Strafrechtelijk sanctierecht
24/09 Recht, sanctie en strafrechtelijke sanctie: inleiding
Recht
- Sanctie
o Strafrechtelijk sanctie
▪ Straf
- Schadevergoeding is sanctie, maar geen straf want is burgerrechtelijke sanctie
- Gasboete is sanctie, maar geen straf want administratieve sanctie
- Internering is strafrechtelijke sanctie?
Last dates
- 19-jarige schuldig aan verkrachting, maar opschorting van uitspraak
(≠ veroordeling, wel afstand om schuld te betwisten)
o Opschorting maar proeftermijn met voorwaarden → geen straf, geen strafregister voor
buitenwereld (wel voor het gerecht)
- Zou je hem vergeven?
- → Sancties die door het recht geregeld zijn is slechts deel van het verhaal
o Juridisch afgehandeld, maar niet emotioneel
o Stel persoon is vrijgesproien, maar kan je iemand dan toch iets verwijten in het echt? Of
is dat laster en eerroof? → delicaat
Deelnemer (19j) Olympische Spelen
- Veroordeeld wegens seks met kind
- Wel toestemming van minderjarige, maar geen geldige toestemming want -16j
- → Vanaf wanneer moet je mensen vergeven?
Taboe, stigma
- Klachtenbrief over Merksplas: “Bezoekers van het ongestoord bezoek krijgen steevast
kluisnummer 69”
o Bezoek zonder glas, niemand kijkt
o Bezoekers zelf worden vaak “geshamed” door bv. cipiers
,Verkrachting
- Kan je werkstraf krijgen?
o Nu niet, maar vanaf NSw wel (zwarte lijst verdwijnt vanaf april)
- Verkrachtingszaak Leuven
o “succesvolle en goeie student” → veel verontwaardiging
o Vonnis was eerst niet publiek, bescherming voor Soffer; daarna wel
Hoeveel mag maatschappij weten over een veroordeelde?
- Acid plaatste naam dader online
o Maar recht op privacy?
o Uitspraak/vonnis is altijd publiek (daar wordt naam genoemd), maar mag naam die op
openbare zitting uitgesproken is, op het internet gegooid worden?
▪ Recht om info te verspreiden over iemand die veroordeeld is?
Bv. adres?
▪ Nee, gevaar voor wraakacties (als beleid moet je hierbij stilstaan), privacy…
- Openbaarheid vonnis dateert van 19de eeuw, maar in internettijden is dit anders
o De uitspraak van het vonnis gebeurt altijd in het openbaar, maar niet alle vonnissen
worden integraal gepubliceerd.
Doelstellingen
- 1) Vragen over straftoemeting in huidig en toekomstig Sw kunnen beantwoorden met
argumenten, zowel in nationale context als grensoverschrijdend (bijkomende straffen!!)
- 2) Oog relatie samenhang dan wel afstand tussen straftoemeting en strafuitvoering
o Bv. herhaling? Langer vastzitten!
- 3) Kennismaking grensgebied strafrechtelijke en niet-strafrechtelijke sancties en de
verschillende regimes die uit dat onderscheid voortvloeien
o Bv. beroepsverbod, is een straf geworden, maar soms is het een gevolg van een
veroordeling gebonden aan een bepaald beroep
o Is technisch gezien geen straf
- 4) Oog voor niet-juridische factoren die in de praktijk de keuze van de concrete sanctie(s) binnen
de juridische krijtlijnen bepalen
o We moeten ons bewust zijn dat bv. mooie mensen minder zwaar worden gestraft of
buitenlanders zwaarder
o Is niet puur een ‘wiskunde’-berekening
o Ps: parket zegt vaak “ik ben hier voor het Soffer”, maar Soffer is zelf in de rechtszaal met
een advocaat, parket is er voor de maatschappij!
- 5) Kennis van de uitvoering van sancties, met inbegirp van de rechtsbescherming, juridische en
praktische problemen
- 6) Reflectie over de onderliggende beginselen, de filosofische, maatschappelijke en politieke
visie die achter de bestraffingspraktijk zit
o Geen multiple choice
o Bv. Kan het anders en hoe? Nadelen/voordelen?
- 7) Vaardigheid: zelfstandig op zoek gaan naar en omgaan met de talloze bronnen, kritische
houding tav bronnen
o Er is bv. een Noodwet die uitzonderingen maakt op normale wetten, maakt het dus
helemaal anders, blijft steeds veranderen…
o Wij moeten zaken opzoeken en uitleggen waar je het antwoord hebt gevonden (wet, RS…)
o Zelf opzoeken ipv materiaal aangereikt krijgen
,Info over de hoorcolleges
- Contact
o Inhoudelijke kwesties:
o Back-up:
o + discussieforum Toledo
o Praktische, organisatorische kwesties:
- Lessen worden opgenomen!
- Er worden zaken herhaald, we bouwen verder op het basisvak maar Prof beseft ook dat er weinig
is blijven hangen
o Wel basis kennen over straffen, straftoemeting, strafprocesrecht, Europees recht
- Soms zelfstandig verwerken stof lezen voor de les, kritische zin
Wat jullie (nog) missen en dus aan bod komt
- Minder kennis strafuitvoering, gevangenis
- Minder kennis van grensgebied straf/niet-strafrechtelijke sanctie
- Moeite om bij te blijven snel veranderende wetgeving en RS
- Minder kennis van internationale/buitenlandse aspecten
- Minder inzage in de praktijk
- Minder reflectie over de zin van een straf/sanctie
- Sommigen denken dat regels vaststaan en door prof ondubbelzinnig worden opgediend: beseft
niet hoe onoverzichtelijk werkelijkheid is
Relevantie OLO
- Onvermijdelijk: belangrijk voor de strafrechtspracticus: magistraat, parketmagistraat, advocaat,
beleidsmaker
- Hervorming straftoemeting en strafuitvoering: nieuw Sw.
- Nieuwe straffen en nu al een nieuwe maatregel
o Bv. psychopatendetentie (mensen die bijna vrijkomen maar nog gevaarlijk zijn)
- Juridisering en hervorming strafuitvoering: veel werk voor advocaten en magistraten
- Impact Europa op onze bestraffing: lang uitgebleven, nu onderschat, za steeds belangrijker
worden
, Studiemateriaal, werkvormen
- Geen (hapklaar) handboek!
- Zelfstudie in bundel (teksten) die we krijgen (CUDI, nog niet klaar)
o is niet boek waar leerstof mooi opgelijst staat
o is chaotisch, losbladige combinatie van rechtspraak, wetgeving…
o maar (inhoud) wel te kennen, mag je meebrengen naar examen
- Eigen opzoekingen
o Activering, jullie moeten zelf opzoeken, wij bieden jullie casus, probleem, situatie aan,
jullie gaan zelf op zoek naar antwoorden
o Discussie
- Gastcollege aansluitend bij doctoraatsonderzoek (draagkracht en vermogensstraffen); over…
o Moeten rijke mensen zwaarderde geldboetes betalen?
▪ Is gelijk behandelen discrimineren van de armeren?
o Nieuwe regels over samenloop
▪ Bv. meerdaadse samenloop
• je steelt een boek en het ander boek op een andere dag
o = 2 diefstallen
• je steelt twee boeken op 1 dag
o = 1 diefstal?
▪ → 3 (?) gvs straf
o = 2 diefstallen?
▪ → 5 (?) jaar gvs straf
o Maar het zijn dezelfde boeken?
• quid?
- Opdrachten en oefeningen in het licht van wat jullie later in de echte wereld zullen moeten doen:
pleiten, een standpunt verdedigen op basis van eigen voorbereiding
- Ruimte voor suggesties
o Bv. Meester thijs? → wat zal de strafrechter beslissen? Hoe nadenken, welke elementen
belangrijk?
▪ bij seksuele delinquentie houdt rechter minder rekening met dat de zaak zo
gemediatiseerd is, dan we denken
Nieuw Sw. 2024
- Straffen
- Straftoemeting Nieuw wetboek in 2026 in werking
- Strafuitvoering: nieuwe expertencommissie
Toledo
- Slides NA het HC
- Opnames
- Gelieve steeds na te kijken op nieuwigheden
- Discussieforum voor vragen etc.
- Oefeningen
- In de mate van het mogelijke feedback
24/09 Recht, sanctie en strafrechtelijke sanctie: inleiding
Recht
- Sanctie
o Strafrechtelijk sanctie
▪ Straf
- Schadevergoeding is sanctie, maar geen straf want is burgerrechtelijke sanctie
- Gasboete is sanctie, maar geen straf want administratieve sanctie
- Internering is strafrechtelijke sanctie?
Last dates
- 19-jarige schuldig aan verkrachting, maar opschorting van uitspraak
(≠ veroordeling, wel afstand om schuld te betwisten)
o Opschorting maar proeftermijn met voorwaarden → geen straf, geen strafregister voor
buitenwereld (wel voor het gerecht)
- Zou je hem vergeven?
- → Sancties die door het recht geregeld zijn is slechts deel van het verhaal
o Juridisch afgehandeld, maar niet emotioneel
o Stel persoon is vrijgesproien, maar kan je iemand dan toch iets verwijten in het echt? Of
is dat laster en eerroof? → delicaat
Deelnemer (19j) Olympische Spelen
- Veroordeeld wegens seks met kind
- Wel toestemming van minderjarige, maar geen geldige toestemming want -16j
- → Vanaf wanneer moet je mensen vergeven?
Taboe, stigma
- Klachtenbrief over Merksplas: “Bezoekers van het ongestoord bezoek krijgen steevast
kluisnummer 69”
o Bezoek zonder glas, niemand kijkt
o Bezoekers zelf worden vaak “geshamed” door bv. cipiers
,Verkrachting
- Kan je werkstraf krijgen?
o Nu niet, maar vanaf NSw wel (zwarte lijst verdwijnt vanaf april)
- Verkrachtingszaak Leuven
o “succesvolle en goeie student” → veel verontwaardiging
o Vonnis was eerst niet publiek, bescherming voor Soffer; daarna wel
Hoeveel mag maatschappij weten over een veroordeelde?
- Acid plaatste naam dader online
o Maar recht op privacy?
o Uitspraak/vonnis is altijd publiek (daar wordt naam genoemd), maar mag naam die op
openbare zitting uitgesproken is, op het internet gegooid worden?
▪ Recht om info te verspreiden over iemand die veroordeeld is?
Bv. adres?
▪ Nee, gevaar voor wraakacties (als beleid moet je hierbij stilstaan), privacy…
- Openbaarheid vonnis dateert van 19de eeuw, maar in internettijden is dit anders
o De uitspraak van het vonnis gebeurt altijd in het openbaar, maar niet alle vonnissen
worden integraal gepubliceerd.
Doelstellingen
- 1) Vragen over straftoemeting in huidig en toekomstig Sw kunnen beantwoorden met
argumenten, zowel in nationale context als grensoverschrijdend (bijkomende straffen!!)
- 2) Oog relatie samenhang dan wel afstand tussen straftoemeting en strafuitvoering
o Bv. herhaling? Langer vastzitten!
- 3) Kennismaking grensgebied strafrechtelijke en niet-strafrechtelijke sancties en de
verschillende regimes die uit dat onderscheid voortvloeien
o Bv. beroepsverbod, is een straf geworden, maar soms is het een gevolg van een
veroordeling gebonden aan een bepaald beroep
o Is technisch gezien geen straf
- 4) Oog voor niet-juridische factoren die in de praktijk de keuze van de concrete sanctie(s) binnen
de juridische krijtlijnen bepalen
o We moeten ons bewust zijn dat bv. mooie mensen minder zwaar worden gestraft of
buitenlanders zwaarder
o Is niet puur een ‘wiskunde’-berekening
o Ps: parket zegt vaak “ik ben hier voor het Soffer”, maar Soffer is zelf in de rechtszaal met
een advocaat, parket is er voor de maatschappij!
- 5) Kennis van de uitvoering van sancties, met inbegirp van de rechtsbescherming, juridische en
praktische problemen
- 6) Reflectie over de onderliggende beginselen, de filosofische, maatschappelijke en politieke
visie die achter de bestraffingspraktijk zit
o Geen multiple choice
o Bv. Kan het anders en hoe? Nadelen/voordelen?
- 7) Vaardigheid: zelfstandig op zoek gaan naar en omgaan met de talloze bronnen, kritische
houding tav bronnen
o Er is bv. een Noodwet die uitzonderingen maakt op normale wetten, maakt het dus
helemaal anders, blijft steeds veranderen…
o Wij moeten zaken opzoeken en uitleggen waar je het antwoord hebt gevonden (wet, RS…)
o Zelf opzoeken ipv materiaal aangereikt krijgen
,Info over de hoorcolleges
- Contact
o Inhoudelijke kwesties:
o Back-up:
o + discussieforum Toledo
o Praktische, organisatorische kwesties:
- Lessen worden opgenomen!
- Er worden zaken herhaald, we bouwen verder op het basisvak maar Prof beseft ook dat er weinig
is blijven hangen
o Wel basis kennen over straffen, straftoemeting, strafprocesrecht, Europees recht
- Soms zelfstandig verwerken stof lezen voor de les, kritische zin
Wat jullie (nog) missen en dus aan bod komt
- Minder kennis strafuitvoering, gevangenis
- Minder kennis van grensgebied straf/niet-strafrechtelijke sanctie
- Moeite om bij te blijven snel veranderende wetgeving en RS
- Minder kennis van internationale/buitenlandse aspecten
- Minder inzage in de praktijk
- Minder reflectie over de zin van een straf/sanctie
- Sommigen denken dat regels vaststaan en door prof ondubbelzinnig worden opgediend: beseft
niet hoe onoverzichtelijk werkelijkheid is
Relevantie OLO
- Onvermijdelijk: belangrijk voor de strafrechtspracticus: magistraat, parketmagistraat, advocaat,
beleidsmaker
- Hervorming straftoemeting en strafuitvoering: nieuw Sw.
- Nieuwe straffen en nu al een nieuwe maatregel
o Bv. psychopatendetentie (mensen die bijna vrijkomen maar nog gevaarlijk zijn)
- Juridisering en hervorming strafuitvoering: veel werk voor advocaten en magistraten
- Impact Europa op onze bestraffing: lang uitgebleven, nu onderschat, za steeds belangrijker
worden
, Studiemateriaal, werkvormen
- Geen (hapklaar) handboek!
- Zelfstudie in bundel (teksten) die we krijgen (CUDI, nog niet klaar)
o is niet boek waar leerstof mooi opgelijst staat
o is chaotisch, losbladige combinatie van rechtspraak, wetgeving…
o maar (inhoud) wel te kennen, mag je meebrengen naar examen
- Eigen opzoekingen
o Activering, jullie moeten zelf opzoeken, wij bieden jullie casus, probleem, situatie aan,
jullie gaan zelf op zoek naar antwoorden
o Discussie
- Gastcollege aansluitend bij doctoraatsonderzoek (draagkracht en vermogensstraffen); over…
o Moeten rijke mensen zwaarderde geldboetes betalen?
▪ Is gelijk behandelen discrimineren van de armeren?
o Nieuwe regels over samenloop
▪ Bv. meerdaadse samenloop
• je steelt een boek en het ander boek op een andere dag
o = 2 diefstallen
• je steelt twee boeken op 1 dag
o = 1 diefstal?
▪ → 3 (?) gvs straf
o = 2 diefstallen?
▪ → 5 (?) jaar gvs straf
o Maar het zijn dezelfde boeken?
• quid?
- Opdrachten en oefeningen in het licht van wat jullie later in de echte wereld zullen moeten doen:
pleiten, een standpunt verdedigen op basis van eigen voorbereiding
- Ruimte voor suggesties
o Bv. Meester thijs? → wat zal de strafrechter beslissen? Hoe nadenken, welke elementen
belangrijk?
▪ bij seksuele delinquentie houdt rechter minder rekening met dat de zaak zo
gemediatiseerd is, dan we denken
Nieuw Sw. 2024
- Straffen
- Straftoemeting Nieuw wetboek in 2026 in werking
- Strafuitvoering: nieuwe expertencommissie
Toledo
- Slides NA het HC
- Opnames
- Gelieve steeds na te kijken op nieuwigheden
- Discussieforum voor vragen etc.
- Oefeningen
- In de mate van het mogelijke feedback
