De polis en de megapolis:
De organisatie van een samenleving door architectuur
Inleiding:
Archeologie: Winckelmann en Piranesi
Winckelman 1717-1768
- onderstreept de puurheid van het perfectioneren van een eenvoudig bestaand model
- Veroordeelt de antiquarische houding en de overname van elementen uit andere
culturen
-
Piranesi 1720-1778
Traktaat: De Architectura Libri Decem (15 BCE)
Basiskenmerken volgens Vitrivius
Archeologie blijft fundamenteel voor onze kennis van deze cultuur (voor de Romeinse arch)
Ook belangrijk: boeken van Vitruvius (werkte onder Augustus, militair ingenieur)
1. Stadsplanning, architectuur en bouwkunde 6. Woningbouw
2. Bouwmaterialen 7. Metselwerk en bekleding
3. Tempel 8. Waterwerken
4. Ordes 9. Basiswetenschappen
5. Publieke gebouwen 1. Machines
Volgens Vitruvius: Architectuur als wetenschap en niet als ambacht
➔ Gebruikt wiskunde, geometrie, optica, filosofie
Stelde architectuur voor in grondplan, aanzicht en perspectief → hanteren dit vandaag
nog zo door hem?
Enkel als deze voorwaarden voldaan zijn heb je een goed architecturaal ontwerp
- Venustas = schoonheid -> moet esthetisch zijn
- FIrmitas = stevigheid -> bouwtechnieken
- Utilitas = nut, functie
Belang:
- Enige bewaarde architectuurtraktaat(dat
integraal overgeleverd is) uit Romeinse periode
- Bepaalde evolutie van westerse architectuur
vanaf RE – 19e E
- Theoriseert de tempelordes
➔ Grieks-Dorisch, Ionisch, Korintisch, Toscaans,
Romeins-Dorisch, Composiet (samengesteld
uit ionisch en korintisch ter hoogte van het kapiteel)
, ➔ Die koppelt hij aan bepaalde tempels en aan bepaalde goden
- Proportieleer: vierkant en cirkel zijn belangrijk in architectuur => Vitruviusman
Problemen:
Lost in Translation
- Vakjargon: Vitruvius hanteert bepaalde architecturale termen maar definieert die niet
- Tekst is overgeleverd (in kopieën -> ook fouten in geslopen) maar originele afbeeldingen
niet
- Schrijft in begin van RKR over arch van de Republiek -> hadden ze in RE niet door =>
hebben tekst gekoppeld aan gebouwen uit de verkeerde periode
Architectuur als maatschappelijk fenomeen
Romeinse architectuur -> moet begrepen worden binnen politieke en culturele expansie van
RKR = men denkt in grote infrastructuur
- Assimilatie: diverse culturen, volkeren, geografische en klimatologische
landsvoorwaarden spelen belangrijke rol
Welke lokale materialen zijn beschikbaar, welke culturele praktijken
- Constructieve vernieuwing: gewelf, beton, baksteen = fundamenteel
- Functionalisme: nieuwe technieken en nieuwe typologieën
- Functionele barokke splendeur: Horror vacuüm: schrik voor de leegte
Romeinse architectuur
Assimilatie
Etruskisch
- Centraal Italië -> verspreid snel over Italië
- Belangrijke bijdrage aan antieke R cultuur
- Eerste sporen van beton vinden we terug in Etruskische architectuur
➔ Toscaanse of Etruskische zuilen
- Boog -> eerste aanzet tot gewelfbouw dat je ziet bij romeinen
- Sculptuur (op het dak) -> oiv Grieken
Grieks
- Zuilen -> Griekse erfenis die duidelijk terugkomt bij Romeinen
- Typologieën: Tempelgrondplan-opstand, theater, zuilengalerij -> worden verder
ontwikkeld bij de Romeinen
- Klassieke vormentaal
Oosterse (Hellenistische)
- Barok: propaganda in de decoratie, horror vacui
- Heerserscultus
- Monumentale structuren: ideologie als dagelijkse reilen en zijlen
De organisatie van een samenleving door architectuur
Inleiding:
Archeologie: Winckelmann en Piranesi
Winckelman 1717-1768
- onderstreept de puurheid van het perfectioneren van een eenvoudig bestaand model
- Veroordeelt de antiquarische houding en de overname van elementen uit andere
culturen
-
Piranesi 1720-1778
Traktaat: De Architectura Libri Decem (15 BCE)
Basiskenmerken volgens Vitrivius
Archeologie blijft fundamenteel voor onze kennis van deze cultuur (voor de Romeinse arch)
Ook belangrijk: boeken van Vitruvius (werkte onder Augustus, militair ingenieur)
1. Stadsplanning, architectuur en bouwkunde 6. Woningbouw
2. Bouwmaterialen 7. Metselwerk en bekleding
3. Tempel 8. Waterwerken
4. Ordes 9. Basiswetenschappen
5. Publieke gebouwen 1. Machines
Volgens Vitruvius: Architectuur als wetenschap en niet als ambacht
➔ Gebruikt wiskunde, geometrie, optica, filosofie
Stelde architectuur voor in grondplan, aanzicht en perspectief → hanteren dit vandaag
nog zo door hem?
Enkel als deze voorwaarden voldaan zijn heb je een goed architecturaal ontwerp
- Venustas = schoonheid -> moet esthetisch zijn
- FIrmitas = stevigheid -> bouwtechnieken
- Utilitas = nut, functie
Belang:
- Enige bewaarde architectuurtraktaat(dat
integraal overgeleverd is) uit Romeinse periode
- Bepaalde evolutie van westerse architectuur
vanaf RE – 19e E
- Theoriseert de tempelordes
➔ Grieks-Dorisch, Ionisch, Korintisch, Toscaans,
Romeins-Dorisch, Composiet (samengesteld
uit ionisch en korintisch ter hoogte van het kapiteel)
, ➔ Die koppelt hij aan bepaalde tempels en aan bepaalde goden
- Proportieleer: vierkant en cirkel zijn belangrijk in architectuur => Vitruviusman
Problemen:
Lost in Translation
- Vakjargon: Vitruvius hanteert bepaalde architecturale termen maar definieert die niet
- Tekst is overgeleverd (in kopieën -> ook fouten in geslopen) maar originele afbeeldingen
niet
- Schrijft in begin van RKR over arch van de Republiek -> hadden ze in RE niet door =>
hebben tekst gekoppeld aan gebouwen uit de verkeerde periode
Architectuur als maatschappelijk fenomeen
Romeinse architectuur -> moet begrepen worden binnen politieke en culturele expansie van
RKR = men denkt in grote infrastructuur
- Assimilatie: diverse culturen, volkeren, geografische en klimatologische
landsvoorwaarden spelen belangrijke rol
Welke lokale materialen zijn beschikbaar, welke culturele praktijken
- Constructieve vernieuwing: gewelf, beton, baksteen = fundamenteel
- Functionalisme: nieuwe technieken en nieuwe typologieën
- Functionele barokke splendeur: Horror vacuüm: schrik voor de leegte
Romeinse architectuur
Assimilatie
Etruskisch
- Centraal Italië -> verspreid snel over Italië
- Belangrijke bijdrage aan antieke R cultuur
- Eerste sporen van beton vinden we terug in Etruskische architectuur
➔ Toscaanse of Etruskische zuilen
- Boog -> eerste aanzet tot gewelfbouw dat je ziet bij romeinen
- Sculptuur (op het dak) -> oiv Grieken
Grieks
- Zuilen -> Griekse erfenis die duidelijk terugkomt bij Romeinen
- Typologieën: Tempelgrondplan-opstand, theater, zuilengalerij -> worden verder
ontwikkeld bij de Romeinen
- Klassieke vormentaal
Oosterse (Hellenistische)
- Barok: propaganda in de decoratie, horror vacui
- Heerserscultus
- Monumentale structuren: ideologie als dagelijkse reilen en zijlen
