Kennis van gezondheid en inzichten in ziek zijn
Les 14 – deel 1
Overzicht
• Geschiedenis van kanker
• Wat is kanker?
• TNM-classificatie
• Soorten kanker
• Epidemiologie
Geschiedenis van kanker
Eerste gedocumenteerde diagnosen van kanker dateren
van 3000 voor Christus, teruggevonden op papyrus
manuscript uit Oude Egypte.
Acht borstkanker patiënten behandeld met “boor”.
“Er is geen behandeling voor deze ziekte”.
300 voor Christus: Griekse arts Hippocrates introduceert de term ‘kanker’
CARCINOS = krab
o Poten staan symbool voor het metastaseringsproces
18e eeuw: Engels chirurg Pott beschrijft voor de eerste keer relatie tussen
carcinogeen en
kanker bij schoorsteenvegers
Virchow, een Duitse bioloog (1821-1902), ontrafelde de biologie van
kanker
o Begin van de moderne oncologie
Marie Curie (1867 – 1934): ontdekking van radioactiviteit
o Radiotherapie
WO II: daling van witte bloedcellen bij soldaten blootgesteld aan
mosterdgas
o Op basis van deze bevindingen werd onderzoek gestart naar de
mogelijke effecten van mosterdgas bij hematologische kankers
o Vanaf 1965: gebruik van combinaties van chemotherapie
Sindsdien exponentiële toename van kennis over kanker, met nieuwe
behandelingsstrategieën tot gevolg
2001: gerichte behandeling die vasthecht aan receptor en groeisignaal
blokkeert (“tyrosine kinase inhibitoren”)
2011: immuuntherapie
o Eigen immuunsysteem leert kankercellen herkennen en aanvallen
Wat is kanker?
Kanker is een ziekte waarbij sommige cellen in het lichaam zich
ongecontroleerd gaan delen.
Normaal gesproken groeien, delen en sterven cellen op een gecontroleerde
manier. Bij kanker raakt die controle weg: cellen blijven zich delen, ook als
, dat niet nodig is. Daardoor kunnen ze een tumor vormen (een ophoping
van abnormale cellen).
Neoplasie (nieuwvorming) of gezwel (tumor)
o Ongecontroleerd, autonoom
o Zwelling
o (geen complete autonomie) Tumor heeft geen extra signalen nodig om te
blijven groeien; autonoom
Tumor verbruikt heel veel energie; gaat heel veel
bloedvaten laten creëren om de tumor te blijven
bevloeien
Metastase = proces waar een cel van de tumor
de plaats verlaat en op een andere plek voor
Goedaardig vs kwaadaardig
Maligne tumoren
Evolutie naar kanker:
1. Normale cel
2. Cel met mutaties in het DNA
3. Hyperplasie (snelle maar nog normale groei)
4. Dysplasie (abnormale groei)
5. Carcinoma in situ (“kanker op zijn plaats”) (nog geen metastase, enkel lokaal)
6. Invasieve kanker (kwaadaardig en uitbreidend)
Les 14 – deel 1
Overzicht
• Geschiedenis van kanker
• Wat is kanker?
• TNM-classificatie
• Soorten kanker
• Epidemiologie
Geschiedenis van kanker
Eerste gedocumenteerde diagnosen van kanker dateren
van 3000 voor Christus, teruggevonden op papyrus
manuscript uit Oude Egypte.
Acht borstkanker patiënten behandeld met “boor”.
“Er is geen behandeling voor deze ziekte”.
300 voor Christus: Griekse arts Hippocrates introduceert de term ‘kanker’
CARCINOS = krab
o Poten staan symbool voor het metastaseringsproces
18e eeuw: Engels chirurg Pott beschrijft voor de eerste keer relatie tussen
carcinogeen en
kanker bij schoorsteenvegers
Virchow, een Duitse bioloog (1821-1902), ontrafelde de biologie van
kanker
o Begin van de moderne oncologie
Marie Curie (1867 – 1934): ontdekking van radioactiviteit
o Radiotherapie
WO II: daling van witte bloedcellen bij soldaten blootgesteld aan
mosterdgas
o Op basis van deze bevindingen werd onderzoek gestart naar de
mogelijke effecten van mosterdgas bij hematologische kankers
o Vanaf 1965: gebruik van combinaties van chemotherapie
Sindsdien exponentiële toename van kennis over kanker, met nieuwe
behandelingsstrategieën tot gevolg
2001: gerichte behandeling die vasthecht aan receptor en groeisignaal
blokkeert (“tyrosine kinase inhibitoren”)
2011: immuuntherapie
o Eigen immuunsysteem leert kankercellen herkennen en aanvallen
Wat is kanker?
Kanker is een ziekte waarbij sommige cellen in het lichaam zich
ongecontroleerd gaan delen.
Normaal gesproken groeien, delen en sterven cellen op een gecontroleerde
manier. Bij kanker raakt die controle weg: cellen blijven zich delen, ook als
, dat niet nodig is. Daardoor kunnen ze een tumor vormen (een ophoping
van abnormale cellen).
Neoplasie (nieuwvorming) of gezwel (tumor)
o Ongecontroleerd, autonoom
o Zwelling
o (geen complete autonomie) Tumor heeft geen extra signalen nodig om te
blijven groeien; autonoom
Tumor verbruikt heel veel energie; gaat heel veel
bloedvaten laten creëren om de tumor te blijven
bevloeien
Metastase = proces waar een cel van de tumor
de plaats verlaat en op een andere plek voor
Goedaardig vs kwaadaardig
Maligne tumoren
Evolutie naar kanker:
1. Normale cel
2. Cel met mutaties in het DNA
3. Hyperplasie (snelle maar nog normale groei)
4. Dysplasie (abnormale groei)
5. Carcinoma in situ (“kanker op zijn plaats”) (nog geen metastase, enkel lokaal)
6. Invasieve kanker (kwaadaardig en uitbreidend)
