Politicologie
Hoofdstuk 8: Parlement & regering
Wat verstaan we onder “scheiding der machten”?
Montesquieu – De l’esprit des lois (1748)
- Trias politica
- Politieke macht wordt uitgeoefend door 3 afzonderlijke instellingen:
regering, parlement en rechtbanken
!! MAAR: !!
- Nooit waterdicht
- Noodzakelijkerwijze inefficiënt
- Scheiding wetgevende-uitvoerende macht strikter in sommige landen dan
in andere
Hoe organiseren parlementen zich?
- Parlementen = politieke assemblee met wetgevende macht
- Meestal verkozen door bevolking na verkiezing, maar niet altijd
Senaat? Worden aangeduid door de deelstaten
Parlementen kunnen uni- of bicameraal zijn:
- Unicameralisme: parlement bestaat uit één kamer
- Bicameralisme: parlement bestaat uit twee kamers
Verschillende versies van bicameralisme:
- Sterk: beide kamers hebben ongeveer gelijke macht
Voorbeeld: Argentinië, Brazilië, Italië, Mexico, VSA, …
- Zwak: één kamer is constitutioneel en politiek ondergeschikt aan andere
kamer
Voorbeeld: België, Nederland, VK, Oostenrijk, Spanje, …
Wat zijn voor- en nadelen van bicameralisme?
, - Fracties
- Hoe partijen zich organiseren in het parlement
- In meeste Eu landen zijn parlementsleden gebonden door strikte
partijdiscipline/partijtucht
- Parlementaire commissies
- Thematische organisaties
- Bereiden wetgeving voor, controle uitvoerende macht en
onderzoeken thema’s die van publiek belang zijn.
Welke functies vervullen parlementen?
1) Representatie
Parlementen vertegenwoordigen het volk, de natie, de kiezers
Parlementsleden behartigen de belangen van hun achterban (lokale
gemeenschappen, socio-economische groepen, leeftijdsgroepen, …)
Parlement als ‘afspiegeling’
- Parlementen vaak niet ‘representatief’: mannen, hogere middenklassen
middelbare leeftijd, etnische meerderheid en carrièrepolitici
oververtegenwoordigd
Gerrymandring:
- Hertekenen van districten voor strategische redenen
- Kan gebruikt worden om vertegenwoordiging van minderheden te
verzekeren.
- Maar Gerrymandering is ook vaak in het nadeel van politieke minderheden
2) Wetgevende functie
Wetgevende functie? Initiëren, amenderen, verwerpen en stemmen van
wetgeving
Ook regering kan wetgeving initiëren
Monocamerale wetgevingsprocedure in België:
1) Indiening en behandeling in commissie
Indiening, bespreking, amendering, stemming
2) Behandeling in plenaire vergadering
Indiening, bespreking, amendering, stemming
3) Bekrachtiging en afkondiging door Koning (&
minister)
4) Bekendmaking in Belgisch Staatsblad
Hoofdstuk 8: Parlement & regering
Wat verstaan we onder “scheiding der machten”?
Montesquieu – De l’esprit des lois (1748)
- Trias politica
- Politieke macht wordt uitgeoefend door 3 afzonderlijke instellingen:
regering, parlement en rechtbanken
!! MAAR: !!
- Nooit waterdicht
- Noodzakelijkerwijze inefficiënt
- Scheiding wetgevende-uitvoerende macht strikter in sommige landen dan
in andere
Hoe organiseren parlementen zich?
- Parlementen = politieke assemblee met wetgevende macht
- Meestal verkozen door bevolking na verkiezing, maar niet altijd
Senaat? Worden aangeduid door de deelstaten
Parlementen kunnen uni- of bicameraal zijn:
- Unicameralisme: parlement bestaat uit één kamer
- Bicameralisme: parlement bestaat uit twee kamers
Verschillende versies van bicameralisme:
- Sterk: beide kamers hebben ongeveer gelijke macht
Voorbeeld: Argentinië, Brazilië, Italië, Mexico, VSA, …
- Zwak: één kamer is constitutioneel en politiek ondergeschikt aan andere
kamer
Voorbeeld: België, Nederland, VK, Oostenrijk, Spanje, …
Wat zijn voor- en nadelen van bicameralisme?
, - Fracties
- Hoe partijen zich organiseren in het parlement
- In meeste Eu landen zijn parlementsleden gebonden door strikte
partijdiscipline/partijtucht
- Parlementaire commissies
- Thematische organisaties
- Bereiden wetgeving voor, controle uitvoerende macht en
onderzoeken thema’s die van publiek belang zijn.
Welke functies vervullen parlementen?
1) Representatie
Parlementen vertegenwoordigen het volk, de natie, de kiezers
Parlementsleden behartigen de belangen van hun achterban (lokale
gemeenschappen, socio-economische groepen, leeftijdsgroepen, …)
Parlement als ‘afspiegeling’
- Parlementen vaak niet ‘representatief’: mannen, hogere middenklassen
middelbare leeftijd, etnische meerderheid en carrièrepolitici
oververtegenwoordigd
Gerrymandring:
- Hertekenen van districten voor strategische redenen
- Kan gebruikt worden om vertegenwoordiging van minderheden te
verzekeren.
- Maar Gerrymandering is ook vaak in het nadeel van politieke minderheden
2) Wetgevende functie
Wetgevende functie? Initiëren, amenderen, verwerpen en stemmen van
wetgeving
Ook regering kan wetgeving initiëren
Monocamerale wetgevingsprocedure in België:
1) Indiening en behandeling in commissie
Indiening, bespreking, amendering, stemming
2) Behandeling in plenaire vergadering
Indiening, bespreking, amendering, stemming
3) Bekrachtiging en afkondiging door Koning (&
minister)
4) Bekendmaking in Belgisch Staatsblad
