samenvatting

FUNDAMENTEN VAN LEREN & ONDERWIJZEN (P. 1-90)
LEREN (P. 1 – 28) (1)
1. INLEIDING (P. 1)
Onderwijs heeft als doel leerlingen te vorm

= ontwikkelen van:

 Cognitieve & niet cognitieve leeruitkomsten
 Persoonlijke ontwikkeling
 Integratie van leerling in samenleving

Hiervoor is inzicht verrijst op de manier waarop leerlingen leren

 Leren = duurzame verandering in denken/ handelen
 Interactie met omgeving
 Inwendig aspect (interne aspecten) & uitwendig aspect (observeerbaar)
 Duurzaam = verdwijnt niet meteen na stopzetten
 gedragsverandering door alcohol, medicatie,…




2. VERSCHILLENDE PERSPECTIEVEN OP LEREN (P. 2 – 12)
Drie inzichten over de manier waarop leren tot stand komt & bevorderd kan
worden

 3 leer theoretische stromingen: behaviorisme, cognitivisme & socio-
constructivisme


BEHAVIORISME (P. 2 – 5)
Leren = blijvende verandering in gedrag door een reactie op een gebeurtenissen
i/d omgeving

 Nadruk op uitwendig waarneembare gedrag
 Verzet tegen psychoanalyse: onderzoeken interne gedachten & emotie

Ook wel associationisme genoemd

 Verwijst naar associaties/ verbindingen die leerlingen vormen tussen
prikkels/stimuli (S) en responsen (R)
 Prikkel (stimulus)  reactie (respons)
- Gedrag komt voort uit reacties op prikkels in omgeving
- Wat iemand denkt of voelt is niet belangrijk voor verklaring van
gedrag
Alleen waarneembaar gedrag telt


 Universeel toepasbaar (p. 3)
los van wie leert, los van wat er geleerd wordt, los van waar het plaats vindt


 Stimulus -> respons komt op 2 manieren tot stand:
 Klassieke conditionering
 Operante conditionering

,KLASSIEKE CONDITIONERING - PAVLOV
Leren = realiseren van associaties tussen voorwaardelijke prikkel en een
voorwaardelijke reactie

 Generalisatie/transfer (Bijvoorbeeld de hond begint te kwijlen bij geluiden die erop lijke)
 Uitdoving/extinsie (als je prikkel tijdje niet aanbied, verdwijnt reactie)




OPERANTE CONDITIONERING - THORNDIKE
Gedrag wordt beinvloed door de gevolgen naar het gedrag:

 Bekrachtiging = vaker, bestraffing = minder
“mensen en dieren leren door wat er gebeurt na hun gedrag”


 Twee leerwetten Thorndike:
 Law of exerice
We leren door te doen, we vergeten door niet te doen
- Law of use:
De verbinding tussen stimulus & respons wordt sterker naarmate ze vaker gebruikt
wordt

- Law of disuse
De verbinding tussen een stimulus & respons wordt zwakker als ze niet gebruikt of
geoefend wordt

 Law of effect
Het gevolg van een handeling bepaalt hoe sterk de verbinding tussen
stimulus en response wordt
- Reactie gevolgd door aangename situatie  sterkere verbinding 
herhalen
- Reactie gevolgd door onaangename situatie  zwakkere verbinding
 minder


INVLOED BEHAVIORISME OP ONDERWIJS
 Duidelijke observeerbare gedragsdoelen (kunnen tonen wat ze kunnen na
leren)

,  Leeromgeving opgedeeld in kleine stappen: concreet waarneembaar
gedrag
 Juist = onmiddellijke bekrachtiging
 Herhaling  automatisatie
 Variatie  generalisatie/ transfer
 Beheersingsleer (HF 2)

COGNITIVISME (P. 5 – 10)
1960: focus veranderd van waarneembare gedrag naar mentale processen

 Mentale processen staan in voor verwerven, opslaan & gebruiken van
informatie


ORGANISATIE INFORMATIEVERWERKINGSSYSTEEM
Model van Baddeley & Hitch: 3 types geheugen:

 Zintuigelijk - sensorieel geheugen
 Grote opslagcapaciteit, maar korte tijd opslagen
 Stuurt door naar werkgeheugen

 Werkgeheugen
 Kenmerken
- Tijdelijke opslagplaats: minuut tot half uur  langer indien
herhaling
- Capaciteit meten via backward span taken (p. 5)
- Uitbreiden via chunking (losse items in betekenisvol verband
plaatsen)

 Onderdelen:
- Central executive
Controlecentrum: reguleert aandacht & stuurt informatiestroom

- Fonologische lus:
Slaat auditieve informatie op

- Visuospatiele kladblok
Zorgt voor tijdelijke opslag van visuele informatie

 Na veel herhaling komt het terecht in lange termijngeheugen

 Lange termijn – permanent geheugen
 Kenmerken
- Onbeperkte capaciteit maar info kan wel vervagen (moeilijker
toegankelijk)
- Vergeten treedt op in overgang werkgeheugen -> lange
termijngeheugen

 Declaratieve kennis (bewust oproepbare)
Kennis die je bewust kunt verwoorden, opgeslagen in declaratieve geheugen
- Oproepbaarheid hangt af van sterkte connecties & leerspoor

, - Relaties tusse kenniselementen weergegeven via propositionele
netwerken
- Subvormen:
 Semantisch geheugen: begrippen, relaties, principes, feiten
Weten dat een walvis een zoogdier is

 Episodisch geheugen: opslag van persoonlijke ervaringen
Herinnering aan een ontmoeting met een walvis tijdens verre bootreis


 Procedurele kennis
Kennis die moeilijker onder woorden te brengen is, opgeslagen in procedurele geheugen
- Sterk geautomatiseerd, niet bewust van de handelingen
- Weergave: productionsystems (als… dan….)

KENNISCONSTRUCTIE
Cognitivisme: “kennis wordt door de lerende zelf actief geconstrueerd”

 Nieuwe informatie wordt bewerkt op grond van aanwezige cognitieve
schema’s
 Nadien is er koppeling tussen nieuwe informatie & bestaande
informatie

 Piaget:
onderscheidt 2 complementaire mechanisme in opbouw kennis: assimilatie &
accommodatie
 Kennis = cognitieve schema’s die in het geheugen worden opgebouwd
& waarin informatie op een gestructureerde wijze wordt bewaard
- Assimilatie: toevoegen van informatie aan wat je al weet, zonder dat
bestaande kennis verandert
Een kind kent het begrip hond, als het een wol ziet, denkt het ook dat dat een hond is. Het
plaatst de nieuwe ervaring in zijn bestaande idee van hond

- Accommodatie: past bestaande kennis aan omdat nieuwe info niet
past binnen wat je al weet

 Gezonde cognitieve ontwikkeling vraag een evenwicht tussen
assimilatie en accommodatie
- Equilibratie:
= dankzij assimilatie & accommodatie ontstaan rijkere &
complexere kennisstructuren


PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN
Cognitivisten bestuderen mentale fucnties zoals redeneren en
probleemoplossend denken

 Evolutie onderzoekstaken:
eerste kunstmatige puzzels (torens Hanoi), nadien semantisch rijkere &
complexere taken (wiskunde, fysica,…)

 Onderzoeksmethode:
Analyse van: verwoording, reactietijden, oogbeweginge,
beeldvormingstechnieken