VROEDVROUW ALS ZORGVERLENER IN
LAAGRISICOSETTING
INHOUD
1. Prenataal ......................................................................................................................................................... 4
1.1 Anamnese & prenatale consultaties ............................................................................................................. 4
1.1.1 Anamnese ............................................................................................................................................ 4
1.1.2 Verloop prenatale raadpleging ............................................................................................................... 4
1.1.3 Zwangerschapscontroles ...................................................................................................................... 5
1.2 Opstart zelfstandige praktijk ........................................................................................................................ 6
1.3 Nomenclatuur ............................................................................................................................................. 7
1.4 Risicoselectie ............................................................................................................................................. 8
2. Bevalling .......................................................................................................................................................... 9
2.1 Hormonen bij niet-gemedicaliseerde partus ................................................................................................. 9
2.1.1 Oxytocine ............................................................................................................................................10
2.1.2 Bèta-endorfine .....................................................................................................................................11
2.1.3 Adrenaline, noradrenaline & andere stresshormonen .............................................................................12
2.1.4 Prolactine ............................................................................................................................................13
2.1.5 Ademhalingstechnieken .......................................................................................................................13
2.1.6 Betekenis van pijn tijdens de baring .......................................................................................................14
2.1.7 Niet-medicamenteuze pijnbestrijding ....................................................................................................15
2.2 Arbeid & bevalling thuis...............................................................................................................................16
2.2.1 Kennismaking met het koppel ...............................................................................................................16
2.2.2 Vroedvrouw .........................................................................................................................................16
2.2.3 Biomedisch vs fysiologisch model .........................................................................................................16
2.2.4 Arbeid thuis opvolgen ...........................................................................................................................16
2.2.5 Materiaal vroedvrouw ...........................................................................................................................20
2.2.6 Risicoselectie tijdens de geboorte .........................................................................................................20
2.3 Badbevalling & bevallingshoudingen ............................................................................................................22
2.3.1 Badbevalling ........................................................................................................................................22
2.3.2 Houdingen tijdens arbeid & bevalling.....................................................................................................23
2.4 Birth movement ..........................................................................................................................................27
2.4.1 Houdingen in zwangerschap .................................................................................................................27
2.4.2 Houdingen om BI te vergroten ...............................................................................................................27
2.4.3 Houdingen om bekkenholte te vergroten ...............................................................................................27
2.4.4 Houdingen om BU te vergroten .............................................................................................................27
2.4.5 Klachten & aangewezen houdingen .......................................................................................................28
2.5 Hechten .....................................................................................................................................................29
, 2.5.1 Infiltratie ..............................................................................................................................................29
2.5.2 Hechten ..............................................................................................................................................29
3. Postnataal .......................................................................................................................................................30
3.1 Postnatale zorg in de eerste lijn ...................................................................................................................30
3.1.1 Voordelen vervroegd ontslag .................................................................................................................30
3.1.2 Kwaliteitsvolle zorg ..............................................................................................................................30
3.2 Babymassage, inbakeren & draagdoeken .....................................................................................................31
3.2.1 Inbakeren ............................................................................................................................................31
3.2.2 Workshop babymassage ......................................................................................................................31
3.2.3 Draagdoeken .......................................................................................................................................31
3.3 Seksualiteit in het postpartum & family planning ..........................................................................................32
3.3.1 Contraceptie & seksualiteit ..................................................................................................................32
3.3.2 Ervaring van de mannelijke partner ........................................................................................................32
3.3.3 Ervaring van de biologische moeder ......................................................................................................33
3.3.4 Het nieuwe evenwicht ..........................................................................................................................33
3.4 Flesvoeding ................................................................................................................................................34
3.4.1 Inleiding ..............................................................................................................................................34
3.4.2 Soorten flesvoeding .............................................................................................................................34
3.4.3 Flesjes maken ......................................................................................................................................34
3.4.4 Soorten flesjes .....................................................................................................................................34
3.4.5 Hoeveelheden .....................................................................................................................................35
3.4.6 Overgang van BV naar FV ......................................................................................................................35
3.4.7 Ongemakken .......................................................................................................................................35
3.5 Slaappatronen ...........................................................................................................................................36
3.5.1 Slapen is een groeiproces .....................................................................................................................36
3.5.2 Slapen is een leerproces ......................................................................................................................36
3.6 Perinatale veekracht ...................................................................................................................................37
3.7 Casuïstiek postpartumzorg .........................................................................................................................38
4. Overkoepelend perinataal ................................................................................................................................39
4.1 Rechten, plichten & doorverwijzen ..............................................................................................................39
4.1.1 Bevoegdheden .....................................................................................................................................39
4.1.2 Vrije keuze ...........................................................................................................................................41
4.1.3 Aansprakelijkheid ................................................................................................................................41
4.2 Interpreteren labo-resultaten ......................................................................................................................42
4.2.1 Domus Medica 1 KCE ...........................................................................................................................42
4.2.2 Anemie & co ........................................................................................................................................42
4.2.3 Infecties ..............................................................................................................................................43
4.2.4 Diabetes ..............................................................................................................................................46
4.2.5 Screening naar genetische afwijkingen ..................................................................................................47
4.2.6 Andere: urine, rectovaginale kweek .......................................................................................................47
, 4.2.7 Wat niet routinematig testen .................................................................................................................47
4.3 Counseling: existentiële empathie ...............................................................................................................48
4.3.1 Kinderwens tot zwangerschap ..............................................................................................................48
4.3.2 Ruimte voor het onverwachte ...............................................................................................................48
4.3.3 Rol van de vroedvrouw: counseling .......................................................................................................48
4.4 Bekkenbodem-eductie & - reëductie............................................................................................................49
4.4.1 Belangrijke veranderingen postnataal ....................................................................................................49
4.4.2 Postnatale kinesitherapie .....................................................................................................................49
4.4.3 Besluit .................................................................................................................................................49
4.5 Bekkenbodemdysfuncties postnataal ..........................................................................................................50
4.5.1 Risicofactoren .....................................................................................................................................50
4.5.2 Behandeling bekkenbodemdysfuncties postnataal ................................................................................50
4.5.3 Evidentie & belang ................................................................................................................................51
4.5.4 Doorverwijzing .....................................................................................................................................51
4.6 Geweld in de zwangerschap & postpartum ..................................................................................................52
4.6.1 Aansprakelijkheid ................................................................................................................................52
4.6.2 Beroepsgeheim ....................................................................................................................................52
, 1. PRENATAAL
1.1 ANAMNESE & PRENA TALE CONSULTATIES
1.1.1 ANAMNESE
Informatie-uitwisseling
Sociale anamnese
Algemeen medische anamnese
Gemeenschappelijke familiale anamnese
Levensstijl – gewoonten
Psychosociale situatie
Gynaecologische anamnese
Verloskundige anamnese
Feitelijke zwangerschap
Onderzoeken & eventuele screening
Bespreken prenatale screening
NIPT
Wat willen de ouders
Actief & geïnformeerd keuzes maken
Verschillende keuzes voor PP-zorg: thuis, poliklinisch, ZH
Bespreken geboorteplan
Aanwezig zijn van student tijdens consultaties, arbeid & bevalling
GVO rond levensstijl
Voeding – levensstijl
Uitleg kans op infectie
Alcohol
Roken
Reizen
Seks
Sport
Werkomstandigheden
1.1.2 VERLOOP PRENATALE RAADPLEGING
Anamnese
Gegevensverzameling + bijkomende vragen indien nodig
Definiëring + analyse probleemstelling
Actieplan formuleren
Evalueren & bijsturen van resultaten
Klinisch OZ
Gewicht, BD, urine, …
Verloskundig OZ
Grootte baarmoeder
Inspectie
Palpatie
Auscultatie
Bijkomend OZ
Indien nodig
Bloedafname, echo, CTG, …
LAAGRISICOSETTING
INHOUD
1. Prenataal ......................................................................................................................................................... 4
1.1 Anamnese & prenatale consultaties ............................................................................................................. 4
1.1.1 Anamnese ............................................................................................................................................ 4
1.1.2 Verloop prenatale raadpleging ............................................................................................................... 4
1.1.3 Zwangerschapscontroles ...................................................................................................................... 5
1.2 Opstart zelfstandige praktijk ........................................................................................................................ 6
1.3 Nomenclatuur ............................................................................................................................................. 7
1.4 Risicoselectie ............................................................................................................................................. 8
2. Bevalling .......................................................................................................................................................... 9
2.1 Hormonen bij niet-gemedicaliseerde partus ................................................................................................. 9
2.1.1 Oxytocine ............................................................................................................................................10
2.1.2 Bèta-endorfine .....................................................................................................................................11
2.1.3 Adrenaline, noradrenaline & andere stresshormonen .............................................................................12
2.1.4 Prolactine ............................................................................................................................................13
2.1.5 Ademhalingstechnieken .......................................................................................................................13
2.1.6 Betekenis van pijn tijdens de baring .......................................................................................................14
2.1.7 Niet-medicamenteuze pijnbestrijding ....................................................................................................15
2.2 Arbeid & bevalling thuis...............................................................................................................................16
2.2.1 Kennismaking met het koppel ...............................................................................................................16
2.2.2 Vroedvrouw .........................................................................................................................................16
2.2.3 Biomedisch vs fysiologisch model .........................................................................................................16
2.2.4 Arbeid thuis opvolgen ...........................................................................................................................16
2.2.5 Materiaal vroedvrouw ...........................................................................................................................20
2.2.6 Risicoselectie tijdens de geboorte .........................................................................................................20
2.3 Badbevalling & bevallingshoudingen ............................................................................................................22
2.3.1 Badbevalling ........................................................................................................................................22
2.3.2 Houdingen tijdens arbeid & bevalling.....................................................................................................23
2.4 Birth movement ..........................................................................................................................................27
2.4.1 Houdingen in zwangerschap .................................................................................................................27
2.4.2 Houdingen om BI te vergroten ...............................................................................................................27
2.4.3 Houdingen om bekkenholte te vergroten ...............................................................................................27
2.4.4 Houdingen om BU te vergroten .............................................................................................................27
2.4.5 Klachten & aangewezen houdingen .......................................................................................................28
2.5 Hechten .....................................................................................................................................................29
, 2.5.1 Infiltratie ..............................................................................................................................................29
2.5.2 Hechten ..............................................................................................................................................29
3. Postnataal .......................................................................................................................................................30
3.1 Postnatale zorg in de eerste lijn ...................................................................................................................30
3.1.1 Voordelen vervroegd ontslag .................................................................................................................30
3.1.2 Kwaliteitsvolle zorg ..............................................................................................................................30
3.2 Babymassage, inbakeren & draagdoeken .....................................................................................................31
3.2.1 Inbakeren ............................................................................................................................................31
3.2.2 Workshop babymassage ......................................................................................................................31
3.2.3 Draagdoeken .......................................................................................................................................31
3.3 Seksualiteit in het postpartum & family planning ..........................................................................................32
3.3.1 Contraceptie & seksualiteit ..................................................................................................................32
3.3.2 Ervaring van de mannelijke partner ........................................................................................................32
3.3.3 Ervaring van de biologische moeder ......................................................................................................33
3.3.4 Het nieuwe evenwicht ..........................................................................................................................33
3.4 Flesvoeding ................................................................................................................................................34
3.4.1 Inleiding ..............................................................................................................................................34
3.4.2 Soorten flesvoeding .............................................................................................................................34
3.4.3 Flesjes maken ......................................................................................................................................34
3.4.4 Soorten flesjes .....................................................................................................................................34
3.4.5 Hoeveelheden .....................................................................................................................................35
3.4.6 Overgang van BV naar FV ......................................................................................................................35
3.4.7 Ongemakken .......................................................................................................................................35
3.5 Slaappatronen ...........................................................................................................................................36
3.5.1 Slapen is een groeiproces .....................................................................................................................36
3.5.2 Slapen is een leerproces ......................................................................................................................36
3.6 Perinatale veekracht ...................................................................................................................................37
3.7 Casuïstiek postpartumzorg .........................................................................................................................38
4. Overkoepelend perinataal ................................................................................................................................39
4.1 Rechten, plichten & doorverwijzen ..............................................................................................................39
4.1.1 Bevoegdheden .....................................................................................................................................39
4.1.2 Vrije keuze ...........................................................................................................................................41
4.1.3 Aansprakelijkheid ................................................................................................................................41
4.2 Interpreteren labo-resultaten ......................................................................................................................42
4.2.1 Domus Medica 1 KCE ...........................................................................................................................42
4.2.2 Anemie & co ........................................................................................................................................42
4.2.3 Infecties ..............................................................................................................................................43
4.2.4 Diabetes ..............................................................................................................................................46
4.2.5 Screening naar genetische afwijkingen ..................................................................................................47
4.2.6 Andere: urine, rectovaginale kweek .......................................................................................................47
, 4.2.7 Wat niet routinematig testen .................................................................................................................47
4.3 Counseling: existentiële empathie ...............................................................................................................48
4.3.1 Kinderwens tot zwangerschap ..............................................................................................................48
4.3.2 Ruimte voor het onverwachte ...............................................................................................................48
4.3.3 Rol van de vroedvrouw: counseling .......................................................................................................48
4.4 Bekkenbodem-eductie & - reëductie............................................................................................................49
4.4.1 Belangrijke veranderingen postnataal ....................................................................................................49
4.4.2 Postnatale kinesitherapie .....................................................................................................................49
4.4.3 Besluit .................................................................................................................................................49
4.5 Bekkenbodemdysfuncties postnataal ..........................................................................................................50
4.5.1 Risicofactoren .....................................................................................................................................50
4.5.2 Behandeling bekkenbodemdysfuncties postnataal ................................................................................50
4.5.3 Evidentie & belang ................................................................................................................................51
4.5.4 Doorverwijzing .....................................................................................................................................51
4.6 Geweld in de zwangerschap & postpartum ..................................................................................................52
4.6.1 Aansprakelijkheid ................................................................................................................................52
4.6.2 Beroepsgeheim ....................................................................................................................................52
, 1. PRENATAAL
1.1 ANAMNESE & PRENA TALE CONSULTATIES
1.1.1 ANAMNESE
Informatie-uitwisseling
Sociale anamnese
Algemeen medische anamnese
Gemeenschappelijke familiale anamnese
Levensstijl – gewoonten
Psychosociale situatie
Gynaecologische anamnese
Verloskundige anamnese
Feitelijke zwangerschap
Onderzoeken & eventuele screening
Bespreken prenatale screening
NIPT
Wat willen de ouders
Actief & geïnformeerd keuzes maken
Verschillende keuzes voor PP-zorg: thuis, poliklinisch, ZH
Bespreken geboorteplan
Aanwezig zijn van student tijdens consultaties, arbeid & bevalling
GVO rond levensstijl
Voeding – levensstijl
Uitleg kans op infectie
Alcohol
Roken
Reizen
Seks
Sport
Werkomstandigheden
1.1.2 VERLOOP PRENATALE RAADPLEGING
Anamnese
Gegevensverzameling + bijkomende vragen indien nodig
Definiëring + analyse probleemstelling
Actieplan formuleren
Evalueren & bijsturen van resultaten
Klinisch OZ
Gewicht, BD, urine, …
Verloskundig OZ
Grootte baarmoeder
Inspectie
Palpatie
Auscultatie
Bijkomend OZ
Indien nodig
Bloedafname, echo, CTG, …