Samenvatting Nectar vwo 5 3e editie H12 Afweer Biologie

H12 AFWEER
12.1 planten en afweer
Bescherming

Mechanische afweer = doornen / stekels
 + werken tegen grote herbivoren
 - kleine herbivoren werken hier tussendoor
 - afweer tegen alle herbivoren kost meer dan vraat kleine herbivoren

Mutualisme =langdurige relatie tussen verschillende soorten waar beide
voordeel bij hebben
 + mutualistische soort beschermt de boom
 - mutualistische soort verwacht bescherming / voedsel

Chemische bescherming = bescherming door de aanmaak van stoffen
 + bitter / bijtend / brandend / giftig


Afweer tegen bacteriën en schimmels
Plantencellen herkennen schadelijke schimmels en bacteriën via receptoren op
de celmembranen.  maatregelen:
 Sluiten van de huidmondjes  hierdoor komen er minder
bacteriën binnen
 Maken van H2O2 (waterstofperoxide)  de celwand wordt dikker en meer
bescherming
 Beschadigde cel  NO komt vrij  doodt ziekteverwekkers, maar ook
eigen cellen
plant maakt meteen een nieuwe stof die NO binnen de cel onschadelijk
maakt


Er vindt toch vraat plaats
Dan doet de plant dit:

Optie 1:
 Bijna alle planten scheiden stoffen af  signaal voor de rest
 Die bladeren reageren door stoffen te maken die de bladetende dieren niet
lekker vinden
Optie 2:
 Bijna alle planten scheiden stoffen af
 Geurstoffen trekken de vijand van de vijand aan
OF nectar productie gericht op aantrekken vijand van de vijand

, 12.2 bescherming
Bacteriën:
Kenmerken:
 Geen celkern
 Hun cirkelvormig DNA ligt los in het grondplasma = prokaryoot
(BINAS 78, 79A, 92A)
 Om elke cel zit een celwand
Om overzicht te krijgen hebben biologen bacteriën onder andere ingedeeld op:
 Leefomgeving
-Aeroob = zuurstof
-Anaeroob = zonder zuurstof
 Voedselherkomst
-heterotroof = voedsel van andere organismen
-autotroof = zelfvoedend
 Celvorm (BINAS 79A)
-bolletjes
-staafjes
 Celwandverschillen

Goede en slechte bacteriën
Goed:
 Beschermlaag huid
 Vertering in darmen
Slecht:
 Ziekteverwekkers
-afscheiden van giftige stoffen
-lethaal = zelf dodend
Andere eencellige ziekteverwekkers
Parasieten:
 Een- of meercellige ziekteverwekker.
 Heterotroof.
 Voorbeeld: Giardia lamblia.
-Hecht aan darmwand
-Diarree
-Meest voorkomende darmparasiet in Nederland

Barrières aan de buitenkant
Huid als barrière
 Dekweefsel
-vormt een fysische barrière voor ziekteverwekkers en gevaarlijke stoffen.
-de weefsels bestaan uit nauw aaneengesloten cellen
-daar kunnen grotere moleculen, zoals ziekteverwekkers, niet doorheen.
-dekweefsel schermt het inwendige milieu af van het uitwendige milieu
 De opperhuid is een voorbeeld van een deksweefsel
 Opperhuid (=epidermis) is een dekweefsel.