Paragraaf 1.
De aarde ontstond ongeveer 4,5 miljard jaar geleden. In het begin was de aarde een gloeiend hete
bol van gesmolten gesteente. Er was nog geen vaste grond: alles was vloeibaar door de hoge
temperatuur. Terwijl de aarde langzaam afkoelde, werden verschillende lagen gevormd. Zware stoffen
zakten naar het midden en vormden de aardkern. Minder zware stoffen kwamen daarboven en
vormden de aardmantel. De lichtste stoffen bleven aan de buitenkant en vormden de aardkorst.
Door de grote hoeveelheid vulkanen kwamen veel gassen vrij, zoals waterdamp en koolstofdioxide.
Deze gassen vormden de atmosfeer, een laag lucht rondom de aarde. In het begin was er nog geen
zuurstof en was leven niet mogelijk. Toen de aarde verder afkoelde, veranderde een groot deel van
de waterdamp in regen. Het regende miljoenen jaren, waardoor de oceanen ontstonden.
In deze tijd ontstond ook het eerste leven. Dit leven bestond uit microscopisch kleine organismen,
zoals bacteriën, en leefde in het water. Dit gebeurde in het Precambrium.
Na het ontstaan van bacteriën ontwikkelden zich steeds nieuwe levensvormen. Op basis van deze
evolutie van het leven hebben wetenschappers de geologische tijdschaal gemaakt. Dit is een indeling
van de geschiedenis van de aarde in verschillende tijdperken en subperiodes, die samen worden
weergegeven in de geologische kalender. Hiermee kun je verschillen tussen perioden aflezen.
Het oudste tijdperk is het Precambrium (4600–550 miljoen jaar geleden). Dit wordt ook wel het
tijdperk van de bacteriën genoemd. In deze periode bestond het leven alleen uit microscopisch kleine
organismen die in het water leefden. Het aardoppervlak was kaal en er waren nog geen planten of
dieren op het land. Waarschijnlijk bevroor de aarde in deze periode meerdere keren bijna volledig.
Aan het einde van het Precambrium verschenen de eerste eenvoudige levensvormen aan het
aardoppervlak.
Daarna volgde het Paleozoïcum (550–250 miljoen jaar geleden). In het begin van dit tijdperk lagen de
continenten los van elkaar, maar door beweging van aardplaten bewogen zij langzaam naar elkaar
toe. In de loop van het Paleozoïcum voegden de continenten zich samen tot één supercontinent:
Pangea. In dit tijdperk ontwikkelde het leven zich sterk, met onder andere vissen, amfibieën, insecten
en planten op het land. Het Paleozoïcum bestaat uit de subperiodes Cambrium, Ordovicium, Siluur,
Devoon, Carboon en Perm. Tussen het Ordovicium en Siluur en aan het einde van het Devoon
vonden massa-extincties plaats. Het Paleozoïcum eindigde met de grootste massa-extinctie ooit aan
het einde van het Perm.
Het Mesozoïcum (250–65 miljoen jaar geleden) staat bekend als het tijdperk van de dinosauriërs en
ammonieten. In deze periode viel Pangea uit elkaar door scheuren in de aardkorst en het uit elkaar
bewegen van aardplaten. Hierdoor ontstonden langzaam de huidige continenten. Het Mesozoïcum
bestaat uit de subperiodes Trias, Jura en Krijt. Tussen het Perm en het Trias vond een
massa-extinctie plaats en ook aan het einde van het Trias vond een massa-extinctie plaats,
waarschijnlijk door vulkanische activiteit. Het Mesozoïcum eindigde met een massa-extinctie aan het
einde van het Krijt, veroorzaakt door een grote meteorietinslag. Door deze inslag kwam er zeer veel
stof in de atmosfeer terecht, waardoor zonnestralen de aarde nauwelijks konden bereiken. Hierdoor
was er te weinig licht voor plantengroei. Omdat planten de basis van de voedselketen vormen, leidde
dit tot het massaal uitsterven van veel levensvormen, waaronder de dinosauriërs.
Het Kenozoïcum (65 miljoen jaar geleden tot nu) is het tijdperk van de zoogdieren. Na het uitsterven
van de dinosauriërs konden zoogdieren zich sterk ontwikkelen. Het Kenozoïcum bestaat uit de
subperiodes Tertiair en Kwartair. In het Kwartair ontstond de mens. We leven nu in het Kwartair, dat
onderdeel is van het Kenozoïcum. warme en koude klimaten wisselen elkaar af.
De aarde ontstond ongeveer 4,5 miljard jaar geleden. In het begin was de aarde een gloeiend hete
bol van gesmolten gesteente. Er was nog geen vaste grond: alles was vloeibaar door de hoge
temperatuur. Terwijl de aarde langzaam afkoelde, werden verschillende lagen gevormd. Zware stoffen
zakten naar het midden en vormden de aardkern. Minder zware stoffen kwamen daarboven en
vormden de aardmantel. De lichtste stoffen bleven aan de buitenkant en vormden de aardkorst.
Door de grote hoeveelheid vulkanen kwamen veel gassen vrij, zoals waterdamp en koolstofdioxide.
Deze gassen vormden de atmosfeer, een laag lucht rondom de aarde. In het begin was er nog geen
zuurstof en was leven niet mogelijk. Toen de aarde verder afkoelde, veranderde een groot deel van
de waterdamp in regen. Het regende miljoenen jaren, waardoor de oceanen ontstonden.
In deze tijd ontstond ook het eerste leven. Dit leven bestond uit microscopisch kleine organismen,
zoals bacteriën, en leefde in het water. Dit gebeurde in het Precambrium.
Na het ontstaan van bacteriën ontwikkelden zich steeds nieuwe levensvormen. Op basis van deze
evolutie van het leven hebben wetenschappers de geologische tijdschaal gemaakt. Dit is een indeling
van de geschiedenis van de aarde in verschillende tijdperken en subperiodes, die samen worden
weergegeven in de geologische kalender. Hiermee kun je verschillen tussen perioden aflezen.
Het oudste tijdperk is het Precambrium (4600–550 miljoen jaar geleden). Dit wordt ook wel het
tijdperk van de bacteriën genoemd. In deze periode bestond het leven alleen uit microscopisch kleine
organismen die in het water leefden. Het aardoppervlak was kaal en er waren nog geen planten of
dieren op het land. Waarschijnlijk bevroor de aarde in deze periode meerdere keren bijna volledig.
Aan het einde van het Precambrium verschenen de eerste eenvoudige levensvormen aan het
aardoppervlak.
Daarna volgde het Paleozoïcum (550–250 miljoen jaar geleden). In het begin van dit tijdperk lagen de
continenten los van elkaar, maar door beweging van aardplaten bewogen zij langzaam naar elkaar
toe. In de loop van het Paleozoïcum voegden de continenten zich samen tot één supercontinent:
Pangea. In dit tijdperk ontwikkelde het leven zich sterk, met onder andere vissen, amfibieën, insecten
en planten op het land. Het Paleozoïcum bestaat uit de subperiodes Cambrium, Ordovicium, Siluur,
Devoon, Carboon en Perm. Tussen het Ordovicium en Siluur en aan het einde van het Devoon
vonden massa-extincties plaats. Het Paleozoïcum eindigde met de grootste massa-extinctie ooit aan
het einde van het Perm.
Het Mesozoïcum (250–65 miljoen jaar geleden) staat bekend als het tijdperk van de dinosauriërs en
ammonieten. In deze periode viel Pangea uit elkaar door scheuren in de aardkorst en het uit elkaar
bewegen van aardplaten. Hierdoor ontstonden langzaam de huidige continenten. Het Mesozoïcum
bestaat uit de subperiodes Trias, Jura en Krijt. Tussen het Perm en het Trias vond een
massa-extinctie plaats en ook aan het einde van het Trias vond een massa-extinctie plaats,
waarschijnlijk door vulkanische activiteit. Het Mesozoïcum eindigde met een massa-extinctie aan het
einde van het Krijt, veroorzaakt door een grote meteorietinslag. Door deze inslag kwam er zeer veel
stof in de atmosfeer terecht, waardoor zonnestralen de aarde nauwelijks konden bereiken. Hierdoor
was er te weinig licht voor plantengroei. Omdat planten de basis van de voedselketen vormen, leidde
dit tot het massaal uitsterven van veel levensvormen, waaronder de dinosauriërs.
Het Kenozoïcum (65 miljoen jaar geleden tot nu) is het tijdperk van de zoogdieren. Na het uitsterven
van de dinosauriërs konden zoogdieren zich sterk ontwikkelen. Het Kenozoïcum bestaat uit de
subperiodes Tertiair en Kwartair. In het Kwartair ontstond de mens. We leven nu in het Kwartair, dat
onderdeel is van het Kenozoïcum. warme en koude klimaten wisselen elkaar af.
