Week 1
Hoorcollege (de belangrijkste punten kort samengevat)
Doel strafprocesrecht
Hoofddoel = materiele strafrecht realiseren schuldigen worden gestraft en onschuldigen
niet.
Andere doelen:
Eerbiediging rechten en vrijheden verdachte, slachtoffers, getuigen en andere
betrokkenen
Procedurele rechtvaardigheid
Demonstratiefunctie: laten zien dat schuldigen aangepakt worden
Instrumentaliteit overheid moet de tools hebben om criminaliteit te kunnen bestrijden
Rechtsbescherming mensen moeten bescherming hebben tegen die overheid
Hierin zit een SPANNING zie mr. Big methode! (Casus deze week)
Doelen bereiken door:
Bevoegdheden en waarborgen
Instrumentaliteit en rechtsbescherming
(On)gelijkheid in strafprocesrecht
Gelijkheid nastreven en ongelijkheid voorkomen EVRM stelt dit ook. Die heeft daar ook
grote invloed op.
Accusatoir vs. Inquisitoir proces
Accusatoir:
Gelijkwaardige procespartijen
Lijdelijke rechter
Formele waarheid
Mondelinge procedure
Inquisitoir:
Verdachte als voorwerp van onderzoek
Actieve rechter
Materiële waarheid
Dominantie schriftelijke stukken
Nederland = contradictoir proces op inquisitoire leest
Kwam van inquisitoir proces, maar is veranderd.
Wij hebben geen lekenrechtspraak (juryrechtspraak)
,Bronnen strafprocesrecht
1. Grondwet
2. EVRM, EU recht en internationale verdragen
3. Wetboek van strafvordering
4. Bijzondere wetten (bv Opiumwet)
5. AMvB’s en beleidsregels
6. Jurisprudentie
7. Beginselen van een goede procesorde
Europees en internationaal recht:
EVRM
EU-recht
IVBPR (BuPo verdrag verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten)
Rechtshulpinstrumenten (bv. Uitleveringsverdragen)
Raad van Europa EVRM
Art. 5, 6, 8 en 14 EVRM.
Uit art 6 EVRM vloeien nemo tenetur en zwijgrecht voort.
Lid 1: eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak binnen redelijke termijn.
Onafhankelijk en onpartijdig gerecht bij wet ingesteld.
o Nemo tenetur = niemand mag worden gedwongen aan zijn eigen veroordeling
mee te werken
o Zwijgrecht: recht om in strafzaken geen antwoord te geven op vragen
Lid 2: onschuldpresumptie
Lid 3: verdedigingsrechten
o O.a. rechtsbijstand (c) getuigen ondervragen (d)
EU recht
Richtlijnen procedurele rechten
o Recht op vertolking en vertaling (RL 2010/64)
o Recht op informatie (RL 2012/13)
o Recht op toegang tot een advocaat (RL 2013/48)
o Procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde zijn (RL
2016/800)
o Rechtsbijstand voor verdachten en beklaagden (RL 2016/1919)
o Vermoeden van onschuld en van het recht om in strafprocedures bij de
terechtzitting aanwezig te zijn (RL 2016/343)
Slachtofferrichtlijn (2012/29/EU)
Handvest Grondrechten EU
EU heeft ervoor gezorgd dat lidstaten snel/makkelijk kunnen samenwerken.
Slim: criminelen houden zich niet aan landsgrenzen
Europees Openbaar Ministerie
o Frause.corruptie met EU-gelden vervolgen!
Nb. Handvest is niet van toepassing op ons hele strafprocesrecht
,Beginselen behoorlijke procesorde
Staan niet in wet, gelden wel
1. Vertrouwensbeginsel
2. Gelijkheidsbeginsel
3. Verbod van detournement de pouvoir (zuiverheid van oogmerk)
4. Behoorlijke en billijke belangenafweging (proportionaliteit en subsidiariteit)
Fasen strafprocesrecht
Opsporing = art. 132a Sv
Startpunt vroeger: pas bij een verdenking (art. 27 Sv); nu steeds vaker proactief!
Vervolging = door wetgever niet duidelijk omlijnd
Vroeger: betrekken van rechter in de zaak door:
-te dagvaarden
-instellen gerechtelijk vooronderzoek (GVO) door rechter-commissaris (RC)
-vorderen bewaring door RC
Ontwikkelingen:
-GVO is afgeschaft (2013) nog wel onderzoek door RC (181 Sv)
-OM kan zelf strafbeschikking opleggen zonder rechterlijke tussenkomst (2008): ook
‘vervolging’
Tenzij je als verdachte zelf initiatief neemt en gaat klagen bij de rechter over
de beschikking
Maatschappelijke ontwikkelingen:
Digitalisering van criminaliteit en aanpak daarvan
Internationalisering van criminaliteit en de aanpak daarvan
Verharding bij drugscriminaliteit/georganiseerde misdaad
Voortdurende overbelasting van justiele keten verkorte vormen van afdoening
(lichtere gevallen zonder tussenkomst rechter); experimenten met mediation en
herstelgerichte benaderingen
(nu dus meer verkorte vormen van afdoening, dus zonder tussenkomst van de
rechter!) zwaardere gevallen bij de rechter en lichtere dingen dus zonder tussenkomst
rechter.
Procesafspraken. Een zaak is dan al begonnen, en dan komt men erachter dat het zo
ingewikkeld wordt, dat het beter is om in gesprek te gaan om samen tot afspraken te komen.
Dus procesafspraken maken om de zaak wat minder gecompliceerder te maken. Dus een
gezamenlijk plan maken tussen 2 partijen en dat dan aan de rechter geven.
, andere oplossing: mediation. Samen eruit komen en niet met een rechter en echt beetje gaan
strijden maar samen tot een oplossing komen.
Meer aandacht voor slachtoffers
Modernisering van WvS
Werkgroep 1;
Aantekeningen
Mr-Big methode = undercoveroperatie (befriending) waarbij agent/-en een
vriendschappelijke relatie aangaan met verdachte en zo verklaring krijgen. Er wordt
organisatie opgezegt door agenten en laten verdachte kennis maken met ‘mr-Big’, vaak
bekent de verdachte tegenover deze baas. Sprake vaak van voordelen die gegeven worden
na bekentenis geven.
-cold cases, ernstige delicten.
Wettelijke basis:
Art. 126j bevoegdheid tot stelselmatige informatie-inwinning
Crijns/Dubbelaar artikel:
kanttekeningen bij deze wettelijke grondslag
Doorbreking zwijgrecht
o Art. 29 Sv recht om te zwijgen en pressieverbod, moet medegedeeld
worden aan verdachte dat hij deze heeft.
o Ratio = verdachte kan kiezen: wat te verklaren en of te verklaren
o Echter hoeft dit niet in een officiële verhoorsetting erbuiten kan
botst bij mr-big zie je dus.
Bezwaren in relatie tot betrouwbaarheid
o Risico dat verdachte kiest om ism de waarheid een bekennende verklaring af
te leggen die hem toegang biedt tot een wereld waarin gouden bergen
lonken. (Vaak dmv hoe de operatie werkt heeft verdachte veel te winnen als
hij bekent en te verliezen zodra hij dit niet doet)
o Risico wordt vergroot ook omdat meeste verdachten vaak al in een slechte
sociale, maarschappelijke en financiele positie zitten.
Bezwaren die samenhangen met de integriteit en beheersbaarheid van de opsporing
Hoorcollege (de belangrijkste punten kort samengevat)
Doel strafprocesrecht
Hoofddoel = materiele strafrecht realiseren schuldigen worden gestraft en onschuldigen
niet.
Andere doelen:
Eerbiediging rechten en vrijheden verdachte, slachtoffers, getuigen en andere
betrokkenen
Procedurele rechtvaardigheid
Demonstratiefunctie: laten zien dat schuldigen aangepakt worden
Instrumentaliteit overheid moet de tools hebben om criminaliteit te kunnen bestrijden
Rechtsbescherming mensen moeten bescherming hebben tegen die overheid
Hierin zit een SPANNING zie mr. Big methode! (Casus deze week)
Doelen bereiken door:
Bevoegdheden en waarborgen
Instrumentaliteit en rechtsbescherming
(On)gelijkheid in strafprocesrecht
Gelijkheid nastreven en ongelijkheid voorkomen EVRM stelt dit ook. Die heeft daar ook
grote invloed op.
Accusatoir vs. Inquisitoir proces
Accusatoir:
Gelijkwaardige procespartijen
Lijdelijke rechter
Formele waarheid
Mondelinge procedure
Inquisitoir:
Verdachte als voorwerp van onderzoek
Actieve rechter
Materiële waarheid
Dominantie schriftelijke stukken
Nederland = contradictoir proces op inquisitoire leest
Kwam van inquisitoir proces, maar is veranderd.
Wij hebben geen lekenrechtspraak (juryrechtspraak)
,Bronnen strafprocesrecht
1. Grondwet
2. EVRM, EU recht en internationale verdragen
3. Wetboek van strafvordering
4. Bijzondere wetten (bv Opiumwet)
5. AMvB’s en beleidsregels
6. Jurisprudentie
7. Beginselen van een goede procesorde
Europees en internationaal recht:
EVRM
EU-recht
IVBPR (BuPo verdrag verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten)
Rechtshulpinstrumenten (bv. Uitleveringsverdragen)
Raad van Europa EVRM
Art. 5, 6, 8 en 14 EVRM.
Uit art 6 EVRM vloeien nemo tenetur en zwijgrecht voort.
Lid 1: eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak binnen redelijke termijn.
Onafhankelijk en onpartijdig gerecht bij wet ingesteld.
o Nemo tenetur = niemand mag worden gedwongen aan zijn eigen veroordeling
mee te werken
o Zwijgrecht: recht om in strafzaken geen antwoord te geven op vragen
Lid 2: onschuldpresumptie
Lid 3: verdedigingsrechten
o O.a. rechtsbijstand (c) getuigen ondervragen (d)
EU recht
Richtlijnen procedurele rechten
o Recht op vertolking en vertaling (RL 2010/64)
o Recht op informatie (RL 2012/13)
o Recht op toegang tot een advocaat (RL 2013/48)
o Procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde zijn (RL
2016/800)
o Rechtsbijstand voor verdachten en beklaagden (RL 2016/1919)
o Vermoeden van onschuld en van het recht om in strafprocedures bij de
terechtzitting aanwezig te zijn (RL 2016/343)
Slachtofferrichtlijn (2012/29/EU)
Handvest Grondrechten EU
EU heeft ervoor gezorgd dat lidstaten snel/makkelijk kunnen samenwerken.
Slim: criminelen houden zich niet aan landsgrenzen
Europees Openbaar Ministerie
o Frause.corruptie met EU-gelden vervolgen!
Nb. Handvest is niet van toepassing op ons hele strafprocesrecht
,Beginselen behoorlijke procesorde
Staan niet in wet, gelden wel
1. Vertrouwensbeginsel
2. Gelijkheidsbeginsel
3. Verbod van detournement de pouvoir (zuiverheid van oogmerk)
4. Behoorlijke en billijke belangenafweging (proportionaliteit en subsidiariteit)
Fasen strafprocesrecht
Opsporing = art. 132a Sv
Startpunt vroeger: pas bij een verdenking (art. 27 Sv); nu steeds vaker proactief!
Vervolging = door wetgever niet duidelijk omlijnd
Vroeger: betrekken van rechter in de zaak door:
-te dagvaarden
-instellen gerechtelijk vooronderzoek (GVO) door rechter-commissaris (RC)
-vorderen bewaring door RC
Ontwikkelingen:
-GVO is afgeschaft (2013) nog wel onderzoek door RC (181 Sv)
-OM kan zelf strafbeschikking opleggen zonder rechterlijke tussenkomst (2008): ook
‘vervolging’
Tenzij je als verdachte zelf initiatief neemt en gaat klagen bij de rechter over
de beschikking
Maatschappelijke ontwikkelingen:
Digitalisering van criminaliteit en aanpak daarvan
Internationalisering van criminaliteit en de aanpak daarvan
Verharding bij drugscriminaliteit/georganiseerde misdaad
Voortdurende overbelasting van justiele keten verkorte vormen van afdoening
(lichtere gevallen zonder tussenkomst rechter); experimenten met mediation en
herstelgerichte benaderingen
(nu dus meer verkorte vormen van afdoening, dus zonder tussenkomst van de
rechter!) zwaardere gevallen bij de rechter en lichtere dingen dus zonder tussenkomst
rechter.
Procesafspraken. Een zaak is dan al begonnen, en dan komt men erachter dat het zo
ingewikkeld wordt, dat het beter is om in gesprek te gaan om samen tot afspraken te komen.
Dus procesafspraken maken om de zaak wat minder gecompliceerder te maken. Dus een
gezamenlijk plan maken tussen 2 partijen en dat dan aan de rechter geven.
, andere oplossing: mediation. Samen eruit komen en niet met een rechter en echt beetje gaan
strijden maar samen tot een oplossing komen.
Meer aandacht voor slachtoffers
Modernisering van WvS
Werkgroep 1;
Aantekeningen
Mr-Big methode = undercoveroperatie (befriending) waarbij agent/-en een
vriendschappelijke relatie aangaan met verdachte en zo verklaring krijgen. Er wordt
organisatie opgezegt door agenten en laten verdachte kennis maken met ‘mr-Big’, vaak
bekent de verdachte tegenover deze baas. Sprake vaak van voordelen die gegeven worden
na bekentenis geven.
-cold cases, ernstige delicten.
Wettelijke basis:
Art. 126j bevoegdheid tot stelselmatige informatie-inwinning
Crijns/Dubbelaar artikel:
kanttekeningen bij deze wettelijke grondslag
Doorbreking zwijgrecht
o Art. 29 Sv recht om te zwijgen en pressieverbod, moet medegedeeld
worden aan verdachte dat hij deze heeft.
o Ratio = verdachte kan kiezen: wat te verklaren en of te verklaren
o Echter hoeft dit niet in een officiële verhoorsetting erbuiten kan
botst bij mr-big zie je dus.
Bezwaren in relatie tot betrouwbaarheid
o Risico dat verdachte kiest om ism de waarheid een bekennende verklaring af
te leggen die hem toegang biedt tot een wereld waarin gouden bergen
lonken. (Vaak dmv hoe de operatie werkt heeft verdachte veel te winnen als
hij bekent en te verliezen zodra hij dit niet doet)
o Risico wordt vergroot ook omdat meeste verdachten vaak al in een slechte
sociale, maarschappelijke en financiele positie zitten.
Bezwaren die samenhangen met de integriteit en beheersbaarheid van de opsporing
