Orthopedagogie
Hoofdstuk 1: orthopedagogie als wetenschap
Wat betekend orthopedagogie?
Pedagogie (k)
- Pedagogiek of opvoedingswetenschap =
is de wetenschap die het opvoeden als object heeft en waarin het denken over
opvoeden centraal staat.
- Pedagogie =
Het handelen, uitvoeren, de praktijk van het opvoeden
Opvoedingsproces
Ontwikkelen, leren en veranderen
Geleidelijk uniek via in relatie gaan van opvoedingsfiguren en kind.
In evolutie: van eenzijdige naar meervoudige beïnvloeding.
Pedagogie(k) kent een aantal factoren.
Innerlijke factoren Uiterlijke factoren
vanuit aanleg (vanuit milieu en
(erfelijk) situatie en
omgeving)
Het in relatie gaan wordt gekenmerkt door verschillende domeinen…
- Omgang met verantwoordelijkheid
o Sensitieve responsiviteit
o Voorleven van normen, waarden
o Zelf verantwoordelijkheid opnemen
- Aandacht voor het unieke
o Niet ‘programmeren’ maar ruimte voor de eigen onvoorziene weg.
- Omgang met vrijheden en beperkingen
o ‘Grenzen’ zijn belangrijk/nodig
o ‘Grenzen’ nemen af naar mate kind opgroeit
, Orthopedagogie(k)
Orthopedagogiek
o ‘orthos’ = ‘recht maken wat krom is gegroeid’
o Wetenschap van het bijzonder opvoeden
o Een vorm van begeleiden/opvoeden die bijstuurt wat afwijkt van de norm.
Wetenschappelijke bestudering en benadering van kinderen die in hun ontwikkeling
belemmerd zijn en bij wie de gebruikelijke opvoedingsmethodes weinig of geen effect
hebben.
Orthopedagogie
Het handelen, uitvoeren, de praktijk van wat er moet gebeuren om de
scheefgegroeide opvoedingssituatie recht te kunnen zetten
Bijzonder opvoeden
ontstaat wanneer er tijdens de gewone opvoeding problemen voordoen.
‘Opvoeden‘ in de moderne orthopedagogiek
Professionele opvoeder = spilfiguur die respectvol begeleidt en ondersteunt
vertrek vanuit wensen en krachten van de cliënt
grijpt pas in als de veiligheid en integriteit van mensen wordt bedreigd
Orthopedagogiek / (ortho)agogiek
- ‘Pedagogiek’ = kinderen/jongeren
- ‘Ortho-agogiek’ = volwassenen
Agogisch handelen = deskundig, methodisch en doelgericht omgaan met
veranderingsprocessen.
Werkgebieden van de orthopedagogie:
- Zintuigeljke functioneringsproblemen
- Motorische functioneringsproblemen
- Cognitieve functioneringsproblemen
- Gedrags- en emotionele functioneringsproblemen
- Meervoudige functioneringsproblemen
, Orthopedagogiek en maatschappijvisie
Orthopedagogiek Maatschappij
Visies rond hulpverlening Verschillende mensvisies
Verschillende stromingen in de hulpverlening
Modellen rond hulpverlening
Visie: Separatie
= personen worden gescheiden van de samenleving
Visie: integratie
= proces van ‘dichtbij komen’
Visie: normalisatie = geslaagde integratie
Normaliseren van leefomstandigheden
= zo normaal mogelijke leefgewoonten en – omstandigheden
Normaliseren van de persoon
= zo normaal mogelijk functioneren
Visie: emancipatie
= vrijmaken van afhankelijkheid
Empowerment = verlenen van kracht
To empowerment = ‘verlenen van kracht of macht’
o Verlenen van kracht = ondersteuning waardoor client sterker
wordt.
o Verlenen van macht = verschuiving van verantwoordelijkheid
Twee benaderingen:
o Persoonlijk/individueel vlak
, o Politiek vlak
Visie: inclusie, gaat een stap verder dan integratie
- Inclusie betekend de Insluiting in de samenleving van achtergestelde
groepen
- Op basis van gelijkwaardige rechten en plichten.
- Volwaardig burgerschap.
- Inclusie: enkel illustratie
Verschillende begeleidingsmodellen
- Medisch model
- Sociologisch model
- Leertheoretisch model
- Psychoanalytisch model
- Humanistisch model
- Systeemdenken
Medisch model
Kenmerken:
- Defectmodel
- Causaal-lineair denken
- Afhankelijkheidspositie t.a.v. hulpverlener
- Intra-individuele benadering
- Classificering in syndromen en symptomen
Aanpak:
- Vanuit medische diagnose -> medische
behandeling/symptoombehandeling
Het sociologisch model
Kenmerken:
- Uitgangspunt: menselijk gedrag wordt bepaald door maatschappelijke
structuur-en cultuurgegevens.
- Problemen zitten in de tegenstrijdigheid tussen persoon en de
maatstaven van de maatschappij.
- Iets is afwijkend omdat de maatschappij het zo benoemt
Aanpak:
- Hulpverlening is gericht op structurele veranderingen in de maatschappij
- Verandering van de beeldvorming
Hoofdstuk 1: orthopedagogie als wetenschap
Wat betekend orthopedagogie?
Pedagogie (k)
- Pedagogiek of opvoedingswetenschap =
is de wetenschap die het opvoeden als object heeft en waarin het denken over
opvoeden centraal staat.
- Pedagogie =
Het handelen, uitvoeren, de praktijk van het opvoeden
Opvoedingsproces
Ontwikkelen, leren en veranderen
Geleidelijk uniek via in relatie gaan van opvoedingsfiguren en kind.
In evolutie: van eenzijdige naar meervoudige beïnvloeding.
Pedagogie(k) kent een aantal factoren.
Innerlijke factoren Uiterlijke factoren
vanuit aanleg (vanuit milieu en
(erfelijk) situatie en
omgeving)
Het in relatie gaan wordt gekenmerkt door verschillende domeinen…
- Omgang met verantwoordelijkheid
o Sensitieve responsiviteit
o Voorleven van normen, waarden
o Zelf verantwoordelijkheid opnemen
- Aandacht voor het unieke
o Niet ‘programmeren’ maar ruimte voor de eigen onvoorziene weg.
- Omgang met vrijheden en beperkingen
o ‘Grenzen’ zijn belangrijk/nodig
o ‘Grenzen’ nemen af naar mate kind opgroeit
, Orthopedagogie(k)
Orthopedagogiek
o ‘orthos’ = ‘recht maken wat krom is gegroeid’
o Wetenschap van het bijzonder opvoeden
o Een vorm van begeleiden/opvoeden die bijstuurt wat afwijkt van de norm.
Wetenschappelijke bestudering en benadering van kinderen die in hun ontwikkeling
belemmerd zijn en bij wie de gebruikelijke opvoedingsmethodes weinig of geen effect
hebben.
Orthopedagogie
Het handelen, uitvoeren, de praktijk van wat er moet gebeuren om de
scheefgegroeide opvoedingssituatie recht te kunnen zetten
Bijzonder opvoeden
ontstaat wanneer er tijdens de gewone opvoeding problemen voordoen.
‘Opvoeden‘ in de moderne orthopedagogiek
Professionele opvoeder = spilfiguur die respectvol begeleidt en ondersteunt
vertrek vanuit wensen en krachten van de cliënt
grijpt pas in als de veiligheid en integriteit van mensen wordt bedreigd
Orthopedagogiek / (ortho)agogiek
- ‘Pedagogiek’ = kinderen/jongeren
- ‘Ortho-agogiek’ = volwassenen
Agogisch handelen = deskundig, methodisch en doelgericht omgaan met
veranderingsprocessen.
Werkgebieden van de orthopedagogie:
- Zintuigeljke functioneringsproblemen
- Motorische functioneringsproblemen
- Cognitieve functioneringsproblemen
- Gedrags- en emotionele functioneringsproblemen
- Meervoudige functioneringsproblemen
, Orthopedagogiek en maatschappijvisie
Orthopedagogiek Maatschappij
Visies rond hulpverlening Verschillende mensvisies
Verschillende stromingen in de hulpverlening
Modellen rond hulpverlening
Visie: Separatie
= personen worden gescheiden van de samenleving
Visie: integratie
= proces van ‘dichtbij komen’
Visie: normalisatie = geslaagde integratie
Normaliseren van leefomstandigheden
= zo normaal mogelijke leefgewoonten en – omstandigheden
Normaliseren van de persoon
= zo normaal mogelijk functioneren
Visie: emancipatie
= vrijmaken van afhankelijkheid
Empowerment = verlenen van kracht
To empowerment = ‘verlenen van kracht of macht’
o Verlenen van kracht = ondersteuning waardoor client sterker
wordt.
o Verlenen van macht = verschuiving van verantwoordelijkheid
Twee benaderingen:
o Persoonlijk/individueel vlak
, o Politiek vlak
Visie: inclusie, gaat een stap verder dan integratie
- Inclusie betekend de Insluiting in de samenleving van achtergestelde
groepen
- Op basis van gelijkwaardige rechten en plichten.
- Volwaardig burgerschap.
- Inclusie: enkel illustratie
Verschillende begeleidingsmodellen
- Medisch model
- Sociologisch model
- Leertheoretisch model
- Psychoanalytisch model
- Humanistisch model
- Systeemdenken
Medisch model
Kenmerken:
- Defectmodel
- Causaal-lineair denken
- Afhankelijkheidspositie t.a.v. hulpverlener
- Intra-individuele benadering
- Classificering in syndromen en symptomen
Aanpak:
- Vanuit medische diagnose -> medische
behandeling/symptoombehandeling
Het sociologisch model
Kenmerken:
- Uitgangspunt: menselijk gedrag wordt bepaald door maatschappelijke
structuur-en cultuurgegevens.
- Problemen zitten in de tegenstrijdigheid tussen persoon en de
maatstaven van de maatschappij.
- Iets is afwijkend omdat de maatschappij het zo benoemt
Aanpak:
- Hulpverlening is gericht op structurele veranderingen in de maatschappij
- Verandering van de beeldvorming
