Week 2:
Hoofdstuk 6: Long-term memory structure
Onderscheid maken tussen verschillende typen geheugen is nuttig omdat het geheugen verdeelt in
kleinere, gemakkelijker te bestuderen componenten. Deze indeling is gebaseerd op reële verschillen
tussen de componenten, wat suggereert dat ze (ten minste gedeeltelijk) afhankelijk zijn van
afzonderlijke (hersen) mechanismen.
Het lange termijn geheugen is verantwoordelijk voor het
opslaan van informatie over lange perioden. Je zou het
kunnen omschrijven als een archief van informatie over
gebeurtenissen in het verleden en kennis die we hebben
geleerd. Daarnaast maken we gebruik van ons
werkgeheugen om contact te maken met wat er op een
bepaald moment gebeurt.
Bij een experiment over hoeveel woorden we kunnen
onthouden na het lezen van een lijst geeft een serial
position curve. De serial position curve geeft aan dat het
geheugen beter is voor woorden aan het begin en einde van de lijst dan voor woordne in het midden.
- Primacy effect= deelnemers onthouden de woorden die aan het begin van de lijst worden
gepresenteerd beter
- Recency-effect= betere geheugen voor de stimuli die aan het einde van een reeks worden
gepresenteerd.
Een mogelijke verklaring voor het primacy-effect is dat deelnemers de tijd hadden om de woorden aan
het begin van de reeks te oefenen en ze over te brengen naar LTm (rundus, 1971). Volgens dit idee
1
,beginnen deelnemers direct met het oefenen van het eerste woord nadat het is gepresenteerd; omdat er
op dat moment geen andere woorden zijn gepresenteerd, krijgt het eerste woord 100 procent van de
aandacht van de deelnemer. Wanneer het tweede woord wordt gepresenteerd, wordt de aandacht
verspreid over twee woorden, enzovoort; naarmate er meer woorden worden gepresenteerd, is er
minder oefening mogelijk voor latere woorden. De verklaring voor het recency-effect is dat de meest
recent gepresenteerde woorden nog steeds in STm staan en daardoor gemakkelijk te onthouden zijn
voor deelnemers. Bovendien bleek het recency-effect te verdwijnen wanneer er een korte vertraging
tussen de gepresenteerde lijst en de herinneringsperiode wordt geïntroduceerd (bijvoorbeeld 30
seconden) (Glanzer & Cunitz, 1966). De seriële positiecurve, bestaande uit de primacy- en recency-
effecten, is dus een mooie illustratie van hoe STm en LTm binnen één taak samenwerken.
Om de manier waarop informatie in de geest wordt gerepresenteerd in het korte termijngeheugen en
het lange termijn geheugen beschrijven we verschillende soorten coderingen (vorm waarin stimuli
wordt gerepresenteerd):
1. Visuele codering: je probeert een patroon te herinneren door het te representeren in je geest.
Het vormt een beeld in je geest van een persoon of plaats uit het verleden (beelden die je
waarschijnlijk niet in woorden kan uitdrukken).
2. Auditieve codering: codering in vorm van geluid. Voorbeeld in kortetermijngeheugen is het
fonologische gelijkeniseffect, waaruit mensen vaak een doelletter verkeerd identificeren als
een andere letter omdat ze hetzelfde klinken (F en S). in het langetermijngeheugen speel je
bijvoorbeeld een nummer af in je hoofd.
3. Semantische codering: codering in termen van betekenis. Lijkt alsof voornamelijk plaatsvindt
in het langetermijngeheugen, aangezien we niet vaak visuele of akoestische details van een
verhaal/film lijken te onthouden, maar alleen de algemene plot. Een onderzoek vermoed dat
deze codering ook het kortetermijngeheugen gebruikt
Neurobiologische verschillen/overlappen kortetermijngeheugen en langetermijngeheugen:
Patiënt H.M. onderging een experimentele procedure om zijn ernstige epileptische aanvallen te
elimineren. Hierbij werd groot deel van mediale temporaalkwab (inclusief hippocampus) aan beide
kanten van de hersenen verwijderd. Dit leidde inderdaad tot minder aanvallen, maar ook zijn
vermogen om nieuwe langetermijnherinneringen te vormen werd geëlimineerd.
2
, Inzicht dat hippocampus rol speelt bij het vormen van nieuwe langetermijnherinneringen. Wel
was zijn kortetermijngeheugen intact, dat suggereerde dat de kortetermijngeheugen en
langetermijngeheugen wordt bediend door aparte hersengebieden
Clive wearing liep een virale encefalitis op, die delen van zijn mediale temporale kwab vernietigde,
waartoe ook de hippocampus en de amygdala behoorden. Door deze hersenschade leeft wearing
volledig binnen de meest recente één of twee minuten van zijn leven. hij herinnert zich wat er net is
gebeurd en vergeet alles.
Ook deze casus suggereert dat de hippocampus cruciaal voor het lange termijngeheugen, maar
niet voor het kortetermijngeheugen.
Patiënt K.F. had schade opgelopen aan het gebied net boven de auditieve cortex (de perisylvische
cortex). Hij heeft last van een slecht kortetermijngeheugen. Waar de typische span tussen de 5 en 9
vingers ligt, had K.F. een vingerspan van 2. Echter bleek zijn langetermijngeheugen grotendeels intact
te zijn, blijkt uit zijn vermogen om nieuwe herinneringen aan gebeurtenissen in zijn leven te vormen
en vast te houden.
Verklaring hiervoor wordt geboden door het multicomponent WM-model. Het is mogelijk dat
de fonologische lus van K.F. was aangetast, maar dat zijn visueel-ruimtelijke schetsblok en
episodische buffer, die ook gekoppeld zijn aan langetermijngeheugen, nog grotendeels intact
waren. Oftewel een deel van de langetermijngeheugen-opslag zou via een meer visuele of
semantische route kunnen hebben plaatsgevonden in plaats van een auditieve/fonologische
route.
Bovenstaande verbindingen ondersteunen het idee dat het kortetermijngeheugen en het
langetermijngeheugen worden gemedieerd door verschillende mechanismen die onafhankelijk
kunnen werken.
Uit resultaten van verschillende experimenten komt dat de hippocampus en andere mediale
temporaalkwabstructuren waarvan ooit werd gedacht dat ze alleen betrokken waren bij het
langetermijngeheugen, ook een rol spelen in het kortetermijngeheugen. Dit leidt toto conclusie dat er
goed bewijs is voor scheiden van het kortetermijngeheugen en het langetermijngeheugen, maar dat er
ook bewijs is dat deze functies niet zo los van elkaar staan als eerder werd gedacht, met name voor
taken met nieuwe stimuli, zoals gezichten, objecten, figuren of woorden in een vreemde taal.
Het episodisch en semantisch geheugen
maken beide deel uit van het
expliciete/declaratieve geheugen, omdat
de inhoud ervan bewust kan worden
herinnerd of verklaard.
- Het episodisch geheugen
verwijst naar het geheugen van
specifieke ervaringen in het
verleden
- Het semantisch geheugen
verwijs naar het geheugen van
feiten.
3
, K.C. liep ernstige schade op aan zijn hippocampus en omliggende structuren. Als gevolg hiervan
verloor hij zijn episodische geheugen, hij kan geen gebeurtenissen uit zijn verleden meer herbeleven.
Hij weet echter wel dat bepaalde dingen in het verleden zijn gebeurd, wat overeenkomt met het
semantische geheugen. Een andere patiënt had dit andersom, die was haar semantische geheugen
verloren, maar was wel in staat om dingen in haar leven te herinneren.
Wanneer longitudinale gegevens worden gecorrigeerd voor oefeneffecten, blijkt het episodisch
geheugen stabiel te blijven tussen de leeftijd van 35 en 60 jaar en vervolgens snel af te nemen. Het
semantisch geheugen neemt nog steeds toe tussen leeftijd van 35 en 50 jaar en neemt daarna ook af,
maar veel langzamer.
Onze kennis (semantisch geheugen) stuurt onze ervaring en dit beïnvloedt op zijn beurt de episodische
herinneringen die uit die ervaring voortvloeien.
De wisselwerking tussen episodisch en semantisch geheugen treedt ook op wanneer we
autobiografisch geheugen beschouwen, geheugen voor specifieke ervaringen uit ons leven, dat zowel
episodische als semantische componenten kan bevatten. Semantische componenten die feiten bevatten
die verband houden met persoonlijke ervaringen worden persoonlijke semantische herinneringen
genoemd.
4
Hoofdstuk 6: Long-term memory structure
Onderscheid maken tussen verschillende typen geheugen is nuttig omdat het geheugen verdeelt in
kleinere, gemakkelijker te bestuderen componenten. Deze indeling is gebaseerd op reële verschillen
tussen de componenten, wat suggereert dat ze (ten minste gedeeltelijk) afhankelijk zijn van
afzonderlijke (hersen) mechanismen.
Het lange termijn geheugen is verantwoordelijk voor het
opslaan van informatie over lange perioden. Je zou het
kunnen omschrijven als een archief van informatie over
gebeurtenissen in het verleden en kennis die we hebben
geleerd. Daarnaast maken we gebruik van ons
werkgeheugen om contact te maken met wat er op een
bepaald moment gebeurt.
Bij een experiment over hoeveel woorden we kunnen
onthouden na het lezen van een lijst geeft een serial
position curve. De serial position curve geeft aan dat het
geheugen beter is voor woorden aan het begin en einde van de lijst dan voor woordne in het midden.
- Primacy effect= deelnemers onthouden de woorden die aan het begin van de lijst worden
gepresenteerd beter
- Recency-effect= betere geheugen voor de stimuli die aan het einde van een reeks worden
gepresenteerd.
Een mogelijke verklaring voor het primacy-effect is dat deelnemers de tijd hadden om de woorden aan
het begin van de reeks te oefenen en ze over te brengen naar LTm (rundus, 1971). Volgens dit idee
1
,beginnen deelnemers direct met het oefenen van het eerste woord nadat het is gepresenteerd; omdat er
op dat moment geen andere woorden zijn gepresenteerd, krijgt het eerste woord 100 procent van de
aandacht van de deelnemer. Wanneer het tweede woord wordt gepresenteerd, wordt de aandacht
verspreid over twee woorden, enzovoort; naarmate er meer woorden worden gepresenteerd, is er
minder oefening mogelijk voor latere woorden. De verklaring voor het recency-effect is dat de meest
recent gepresenteerde woorden nog steeds in STm staan en daardoor gemakkelijk te onthouden zijn
voor deelnemers. Bovendien bleek het recency-effect te verdwijnen wanneer er een korte vertraging
tussen de gepresenteerde lijst en de herinneringsperiode wordt geïntroduceerd (bijvoorbeeld 30
seconden) (Glanzer & Cunitz, 1966). De seriële positiecurve, bestaande uit de primacy- en recency-
effecten, is dus een mooie illustratie van hoe STm en LTm binnen één taak samenwerken.
Om de manier waarop informatie in de geest wordt gerepresenteerd in het korte termijngeheugen en
het lange termijn geheugen beschrijven we verschillende soorten coderingen (vorm waarin stimuli
wordt gerepresenteerd):
1. Visuele codering: je probeert een patroon te herinneren door het te representeren in je geest.
Het vormt een beeld in je geest van een persoon of plaats uit het verleden (beelden die je
waarschijnlijk niet in woorden kan uitdrukken).
2. Auditieve codering: codering in vorm van geluid. Voorbeeld in kortetermijngeheugen is het
fonologische gelijkeniseffect, waaruit mensen vaak een doelletter verkeerd identificeren als
een andere letter omdat ze hetzelfde klinken (F en S). in het langetermijngeheugen speel je
bijvoorbeeld een nummer af in je hoofd.
3. Semantische codering: codering in termen van betekenis. Lijkt alsof voornamelijk plaatsvindt
in het langetermijngeheugen, aangezien we niet vaak visuele of akoestische details van een
verhaal/film lijken te onthouden, maar alleen de algemene plot. Een onderzoek vermoed dat
deze codering ook het kortetermijngeheugen gebruikt
Neurobiologische verschillen/overlappen kortetermijngeheugen en langetermijngeheugen:
Patiënt H.M. onderging een experimentele procedure om zijn ernstige epileptische aanvallen te
elimineren. Hierbij werd groot deel van mediale temporaalkwab (inclusief hippocampus) aan beide
kanten van de hersenen verwijderd. Dit leidde inderdaad tot minder aanvallen, maar ook zijn
vermogen om nieuwe langetermijnherinneringen te vormen werd geëlimineerd.
2
, Inzicht dat hippocampus rol speelt bij het vormen van nieuwe langetermijnherinneringen. Wel
was zijn kortetermijngeheugen intact, dat suggereerde dat de kortetermijngeheugen en
langetermijngeheugen wordt bediend door aparte hersengebieden
Clive wearing liep een virale encefalitis op, die delen van zijn mediale temporale kwab vernietigde,
waartoe ook de hippocampus en de amygdala behoorden. Door deze hersenschade leeft wearing
volledig binnen de meest recente één of twee minuten van zijn leven. hij herinnert zich wat er net is
gebeurd en vergeet alles.
Ook deze casus suggereert dat de hippocampus cruciaal voor het lange termijngeheugen, maar
niet voor het kortetermijngeheugen.
Patiënt K.F. had schade opgelopen aan het gebied net boven de auditieve cortex (de perisylvische
cortex). Hij heeft last van een slecht kortetermijngeheugen. Waar de typische span tussen de 5 en 9
vingers ligt, had K.F. een vingerspan van 2. Echter bleek zijn langetermijngeheugen grotendeels intact
te zijn, blijkt uit zijn vermogen om nieuwe herinneringen aan gebeurtenissen in zijn leven te vormen
en vast te houden.
Verklaring hiervoor wordt geboden door het multicomponent WM-model. Het is mogelijk dat
de fonologische lus van K.F. was aangetast, maar dat zijn visueel-ruimtelijke schetsblok en
episodische buffer, die ook gekoppeld zijn aan langetermijngeheugen, nog grotendeels intact
waren. Oftewel een deel van de langetermijngeheugen-opslag zou via een meer visuele of
semantische route kunnen hebben plaatsgevonden in plaats van een auditieve/fonologische
route.
Bovenstaande verbindingen ondersteunen het idee dat het kortetermijngeheugen en het
langetermijngeheugen worden gemedieerd door verschillende mechanismen die onafhankelijk
kunnen werken.
Uit resultaten van verschillende experimenten komt dat de hippocampus en andere mediale
temporaalkwabstructuren waarvan ooit werd gedacht dat ze alleen betrokken waren bij het
langetermijngeheugen, ook een rol spelen in het kortetermijngeheugen. Dit leidt toto conclusie dat er
goed bewijs is voor scheiden van het kortetermijngeheugen en het langetermijngeheugen, maar dat er
ook bewijs is dat deze functies niet zo los van elkaar staan als eerder werd gedacht, met name voor
taken met nieuwe stimuli, zoals gezichten, objecten, figuren of woorden in een vreemde taal.
Het episodisch en semantisch geheugen
maken beide deel uit van het
expliciete/declaratieve geheugen, omdat
de inhoud ervan bewust kan worden
herinnerd of verklaard.
- Het episodisch geheugen
verwijst naar het geheugen van
specifieke ervaringen in het
verleden
- Het semantisch geheugen
verwijs naar het geheugen van
feiten.
3
, K.C. liep ernstige schade op aan zijn hippocampus en omliggende structuren. Als gevolg hiervan
verloor hij zijn episodische geheugen, hij kan geen gebeurtenissen uit zijn verleden meer herbeleven.
Hij weet echter wel dat bepaalde dingen in het verleden zijn gebeurd, wat overeenkomt met het
semantische geheugen. Een andere patiënt had dit andersom, die was haar semantische geheugen
verloren, maar was wel in staat om dingen in haar leven te herinneren.
Wanneer longitudinale gegevens worden gecorrigeerd voor oefeneffecten, blijkt het episodisch
geheugen stabiel te blijven tussen de leeftijd van 35 en 60 jaar en vervolgens snel af te nemen. Het
semantisch geheugen neemt nog steeds toe tussen leeftijd van 35 en 50 jaar en neemt daarna ook af,
maar veel langzamer.
Onze kennis (semantisch geheugen) stuurt onze ervaring en dit beïnvloedt op zijn beurt de episodische
herinneringen die uit die ervaring voortvloeien.
De wisselwerking tussen episodisch en semantisch geheugen treedt ook op wanneer we
autobiografisch geheugen beschouwen, geheugen voor specifieke ervaringen uit ons leven, dat zowel
episodische als semantische componenten kan bevatten. Semantische componenten die feiten bevatten
die verband houden met persoonlijke ervaringen worden persoonlijke semantische herinneringen
genoemd.
4
