Verdiepingsopdrachten bij themaboeken
1 De titel
2 Karakterontwikkeling
3 Keuzemomenten
4 Vertelwijze
vertelsituatie of vertelwijze
Bij een verhaal kun je de vraag stellen: wie vertelt de gebeurtenissen aan de lezer? Het antwoord op
deze vraag is de vertelwijze. Globaal gezien zijn er drie mogelijkheden:
1. alwetende verteller
Het verhaal of de roman wordt verteld vanuit een alwetende verteller die de een keer als 'ik' in het
verhaal een klein rolletje speelt, de andere keer als onzichtbare 'regisseur' de touwtjes in handen
heeft.
Voornaamste kenmerken van de auctoriale vertelwijze:
De (afwezige) verteller staat als een soort schepper (“auctor”) boven de handeling en de optredende
personages;
Hij kan vooruitlopen op gebeurtenissen;
Hij kan commentaar geven op de handelingen en de karakters van de verhaalpersonages; ook kan hij
de lezer toespreken (“de lezer zal zijn hart vasthouden bij het lezen van het nu volgende hoofdstuk”).
Vaak is er een wisselend perspectief.
2. ik-vertelwijze (ik-verhaal)
Het verhaal of de roman wordt verteld door een ik-verteller die meestal tevens de hoofdpersoon van
het verhaal is. In sommige verhalen is de ik-verteller niet de hoofdpersoon maar een personage dat
van dichtbij de lotgevallen van de hoofdpersoon meemaakt.
De ik-vertelwijze verschilt duidelijk van de auctoriale vertelwijze: bij de auctoriale vertelwijze komt
soms ook een 'ik' voor, maar deze is slechts de verteller van het verhaal waar hij a.h.w. 'boven' of
'buiten' staat; de 'ik' bij de ik-vertelsituatie staat midden in het verhaal, is meestal zelfs de
hoofdpersoon. Deze 'ik' heeft niet als de auctoriale 'ik' overzicht en inzicht in de handeling en de
personages. Het perspectief ligt altijd bij de ik-verteller.
3. personale vertelwijze (de hij/zij-vertelwijze)
Het verhaal wordt verteld zonder dat er iets van de verteller zelf is te merken. De gebeurtenissen
worden als het ware door een neutrale stem meegedeeld, waardoor de lezer heel direct bij het
verhaal wordt betrokken. De personages komen voor in de hij-/zij-vorm, in tegenstelling tot bij het ik-
verhaal.
Vaak worden de gebeurtenissen gezien vanuit het perspectief van de hoofdpersoon, een hij (zij)-
personage. De gehele handeling en alle overige personages worden gezien vanuit het standpunt van
1 De titel
2 Karakterontwikkeling
3 Keuzemomenten
4 Vertelwijze
vertelsituatie of vertelwijze
Bij een verhaal kun je de vraag stellen: wie vertelt de gebeurtenissen aan de lezer? Het antwoord op
deze vraag is de vertelwijze. Globaal gezien zijn er drie mogelijkheden:
1. alwetende verteller
Het verhaal of de roman wordt verteld vanuit een alwetende verteller die de een keer als 'ik' in het
verhaal een klein rolletje speelt, de andere keer als onzichtbare 'regisseur' de touwtjes in handen
heeft.
Voornaamste kenmerken van de auctoriale vertelwijze:
De (afwezige) verteller staat als een soort schepper (“auctor”) boven de handeling en de optredende
personages;
Hij kan vooruitlopen op gebeurtenissen;
Hij kan commentaar geven op de handelingen en de karakters van de verhaalpersonages; ook kan hij
de lezer toespreken (“de lezer zal zijn hart vasthouden bij het lezen van het nu volgende hoofdstuk”).
Vaak is er een wisselend perspectief.
2. ik-vertelwijze (ik-verhaal)
Het verhaal of de roman wordt verteld door een ik-verteller die meestal tevens de hoofdpersoon van
het verhaal is. In sommige verhalen is de ik-verteller niet de hoofdpersoon maar een personage dat
van dichtbij de lotgevallen van de hoofdpersoon meemaakt.
De ik-vertelwijze verschilt duidelijk van de auctoriale vertelwijze: bij de auctoriale vertelwijze komt
soms ook een 'ik' voor, maar deze is slechts de verteller van het verhaal waar hij a.h.w. 'boven' of
'buiten' staat; de 'ik' bij de ik-vertelsituatie staat midden in het verhaal, is meestal zelfs de
hoofdpersoon. Deze 'ik' heeft niet als de auctoriale 'ik' overzicht en inzicht in de handeling en de
personages. Het perspectief ligt altijd bij de ik-verteller.
3. personale vertelwijze (de hij/zij-vertelwijze)
Het verhaal wordt verteld zonder dat er iets van de verteller zelf is te merken. De gebeurtenissen
worden als het ware door een neutrale stem meegedeeld, waardoor de lezer heel direct bij het
verhaal wordt betrokken. De personages komen voor in de hij-/zij-vorm, in tegenstelling tot bij het ik-
verhaal.
Vaak worden de gebeurtenissen gezien vanuit het perspectief van de hoofdpersoon, een hij (zij)-
personage. De gehele handeling en alle overige personages worden gezien vanuit het standpunt van
