶ langzaam; enkele uren/dagen. VAN HET DIAGNOSTISCH
intra- en extracellulaire buffersystemen: URINEWEGSTELSEL ONDERZOEK
compenseert. bijv. bicarbonaat-b.systeem, REGULATIE VAN DE
voor CO2 en HCO3-. VOCHT- EN
ELEKTROLYTENBALANS
Lichamelijk onderzoek: palpatie nieren en blaas, nagaan of er sprake is van oedeem, inwendig onderzoek van de
geslachtsorganen en meting bloeddruk.
Elektrolyten: opgeloste zouten die ionen vormen in het bloed, zoals natrium, kalium, Bloedonderzoek: bepaling creatinine (afvalstof vd spierstofwisseling) en ureum (afval eiwitstofwisseling). beide
chloride, calcium, fosfaat en bicarbonaat. worden door de gezonde nieren uitgescheiden, verhoogde gehaltes wijzen op een nierfunctiestoornis. Door de
dragen bij aan de osmolaliteit van vloeistof. In bloedplasma voornamelijk bepaald eGFR te berekenen, mate van de snelheid dat nieren bloed filtert op afvalstoffen. Bij verdenking
door natrium, glucose en ureum. prostaatcarcinoom conc. PSA bepaald met uitgebreid onderzoek metabole veranderingen vastgesteld zoals:
ook hormonen belangrijk voor vocht- en elek. balans. metabole acidose (bicarbonaat), elektrolytstoornissen (natrium en kalium), verstoring calcium- en fosfaatbalans
natriumbalans: te kort natrium ⟶ verlaagde osmolaliteit ⟶ verlaagde afgifte ADH ⟶ (calcium, fosfaat en PTH) & anemie a.g.v. verminderde erytropoetine productie (hB).
waterafscheiding neemt toe, plasmavolume af, bloeddruk verlaagt ⟶ RAAS ⟶ o.i.v. Urineonderzoek: kijken naar kleur, helderheid, geur etc. Kan verricht worden d.m.v.: Dipstick (teststrip met
aldosteron wordt natrium gereabsorbeerd ⟶ osmolaliteit neemt toe. kleurvakjes voor de pH en aanwezigheid abnormale stoffen onderzocht), nitriettest (bacteriën urineweg
kaliumbalans: kalium wordt direct opgeslgen door hormonen (bijv. insuline en produceren nitraatreductase welk nitraat omzet in nitriet), urinesediment (micro onderzoek bezinksel), dipslide (2
aldosteron) en catecholaminen in cellen, en wordt geleidelijk door de nieren a 3 kweekmedia in urine gedoopt en in een stoof gezet, na 16-24 uur aanta; bacterien of gisten af te lezen) & een
afgebroken in de distale tubulus, waar o.i.v. aldosteron natrium wordt gereabsorbeerd urinekweek (kweek van bacteriën bij vermoeden infectie).
en kalium af wordt gescheiden. Beeldvormend onderzoek: met cystoscopie kijken, via urethra, of er poliepen, stenen of ontstekingen aanwezig zijn.
Calcium- en fosfaatbalans: concentratie wordt gereguleerd door: calcitriol (vit. D3), kleine varianten kunnen weggehaald worden met een klein tangetje of een biopt weggenomen.
het parathormoon, (beide voor stijging Ca) en calcitonine (voor daling Ca). Nieren Met echografie/CT-onderzoek worden nieren, ureters en blaas-, en met een intraveneus pyelogram (IVP) worden
zorgen: 1. omzetting vit D naar calcitriol. 2. verhoogde reabsorptie calcium vanuit d.t. urinewegen zichtbaar (eerst toediening jodiumhoudende vloeistof in bloed, dan röntgenopnamen gemaakt).
naar bloedbaan. 3. verhoogde excretie van fosfaat in de proximale t. (1,2 & 3 door Functieonderzoek: met bladderscan wordt de hoeveelheid urine gemeten. Met uroflowmetrie kan de functie
PTH, - door calc. worden gemeten (door met volle blaas in flowmeter te plassen). met urodynamisch onderzoek wordt d.m.v. katheter
PTH en calc. ook effect op botten, PTH stim./calc. remt activiteit osteoclasten in de blaas en endeldarm ingebracht om de druk in de blaas en buik te meten terwijl blaas gevuld wordt.
, AANDOENI NGEN VAN DE B L AAS EN UR I NEWEGE N
Aandoening Risicofactoren Etiologie en/of pathofysiologie Symptomen Diagnostiek Behandeling
- Vrouw (korte
urethra, bij anus). Cystitis: Dysurie (pijn bij plassen),
- Vrijwel altijd bacterieel, meestal - Gezonde vrouwen: Expectatief (afwachten) mogelijk (veel
- Seksueel actief, pollakisurie (vaak kleine beetjes), - Urineonderzoek:
Escherichia coli (E. coli) vanuit de drinken, pijnstilling) of 'uitgesteld recept'.
Urineweginfecties onvoldoende aandrang, pijn onderbuik, hematurie - Dipstick: Nitriettest (bacteriën),
darmen. - Medicatie: Antibiotica (alle nadere gevallen, keuze
drinken, uitstellen (bloed), troebele urine (pus/pyurie). neg. wijst infectie (niet met
ontsteking urinewegen door afhankelijk van leeftijd/geslacht).
mictie. Verzwakt Meestal geen koorts. zekerheid) uit. Vervolgonderzoek
micro-organismen. - Bacteriën dringen urethra binnen → - Pyelonefritis: Soms opname nodig (infuus antibiotica) bij
immuunsysteem dipslide of micro ond. sediment.
hechten aan wand → lokale braken, zwangerschap of sepsis.
(diabetes), Pyelonefritis: Klachten cystitis + - Sediment: Bij negatieve stick toch
ontstekingsreactie (roodheid/zwelling). - Preventie: Ruim drinken, goed uitplassen, hygiëne,
urethritis: van urine-/plasbuis afwijkingen (hoge) koorts, koude rillingen, verdenking.
- Cystitis: Ontsteking beperkt tot cranberry.
cystitis: blaasontsteking urinewegen, blaas- algehele malaise, flank-/rugpijn, - Kweek: Bepaling resistentie.
blaasslijmvlies.
functiestoornissen misselijkheid/braken, delier. Nodig bij kinderen <12,
prostatitis: van de prostaat - Pyelonefritis: Bacteriën stijgen op via Prognose & Complicaties: Goed, gaat bij gezonde vrouwen
(bijv. dwarslaesie), risicogroepen, koorts of falende
ureteritis: van urineleiders ureters naar nierbekken/uitbreiden naar vaak vanzelf over.
nierstenen, - Ouderen: Vaak alleen acuut delier behandeling.
pyelonefritis: nierbekkenontst. prostaat → weefselinvasie; met als - Complicaties: nierinsufficiëntie (door littekens na
prostaathyperplasie, (verwardheid) of incontinentie. - Anamnese: Vaak voldoende bij
ziektebeelden pyelonefritis en pyelonefritis), sepsis, of door cystitis pyelonefritis en
zwangerschap. - Kinderen: Koorts zonder oorzaak, gezonde, niet-zwangere vrouw.
bacteriële prostatitis. prostatitis.
- Verblijfskatheter, slecht eten, braken.
kinderen <12 jaar.
stress: vaginale bev.
Zwangerschap, Stress: Bekkenbodem spant niet goed - Algemeen: Uitleg, gewichtsreductie (bij BMI >30),
Urine-incontinentie postmenopauze, aan bij drukverhoging + sluitspieren - stress: onvrijwillig verlies bij - Anamnese: Uitvragen klachten en opvangmateriaal.
(ongewenst urineverlies bij verzakking/eerdere /urethra functioneren niet goed. drukverhogende momenten mictiedagboek. - Stress: Bekkenbodemfysio, pessarium (ring), evt. operatie bij
vrouwen) operatie in de - Oorzaak: veroudering of schade door (hoesten, niezen, sporten). - Lichamelijk onderzoek: ernstige klachten.
bekkenholte, bevalling. – Urgency: plotselinge, Onderzoek van de buik en vaginaal - Urgency: Blaastraining, minder cafeïne/koolzuur, tijdelijk
chronisch hoesten. onbedwingbare aandrang gevolgd toucher (aanspanning medicatie.
stress- , urgency- en gemengde Urgency-inc: oud Urgency-inc.: Blaasspier trekt samen door verlies. bekkenbodem testen).
(& reflex- overloop- en neuro. aand, gesch. terwijl dat niet de bedoeling is. – Algemeen: schaamte. - Urineonderzoek: Om infectie uit Complicaties: Huidirritatie/-infectie. Verminderde kwaliteit
continue-) incontinentie met cystitis, - Oorzaak: teveel signalen vanuit CZS of te sluiten. van leven (dagelijks/seksueel). Pessarium: Afscheiding/
radiotherapie of overgevoelige blaas (vaak onbekend). drukplekken. Med: Hoofdpijn, droge mond, obstipatie.
operatie in bekken.
- Bekkenbodemfysio: Bewezen effectief.
- Veroudering - Anamnese: Bepalen ernst/vorm +
- Materiaal: Opvangmaterialen + huidbescherming.
- (prostaat)operatie. - Meest voorkomende vorm is urgency- mictiedagboek.
- Medicamenteus: Anticholinergica (tijdelijk), maar beperkt
- Urineweginfecties. incontinentie. - Onvrijwillig urineverlies. - Lichamelijk onderzoek: Buik,
Urine-incontinentie effect en risico bij ouderen op verwardheid.
- Bijwerking - Kan ook ontstaan als complicatie van - Schaamte (leidt tot sociaal penis en rectaal toucher
(bij mannen) - Chirurgisch: Afhankelijk van oorzaak (bijv. prostaatoperatie).
medicatie, een operatie. isolement). (beoordelen prostaat).
Complicaties: Huidirritatie/infectie. Medicatie: Obstipatie,
neurologische - Aanvullend: Labonderzoek,
droge mond, verwardheid (bij ouderen). Operatie: Bloeding,
stoornis. urineonderzoek of flow-meting.
infectie, vernauwing urethra, erectiele disfunctie.
- TURT: Transurethrale resectie (verwijderen tumor via
- Bij rokers en plasbuis) bij oppervlakkige tumoren, tijdens cystoscopie.
- Lastig: Initiële symptomen lijken
mannen 3x meer - Kwaadaardige aandoening van de blaas - Spoelingen: Nabehandeling met chemo- of immuuntherapie
- Hematurie: Zichtbaar bloed in erg op UWI of nierstenen →
kans (top 10 van meest voorkomende in de blaas om recidief te voorkomen.
urine is vaak het eerste symptoom. diagnose vaak pas laat.
- Chronische irritatie kankersoorten). - Operatie: Bij invasieve groei (in spierlaag) wordt de blaas
- Anemie: Door langdurige - Lichamelijk: In vergevorderd
van de blaaswand verwijderd, evt. i.c.m. chemo/radiotherapie → urinestoma.
onzichtbare (micro) hematurie. stadium voelbare massa in buik of
Blaascarcinoom (langdurige Pathofysiologie: Incontinent stoma (Bricker): Stukje darm als uitgang op
- Mictieklachten: frequente mictie vergrote lymfeklieren in liezen.
urineweginfecties, - Gaat meestal uit van de epitheelcellen buik, urine loopt continu in zakje.
en dysurie. - Urine: Onderzoek op erytrocyten
nierstenen). (urotheelcellen) in het slijmvlies. Continent stoma (Pouch): Inwendig reservoir van darm,
- Laat stadium: Vermoeidheid, en kwaadaardige cellen.
- Blootstelling aan - Kan oppervlakkig blijven of invasief moet geleegd worden door katheterisatie.
verminderde eetlust, afvallen. - Bevestiging: Cystoscopie
bepaalde gifstoffen. groeien (in de spierlaag). Neoblaas: Nieuwe blaas van darm aangesloten op urethra
(kijkonderzoek) en biopsie.
(normaal plassen).
- Suprapubische katheter: Slangetje via buikwand.
elke nier bevat een miljoen nefronen. Deze
mens heeft 2 nieren, rechts en links naast de wervelkolom, aan de
bestaat uit een aantal onderdelen:
rugzijde. 1. Lichaampje van Malpighi: nierlichaampje,
de nier (ren) krijgt bloed via de arteria renalis, en het door de bestaat uit de glomerulus, kluwen van
nieren gezuiverde bloed afgevoerd via de vena renalis. het bloed capillairen met het nierkapsel (kapsel van
wordt via de vertakkingen van de arteria ren. door kleine nefronen Bowman) hier omheen. door de arteriele druk
gefilterd. dit vloeistof heet voorurine. worden plasma + kleine opgeloste stoffen
in de tubuli en de verzamelbuisjes wordt voorurine geabsorbeerd, naar het kapsel geperst ⟶ voorurine
Inc. deel met de opgeloste stoffen. 2. Proximale tubulus: voorurine wordt
er is continue uitwisseling tussen voorurine in het nefron en de opgevangen en door actieve reabsorptie
daarom liggende capillairen van de bloedbaan. nuttige stoffen terug gehaald, er worden
nierne produceren ca. 1,5 liter urine per dag, de diurese. zuur/basen uitgewisseld.
urine gaat via de ureters afgevoerd naar de blaas en via de urethra 3. Lis van Henle: afdalende deel is
naar buiten ⟶ mictie. nieren belangrijke rol homeostase door: doorlaatbaar voor water, hiervan wordt
ANATOMIE &
1. filtering en zuivering bloed van afvalstoffen 10/15% geabsorbeerd naar bloedbaan.
FYSIOLOGIE
2. productie van urine opstijgende deel transporteert actief zouten.
3. regulering Ph, bloeddruk, vocht- en elektrolytenbalans; 4. Distale tubulus: o.i.v. aldosteron wordt
4. stim. aanmaak erytrocyten door hormoon natrium en water geabsorbeerd en kalium
erytropoetine. REGULATIE VAN uitgescheiden naar de voorurine. regelt de pH
5. activatie van vitamine D DE PH door uitscheiding zuren/absorptie basen
5. Verzamelbuis: overgebleven urine, o.i.v. ADH
wand verzamelbuis doorlaatbaar voor water,
Normale bloed-pH 7,35–7,45 → essentieel voor enzymwerking en zodat extra water naar bloedbaan wordt
celprocessen. regelmechanismen geregeld door bijv. longen, nieren, intra- en
extracellulaire buffersystemen
longen: door CO2, zuur, uit te ademen, bij metabole acidose (lage Ph) zorgt
ademhalingscentrum voor diepe en snellere ademhaling ⟶ respiratoire
H10 geabsorbeerd, urine blijft geconcentreerd. bij
afwezigheid ADH dus meer urine.
compensatie ⟶ verloopt snel.
nieren: scheid dan meer/minder HCO3- (bicarbonaat, base) en H+ (zuur) uit AANDOENINGEN
⟶ metabole compensatie ⟶ langzaam; enkele uren/dagen. VAN HET DIAGNOSTISCH
intra- en extracellulaire buffersystemen: URINEWEGSTELSEL ONDERZOEK
compenseert. bijv. bicarbonaat-b.systeem, REGULATIE VAN DE
voor CO2 en HCO3-. VOCHT- EN
ELEKTROLYTENBALANS
Lichamelijk onderzoek: palpatie nieren en blaas, nagaan of er sprake is van oedeem, inwendig onderzoek van de
geslachtsorganen en meting bloeddruk.
Elektrolyten: opgeloste zouten die ionen vormen in het bloed, zoals natrium, kalium, Bloedonderzoek: bepaling creatinine (afvalstof vd spierstofwisseling) en ureum (afval eiwitstofwisseling). beide
chloride, calcium, fosfaat en bicarbonaat. worden door de gezonde nieren uitgescheiden, verhoogde gehaltes wijzen op een nierfunctiestoornis. Door de
dragen bij aan de osmolaliteit van vloeistof. In bloedplasma voornamelijk bepaald eGFR te berekenen, mate van de snelheid dat nieren bloed filtert op afvalstoffen. Bij verdenking
door natrium, glucose en ureum. prostaatcarcinoom conc. PSA bepaald met uitgebreid onderzoek metabole veranderingen vastgesteld zoals:
ook hormonen belangrijk voor vocht- en elek. balans. metabole acidose (bicarbonaat), elektrolytstoornissen (natrium en kalium), verstoring calcium- en fosfaatbalans
natriumbalans: te kort natrium ⟶ verlaagde osmolaliteit ⟶ verlaagde afgifte ADH ⟶ (calcium, fosfaat en PTH) & anemie a.g.v. verminderde erytropoetine productie (hB).
waterafscheiding neemt toe, plasmavolume af, bloeddruk verlaagt ⟶ RAAS ⟶ o.i.v. Urineonderzoek: kijken naar kleur, helderheid, geur etc. Kan verricht worden d.m.v.: Dipstick (teststrip met
aldosteron wordt natrium gereabsorbeerd ⟶ osmolaliteit neemt toe. kleurvakjes voor de pH en aanwezigheid abnormale stoffen onderzocht), nitriettest (bacteriën urineweg
kaliumbalans: kalium wordt direct opgeslgen door hormonen (bijv. insuline en produceren nitraatreductase welk nitraat omzet in nitriet), urinesediment (micro onderzoek bezinksel), dipslide (2
aldosteron) en catecholaminen in cellen, en wordt geleidelijk door de nieren a 3 kweekmedia in urine gedoopt en in een stoof gezet, na 16-24 uur aanta; bacterien of gisten af te lezen) & een
afgebroken in de distale tubulus, waar o.i.v. aldosteron natrium wordt gereabsorbeerd urinekweek (kweek van bacteriën bij vermoeden infectie).
en kalium af wordt gescheiden. Beeldvormend onderzoek: met cystoscopie kijken, via urethra, of er poliepen, stenen of ontstekingen aanwezig zijn.
Calcium- en fosfaatbalans: concentratie wordt gereguleerd door: calcitriol (vit. D3), kleine varianten kunnen weggehaald worden met een klein tangetje of een biopt weggenomen.
het parathormoon, (beide voor stijging Ca) en calcitonine (voor daling Ca). Nieren Met echografie/CT-onderzoek worden nieren, ureters en blaas-, en met een intraveneus pyelogram (IVP) worden
zorgen: 1. omzetting vit D naar calcitriol. 2. verhoogde reabsorptie calcium vanuit d.t. urinewegen zichtbaar (eerst toediening jodiumhoudende vloeistof in bloed, dan röntgenopnamen gemaakt).
naar bloedbaan. 3. verhoogde excretie van fosfaat in de proximale t. (1,2 & 3 door Functieonderzoek: met bladderscan wordt de hoeveelheid urine gemeten. Met uroflowmetrie kan de functie
PTH, - door calc. worden gemeten (door met volle blaas in flowmeter te plassen). met urodynamisch onderzoek wordt d.m.v. katheter
PTH en calc. ook effect op botten, PTH stim./calc. remt activiteit osteoclasten in de blaas en endeldarm ingebracht om de druk in de blaas en buik te meten terwijl blaas gevuld wordt.
, AANDOENI NGEN VAN DE B L AAS EN UR I NEWEGE N
Aandoening Risicofactoren Etiologie en/of pathofysiologie Symptomen Diagnostiek Behandeling
- Vrouw (korte
urethra, bij anus). Cystitis: Dysurie (pijn bij plassen),
- Vrijwel altijd bacterieel, meestal - Gezonde vrouwen: Expectatief (afwachten) mogelijk (veel
- Seksueel actief, pollakisurie (vaak kleine beetjes), - Urineonderzoek:
Escherichia coli (E. coli) vanuit de drinken, pijnstilling) of 'uitgesteld recept'.
Urineweginfecties onvoldoende aandrang, pijn onderbuik, hematurie - Dipstick: Nitriettest (bacteriën),
darmen. - Medicatie: Antibiotica (alle nadere gevallen, keuze
drinken, uitstellen (bloed), troebele urine (pus/pyurie). neg. wijst infectie (niet met
ontsteking urinewegen door afhankelijk van leeftijd/geslacht).
mictie. Verzwakt Meestal geen koorts. zekerheid) uit. Vervolgonderzoek
micro-organismen. - Bacteriën dringen urethra binnen → - Pyelonefritis: Soms opname nodig (infuus antibiotica) bij
immuunsysteem dipslide of micro ond. sediment.
hechten aan wand → lokale braken, zwangerschap of sepsis.
(diabetes), Pyelonefritis: Klachten cystitis + - Sediment: Bij negatieve stick toch
ontstekingsreactie (roodheid/zwelling). - Preventie: Ruim drinken, goed uitplassen, hygiëne,
urethritis: van urine-/plasbuis afwijkingen (hoge) koorts, koude rillingen, verdenking.
- Cystitis: Ontsteking beperkt tot cranberry.
cystitis: blaasontsteking urinewegen, blaas- algehele malaise, flank-/rugpijn, - Kweek: Bepaling resistentie.
blaasslijmvlies.
functiestoornissen misselijkheid/braken, delier. Nodig bij kinderen <12,
prostatitis: van de prostaat - Pyelonefritis: Bacteriën stijgen op via Prognose & Complicaties: Goed, gaat bij gezonde vrouwen
(bijv. dwarslaesie), risicogroepen, koorts of falende
ureteritis: van urineleiders ureters naar nierbekken/uitbreiden naar vaak vanzelf over.
nierstenen, - Ouderen: Vaak alleen acuut delier behandeling.
pyelonefritis: nierbekkenontst. prostaat → weefselinvasie; met als - Complicaties: nierinsufficiëntie (door littekens na
prostaathyperplasie, (verwardheid) of incontinentie. - Anamnese: Vaak voldoende bij
ziektebeelden pyelonefritis en pyelonefritis), sepsis, of door cystitis pyelonefritis en
zwangerschap. - Kinderen: Koorts zonder oorzaak, gezonde, niet-zwangere vrouw.
bacteriële prostatitis. prostatitis.
- Verblijfskatheter, slecht eten, braken.
kinderen <12 jaar.
stress: vaginale bev.
Zwangerschap, Stress: Bekkenbodem spant niet goed - Algemeen: Uitleg, gewichtsreductie (bij BMI >30),
Urine-incontinentie postmenopauze, aan bij drukverhoging + sluitspieren - stress: onvrijwillig verlies bij - Anamnese: Uitvragen klachten en opvangmateriaal.
(ongewenst urineverlies bij verzakking/eerdere /urethra functioneren niet goed. drukverhogende momenten mictiedagboek. - Stress: Bekkenbodemfysio, pessarium (ring), evt. operatie bij
vrouwen) operatie in de - Oorzaak: veroudering of schade door (hoesten, niezen, sporten). - Lichamelijk onderzoek: ernstige klachten.
bekkenholte, bevalling. – Urgency: plotselinge, Onderzoek van de buik en vaginaal - Urgency: Blaastraining, minder cafeïne/koolzuur, tijdelijk
chronisch hoesten. onbedwingbare aandrang gevolgd toucher (aanspanning medicatie.
stress- , urgency- en gemengde Urgency-inc: oud Urgency-inc.: Blaasspier trekt samen door verlies. bekkenbodem testen).
(& reflex- overloop- en neuro. aand, gesch. terwijl dat niet de bedoeling is. – Algemeen: schaamte. - Urineonderzoek: Om infectie uit Complicaties: Huidirritatie/-infectie. Verminderde kwaliteit
continue-) incontinentie met cystitis, - Oorzaak: teveel signalen vanuit CZS of te sluiten. van leven (dagelijks/seksueel). Pessarium: Afscheiding/
radiotherapie of overgevoelige blaas (vaak onbekend). drukplekken. Med: Hoofdpijn, droge mond, obstipatie.
operatie in bekken.
- Bekkenbodemfysio: Bewezen effectief.
- Veroudering - Anamnese: Bepalen ernst/vorm +
- Materiaal: Opvangmaterialen + huidbescherming.
- (prostaat)operatie. - Meest voorkomende vorm is urgency- mictiedagboek.
- Medicamenteus: Anticholinergica (tijdelijk), maar beperkt
- Urineweginfecties. incontinentie. - Onvrijwillig urineverlies. - Lichamelijk onderzoek: Buik,
Urine-incontinentie effect en risico bij ouderen op verwardheid.
- Bijwerking - Kan ook ontstaan als complicatie van - Schaamte (leidt tot sociaal penis en rectaal toucher
(bij mannen) - Chirurgisch: Afhankelijk van oorzaak (bijv. prostaatoperatie).
medicatie, een operatie. isolement). (beoordelen prostaat).
Complicaties: Huidirritatie/infectie. Medicatie: Obstipatie,
neurologische - Aanvullend: Labonderzoek,
droge mond, verwardheid (bij ouderen). Operatie: Bloeding,
stoornis. urineonderzoek of flow-meting.
infectie, vernauwing urethra, erectiele disfunctie.
- TURT: Transurethrale resectie (verwijderen tumor via
- Bij rokers en plasbuis) bij oppervlakkige tumoren, tijdens cystoscopie.
- Lastig: Initiële symptomen lijken
mannen 3x meer - Kwaadaardige aandoening van de blaas - Spoelingen: Nabehandeling met chemo- of immuuntherapie
- Hematurie: Zichtbaar bloed in erg op UWI of nierstenen →
kans (top 10 van meest voorkomende in de blaas om recidief te voorkomen.
urine is vaak het eerste symptoom. diagnose vaak pas laat.
- Chronische irritatie kankersoorten). - Operatie: Bij invasieve groei (in spierlaag) wordt de blaas
- Anemie: Door langdurige - Lichamelijk: In vergevorderd
van de blaaswand verwijderd, evt. i.c.m. chemo/radiotherapie → urinestoma.
onzichtbare (micro) hematurie. stadium voelbare massa in buik of
Blaascarcinoom (langdurige Pathofysiologie: Incontinent stoma (Bricker): Stukje darm als uitgang op
- Mictieklachten: frequente mictie vergrote lymfeklieren in liezen.
urineweginfecties, - Gaat meestal uit van de epitheelcellen buik, urine loopt continu in zakje.
en dysurie. - Urine: Onderzoek op erytrocyten
nierstenen). (urotheelcellen) in het slijmvlies. Continent stoma (Pouch): Inwendig reservoir van darm,
- Laat stadium: Vermoeidheid, en kwaadaardige cellen.
- Blootstelling aan - Kan oppervlakkig blijven of invasief moet geleegd worden door katheterisatie.
verminderde eetlust, afvallen. - Bevestiging: Cystoscopie
bepaalde gifstoffen. groeien (in de spierlaag). Neoblaas: Nieuwe blaas van darm aangesloten op urethra
(kijkonderzoek) en biopsie.
(normaal plassen).
- Suprapubische katheter: Slangetje via buikwand.
