Samenvatting - personen met een beperking

Personen met een beperking Inge Van Den Bergh 2025-2026

PERSONEN MET EEN BEPERKING
HOOFDSTUK 1: HET BEGRIP HANDICAP EN BEPERKING
1.1 INLEIDING
Het begrip handicap
‘Handicap’ gaat over hoe onze SL vindt dat mensen moeten functioneren 
normen deels hetzelfde maar veranderen door tijd heen
Lichamelijk, mentaal, sociaal, zintuiglijk, psychisch (EN/OF)
Ernstig  beperkt dagelijks leven ervaren  ondersteuning  langdurig
Verschillende gradaties
Maatschappij participatie

Definitie vanuit VAPH
Langdurig en belangrijk participatieprobleem
Ten gevolge van:
 Samenspel tussen functiestoornissen (ment, psych, lich, zint aard)
 Beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten
o (NIET SPORT EN SPEL)
o DOE-dingen: wassen, naar de winkel, aankleden, …
 Andere persoonlijke en externe factoren
o Bv. 13 jarige met autisme die heel goed voor zichzelf kan zorgen, maar
waar is de handicap?

Handicap in een samenleving
Is afhankelijk van gehanteerde normen m.b.t. functioneren in een samenleving
 Normaal vs abnormaal
 + Hoeveel investeren in minderheidsgroep (kunnen/willen)
o Minderheidsgroep zijn zwakkeren in maatschappij
Constanten:
 SL zo homogeen (hetzelfde) mogelijk / zo vlot mogelijk – iedereen hetzelfde
 Afwijkingen > marge van sociale structuur
Variabelen:
 Invloed van tijdsgeest, mensbeeld, sociaal-economische situatie
 Tot diep 20e eeuw
o Minder achten, afkeer, machteloosheid, waardeoordeel – benamingen
Maatschappelijk spanningsveld:
 SL ‘verdraagt’ geen afwijkingen vs onvermijdelijk
 Confrontatie met afwijkingen v/d “normale verwachtingen” / principes of
gewoontes




Nu focus op sociaal zwakkeren:
 Mensen uit andere cultuur


1

,Personen met een beperking Inge Van Den Bergh 2025-2026

 Mensen met andere huidskleur
 Mensen met andere seksuele geaardheid
 Maar ook mensen met handicap
Minderheidsgroep > xenofobie
 Angst voor het vreemde = kenmerk van elke maatschappij



 Reactie:
o Territoriumverdediging (bv. Israël en Gaza), vermijdingsgedrag
(mensen die de straat oversteken maar niet via het zebrapad wegens
dat ze iemand niet willen groeten
o Onwetendheid, onbegrip, vooroordelen
= Negatieve beeldvorming



ONTMOETING = het
!
beste!
Extra info:
 Geschiedenis: klassensysteem, hygiëne was veel minder daardoor veel
ziektes (geen riolering  ongedierte daardoor werden mensen ziek, proper
water, ongezonder eten, slechtere woonomstandigheden)
 Vroeger minder gezien als abnormaal (bv. werken op boerderij)  nu wel
waardoor mensen met handicap minder jobs kunnen uitvoeren
 Mensen die afwijken van de norm waren in het begin interessant om mee te
praten maar na bepaalde tijd was het minder interessant om mee te praten
hierdoor werden ze marginalen genoemd
 Westen: ikke  andere culturen: wij-cultuur
 Benamingen mensen vroeger met handicap: mongolen, debielen, achterlijk,
mannen v/h gesticht, zotten, …
 Mensen met beperking werden in circus gezet
 NAR = grappig om naar te kijken
 Dolhuis = vrouwen die durven tegen ingaan tegen eigen echtgenoot, of
eigen mening hadden




Handicap in huidige samenleving
PMB meer en meer leven in eigen handen
Groeiend positief bewustzijn
Opkomen voor menswaardige rechten


2

,Personen met een beperking Inge Van Den Bergh 2025-2026

 Wij: mensen die een beperking hebben
 Pers. zijn NIET hun beperking, maar pers. waaraan beperking vasthangt
Beschermende, maar respectvolle benadering
 Oog hebben voor rechten, wapenen tegen maatschappij
Zelfbepaling: dagdagelijkse dingen: wat ga ik aandoen, wat ga ik eten, naar welke
muziek luister ik graag  regie over eigen leven
Kwaliteit van bestaan/leven  in gesprek gaan met pers.:
 Wat vind jij belangrijk in het leven? = kijken of in gesprek gaan met die pers.
 Als iemand doof is via context: gezin, familie, … of via prentjes, iemand zijn
lichaamstaal observeren
(voorbeeld : gemixt eten, zie ppt. Dia 10)

1.2 HUIDIGE BENAMINGEN
Mensen met beperking I.P.V de gehandicapten
Het zijn mensen op sommige vlakken anders dan anderen, maar NIET minder
waard

1.3 RECHTEN VAN PERSONEN MET EEN BEPERKING
Algemene mensenrechten
1945 oprichting van Verenigde Naties (VN)
“Beschermen en verbeteren v/d mensenrechten”
WOII
Internationaal Statuut v/d Rechten v/d Mens (1948)
Niet bindend zonder ondertekening
Enkele belangrijke artikels uitgelicht in syllabus

Rechten van Personen met een Handicap
2006: New York: VN-verdrag inzake de Rechten van Pers. met een Handicap
2009: België ondertekent > bindend

1.3.1 ENKELE BELANGRIJKE ARTIKELS
Rechten van pers. met een beperking
Doelstelling: iedereen met (eender welke) beperking
 Heeft recht op alle mensenrechten (algemene verklaring v/d
mensenrechten)
 Moet met respect en eerbied behandeld worden




Beginselen
1. Waardigheid, persoonlijke autonomie, vrijheid zelf keuzes maken,
onafhankelijkheid pers.
2. Non-discriminatie


3

, Personen met een beperking Inge Van Den Bergh 2025-2026

3. Volledige en daadwerkelijke participatie & opnamen IN samenleving
4. Respect voor verschillen
5. Aanvaarding dat ze deel uitmaken v/d mensheid en menselijke diversiteit
6. Gelijke kansen
7. Toegankelijkheid
8. Gelijkheid van man en vrouw
9. Respect voor zich ontwikkelende capaciteiten van kinderen met handicap
(Examen: wat kan ik praktisch doen? Kijken hoe zit dat zelfbeed? Het welbevinden van het
kind)
10. Eerbiediging v/h recht op behoud van eigen identiteit

1.4 PERSPECTIEF 2020, DE VERNIEUWDE FINANCIERING
Zorgvernieuwing / Perspectiefplan 2020
‘Zoveel mogelijk gewoon in samenleving en zo weinig mogelijk uitzonderlijk en
afzonderlijk’
 Ondertekend = bindend
 Ommezwaai in beleid!
 Verschenen in 2010
 Nieuw ondersteuningsbeleid voor pers. met handicap
 Volwaardige burgers – persoonlijke autonomie
 Rechten en capaciteiten respecteren
 Deelnemen aan samenleving > samenleving helpt dit te kunnen
 Vermijden van isolatie

Nieuwe visie brak met oude beeld van pers. met beperking die in 1ste plaats
hulpbehoevend zijn  Persoonsvolgende Financiering werd geboren
Kinderen met beperking zoveel mogelijk in het gewoon onderwijs
Integratie = iedereen met beperking mag meedoen
Inclusie = iedereen hoort in maatschappij
Vroeger aanbod gestuurde zorg = budgetten/aanbod naar voorzieningen
Nu vraaggestuurde zorg = budgetten/aanbod rechtstreeks naar PMB
PMB kan zelf zijn ondersteuning betalen
® Meer keuzevrijheid in vorm en locatie




4