Macht en Leiderschap hoorcolleges
HC 1: Wat is leiderschap?
Leiderschap: het kunnen beïnvloeden, motiveren, en helpen van anderen om de doelen van
de groep/organisatie te behalen
Macht: de mogelijkheid van een persoon, groep, of organisatie om anderen te beïnvloeden
Management: ‘Management is doing things right; leadership is doing the right things’
Ook wel: het beheersen en controleren van processen binnen een organisatie.
Het verschil tussen management en leiderschap
- Managers: plannen, organiseren, aansturen, controleren en aan de regels houden
- Leiders: inspireren, beïnvloeden, motiveren, opbouwen en nieuwe regels maken
Managen is het optimaliseren van hoe het nu werkt en leiderschap is het kijken hoe het
anders zou kunnen werken.
Leiderschap is universeel en ontstaat automatisch
- Het is adaptief om een groep te volgen
o Volgerschap is adaptief voor de volger; want je zit in een groep en het biedt
veiligheid
- Het is adaptief om een groep te leiden
Het ontstaan van formeel leiderschap
- Kleine stammen
o Platte hiërarchie
o Egalitaire besluitvorming
- 12.000 jaar geleden
o Enorme bevolkingsgroei door ontstaan van land
o Ontstaan van specialisaties, en van monopolies op geweld
o Ontstaan van formeel leiderschap
Ontstaan door bevolkingsgroei en behoefte aan coördinatie.
Hoe belangrijk is leiderschap in hedendaagse organisaties?
- Reichard en Avolio (2005): Wat is het effect van leiderschapsinterventies
o Meta-analyse over 200 studies
o Organisatie-uitkomsten:
Tevredenheid bij werknemers
Productie
Kwaliteit
o Variaties in ‘leiderschap’ konden variaties in de organisatie-uitkomsten
bewerkstelligen van 34%-66%
- Lieberson & O’Connor (1972): Wat voor veranderingen zien we in de
winstgevendheid van organisaties na een wisseling van CEO?
o 167 organisaties over 20 jaar
o Organisatie-uitkomst: winst
o Een wisseling van de wacht was gemiddeld gerelateerd aan een verandering
van 14,5% winst binnen een jaar. En 32% na twee jaar.
, Huidige consensus
- Leiderschap doet er toe in organisaties
- Het effect van leiderschap op utikomstorganisaties is van gemiddelde grootte (15%-
30%)
De wetenschappelijke zoektocht naar leiderschap
- 1800-1950: De Trait-benadering
- 1950-1970: De gedrags-benadering
- 1970-nu: De contigentie-benadering
Trait-benadering
- Grote leiders worden geboren, niet gemaakt
o Vooral mannen
- Kwaliteiten: charme, overtuigingskracht, dominantie, intuïtie, wijsheid, moed,
intelligentie, agressie en assertiviteit
- Leiders zijn een gift van God aan de mensheid
- Er zijn maar enkele mannen die het gegeven is om leiderschap en grootsheid na te
streven
- Aangeboren kwaliteiten zijn noodzakelijk en genoeg om een leider te worden en te
slagen als leider
- En staan los van situationele factoren, die geen of weinig invloed hebben op het
ontstaan of de effectiviteit van leiderschap
- Leiderschap is niet een kwestie van training of ervaring
Kritiek
- Focus op masculiene eigenschappen
- Lagere klassen kregen geen kans. Macht was in feite erfelijk.
- Verklaart niet waarom mensen met de juiste eigenschappen falen als leider.
Eigenschappen alleen zijn niet genoeg
Vijf persoonlijkheidskenmerken: Big five
- Neuroticisme (emotionele stabiliteit)
- Extraversie
- Openheid (intellectuele autonomie)
- Vriendelijkheid
- Conscientieusheid (ordelijkheid)
Big five van leiderschap
- Intelligentie
- Zelfvertrouwen
- Vastberadenheid (determination)
- Integriteit
- Sociabiliteit
Kritiek van Northouse:
o Studies leveren weinig consistente resultaten op
o Weinig voorspellende waarde op ‘leiderschaps-uitkomsten’
HC 1: Wat is leiderschap?
Leiderschap: het kunnen beïnvloeden, motiveren, en helpen van anderen om de doelen van
de groep/organisatie te behalen
Macht: de mogelijkheid van een persoon, groep, of organisatie om anderen te beïnvloeden
Management: ‘Management is doing things right; leadership is doing the right things’
Ook wel: het beheersen en controleren van processen binnen een organisatie.
Het verschil tussen management en leiderschap
- Managers: plannen, organiseren, aansturen, controleren en aan de regels houden
- Leiders: inspireren, beïnvloeden, motiveren, opbouwen en nieuwe regels maken
Managen is het optimaliseren van hoe het nu werkt en leiderschap is het kijken hoe het
anders zou kunnen werken.
Leiderschap is universeel en ontstaat automatisch
- Het is adaptief om een groep te volgen
o Volgerschap is adaptief voor de volger; want je zit in een groep en het biedt
veiligheid
- Het is adaptief om een groep te leiden
Het ontstaan van formeel leiderschap
- Kleine stammen
o Platte hiërarchie
o Egalitaire besluitvorming
- 12.000 jaar geleden
o Enorme bevolkingsgroei door ontstaan van land
o Ontstaan van specialisaties, en van monopolies op geweld
o Ontstaan van formeel leiderschap
Ontstaan door bevolkingsgroei en behoefte aan coördinatie.
Hoe belangrijk is leiderschap in hedendaagse organisaties?
- Reichard en Avolio (2005): Wat is het effect van leiderschapsinterventies
o Meta-analyse over 200 studies
o Organisatie-uitkomsten:
Tevredenheid bij werknemers
Productie
Kwaliteit
o Variaties in ‘leiderschap’ konden variaties in de organisatie-uitkomsten
bewerkstelligen van 34%-66%
- Lieberson & O’Connor (1972): Wat voor veranderingen zien we in de
winstgevendheid van organisaties na een wisseling van CEO?
o 167 organisaties over 20 jaar
o Organisatie-uitkomst: winst
o Een wisseling van de wacht was gemiddeld gerelateerd aan een verandering
van 14,5% winst binnen een jaar. En 32% na twee jaar.
, Huidige consensus
- Leiderschap doet er toe in organisaties
- Het effect van leiderschap op utikomstorganisaties is van gemiddelde grootte (15%-
30%)
De wetenschappelijke zoektocht naar leiderschap
- 1800-1950: De Trait-benadering
- 1950-1970: De gedrags-benadering
- 1970-nu: De contigentie-benadering
Trait-benadering
- Grote leiders worden geboren, niet gemaakt
o Vooral mannen
- Kwaliteiten: charme, overtuigingskracht, dominantie, intuïtie, wijsheid, moed,
intelligentie, agressie en assertiviteit
- Leiders zijn een gift van God aan de mensheid
- Er zijn maar enkele mannen die het gegeven is om leiderschap en grootsheid na te
streven
- Aangeboren kwaliteiten zijn noodzakelijk en genoeg om een leider te worden en te
slagen als leider
- En staan los van situationele factoren, die geen of weinig invloed hebben op het
ontstaan of de effectiviteit van leiderschap
- Leiderschap is niet een kwestie van training of ervaring
Kritiek
- Focus op masculiene eigenschappen
- Lagere klassen kregen geen kans. Macht was in feite erfelijk.
- Verklaart niet waarom mensen met de juiste eigenschappen falen als leider.
Eigenschappen alleen zijn niet genoeg
Vijf persoonlijkheidskenmerken: Big five
- Neuroticisme (emotionele stabiliteit)
- Extraversie
- Openheid (intellectuele autonomie)
- Vriendelijkheid
- Conscientieusheid (ordelijkheid)
Big five van leiderschap
- Intelligentie
- Zelfvertrouwen
- Vastberadenheid (determination)
- Integriteit
- Sociabiliteit
Kritiek van Northouse:
o Studies leveren weinig consistente resultaten op
o Weinig voorspellende waarde op ‘leiderschaps-uitkomsten’
