Crossculturele psychologie (B-TM-Y00006)
Les 1 – Inleiding in de crossculturele psychologie
1 Wat is cultuur?
1.1 Wat is cultuur
o Veel gebruikte “categorieën”?
o Welke van de 2 was gemakkelijker
1.2 Definities van cultuur
Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes,
gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie op generatie worden
overgeleverd
1.3 Kenmerken van cultuur
1.3.1 Cultuur is gedeeld
o Voor cultuur is een groep(je) nodig
· Van heel klein tot heel groot
o De mate waarin het gedeeld is varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde cultuur
· Ook persoonlijkheid, levenservaring en de vele andere cultuurtjes waar je deel van bent
o Ook verschillen tussen culturen: tight vs. loose cultures
Cultuur wordt gedeeld door gemeenschap. Hier wordt vaak over grote groep gesproken, maar men heeft
elk groepje een klein cultuurtje (verwachtingen, gewoontes). Het kan variëren.
Hoe sterk zijn gelijkaardig, hoeveel verschillen ze van elkaar:
o Tight: weinig variantie toegestaan
o Loose: lossere culturen, minder strenge hanteringen, daarom van nature meer variatie.
1.3.2 Cultuur is overgeleverd
Wordt aangeleerd door socialisatie
o Primaire socialisatie: door directe familie (ouders of andere centrale zorgfiguren)
o Secundaire socialisatie: door school, vrienden, werk,…
o Tertiaire socialisatie: door samenleving, (sociale) media,…
Gebeurt bewust en onbewust
1
,Crossculturele psychologie (B-TM-Y00006)
Cultuur is niet aangeboren, maar overgeleverd door socialisatie. We kunnen hierbij over drie vormen
spreken:
(1) Primair: gebeuren door de eerste mensen die je terugkomt in het leven, zoals zorgfiguren.
(2) Secundair: werk, school… ook hier wordt heel wat gesocialiseerd
(3) Tertiaire: reclame… ze geven boodschap mee + manier waarop zaken worden georganiseerd.
We krijgen heel wat culturen aangeleerd, en dit gebeurt bewust en onbewust.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wordt overgebracht door socialisatie
o Enculturatie: cultuuroverdracht in tijd
o Acculturatie: cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte
Kom je in nieuwe culturele context terecht zal je ook daar gesocialiseerd worden. Maar ook binnen de
sociale ruimte kan je acculturatie. Dit wil zeggen dat als je partner krijgt of vrienden uit andere cultuur,
zal je ook zaken uit hun cultuur leren kennen en overnemen.
1.3.3 Cultuur is dynamisch
Cultuur beïnvloed leden… en vice versa
(1) Veranderingen zijn adaptief
Cultuur is de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, sociopolitieke en biologische factoren.
(2) Overbevolking in Tokio
2 Wat is crossculture psychologie
2.1 Crossculturele psychologie…
…is de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijk psychologisch
functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe ons denken, voelen en doen
beïnvloed wordt door een culturele context.
2.2 Geschiedenis
A long past…
o 1850 Völkerpsychologie mens in relatie tot gewoonten en gebruiken van de samenleving
o Wundt (1916) "Where deliberate experimentation ends is where history has experimented on the
behalf of psychologists.“
o Antropologie bv Rivers: waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
o 1940-1950 basispersoonlijkheid en nationale karakters
…but only a short history
vanaf 1960-1970 bloeide crosscultureel psychologisch onderzoek met specifieke wetenschappelijke
tijdschriften.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Rivers is mee gaan observeren waar hij onderzoek heeft gedaan naar waarneming = minder vatbaar voor
visuele illusities. Dus misschien zijn ze niet alleen door biologie bepaald, maar ook door cultuur.
In één land zijn heel wat gelijkaardige praktijken en ze dachten dus dat als het zo gelijkaardig is, is er
dan geen basispersoonlijkheid in land die je bij iedereen beetje terugvindt.
2
,Crossculturele psychologie (B-TM-Y00006)
2.3 Twee benaderingen
o Het absolutisme of universalisme | algemene psychologie
o Het relativisme | cultuurpsychologie
» Absolutisme
o Zoeken naar ‘de’ menselijke psychologie
o Culturele verschillen gezien als ruis daarop
Zoeken naar dé menselijke psychologie = psychologische machine kamer. Ze zien culturele variatie als
een huis waar je onder moet kijken om cultuur te weten, deze is universeel voor de hele wereld.
o Sensorische, motorische functies
· Bv. Ishihara test voor kleurenblindheid
o Functies vanaf jonge leeftijd
· Bv. Objectpermanentie (8 maand)
o Zeer abstracte functies
· Bv. Taalontwikkeling (maar…)
We zijn voorgeprogrammeerd om taal te ontwikkelen, dus is heel universeel. We gaan heel goed klanken
van elkaar kunnen onderscheiden MAAR vermogen om andere talen hun klanken te onderscheiden.
KRITIEK = wat met vele betekenisvolle culturele variatie? Aantal zaken die universeel hetzelfde zijn.
MAAR er zit belangrijk betekenis in de verschillen tussen mensen.
» Relativisme
o Er bestaat geen contextvrije psychologie
o Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen de context van de cultuur waarin het
verschijnt
Iedereen laat boeren, is iets universeel MAAR zelfs zoiets universeel kan je alleen in culturele context
begrijpen. Want niet in elke context heeft het dezelfde waarde (beleefd versus onbeleefd).
KRITIEK
o Te verschillend om te kunnen interageren?
o Algemene morele standaarden en wetgevingen?
o Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen hebben
Ook kunnen we consensus vinden. Ook hier te extreem. We mogen niet vergeten dat we veel
gemeenschappelijk hebben.
» De waarheid zit meestal in het midden
Waarheid zit in het midden: zijn heel wat gelijkenissen maar ook zeker betekenisvolle verschillen.
3
, Crossculturele psychologie (B-TM-Y00006)
3 Waarom is crossculture psychologie belangrijk?
3.1 Belangrijk crossculturele psychologie
Veel psychologisch onderzoek is “WEIRD”!
o Western
o Educated
o Industrialized
o Rich
o Democratic
Het meeste van psychologisch onderzoek, is gebeurt bij deelnemers uit westerese landen (hoog opgeleid,
rijker, democratische… ).
MAAR is dit de mensheid? Gaan we in andere context, andere resultaten krijgen?
3.2 Psychologie = Weird?
o > 4000 onderzoekspapers
o 20 jaar (1988-2007)
o Deelnemers:
· 95%: VS, Europa en Engels sprekende landen (bv. Australië)
· MAAR deze landen omvatten slecht 12% van de wereldbevolking!
o 68% VS, waarvan 2/3 undergraduate students
Een meta-analyse, waarbij we veel weten over de psychologie van amerikaanse student, maar weten we
dan ook iets over boeren uit china of bejaarde vrouw uit…
Dit wel men proberen achterhalen: is het universeel of moeten we nuanceren.
3.3 Belang crossculturele psychologie
Kom je enkel met eigen cultuur in contact, ga je andere culturen niet kennen WANT je komt nooit in
contact met andere culturen.
3.3.1 Etnocentrisme tegengaan
“De houding waarbij de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur bewust of onbewust als
maatstaf gebruikt wordt om de rest van de wereld te beoordelen.”
‘Wij’ zijn normaal, ‘zij’ zijn afwijkend?
Bewust of onbewust gaan oordelen: je zal dingen als vreemd zien en andere als normal.
4
Les 1 – Inleiding in de crossculturele psychologie
1 Wat is cultuur?
1.1 Wat is cultuur
o Veel gebruikte “categorieën”?
o Welke van de 2 was gemakkelijker
1.2 Definities van cultuur
Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes,
gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie op generatie worden
overgeleverd
1.3 Kenmerken van cultuur
1.3.1 Cultuur is gedeeld
o Voor cultuur is een groep(je) nodig
· Van heel klein tot heel groot
o De mate waarin het gedeeld is varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde cultuur
· Ook persoonlijkheid, levenservaring en de vele andere cultuurtjes waar je deel van bent
o Ook verschillen tussen culturen: tight vs. loose cultures
Cultuur wordt gedeeld door gemeenschap. Hier wordt vaak over grote groep gesproken, maar men heeft
elk groepje een klein cultuurtje (verwachtingen, gewoontes). Het kan variëren.
Hoe sterk zijn gelijkaardig, hoeveel verschillen ze van elkaar:
o Tight: weinig variantie toegestaan
o Loose: lossere culturen, minder strenge hanteringen, daarom van nature meer variatie.
1.3.2 Cultuur is overgeleverd
Wordt aangeleerd door socialisatie
o Primaire socialisatie: door directe familie (ouders of andere centrale zorgfiguren)
o Secundaire socialisatie: door school, vrienden, werk,…
o Tertiaire socialisatie: door samenleving, (sociale) media,…
Gebeurt bewust en onbewust
1
,Crossculturele psychologie (B-TM-Y00006)
Cultuur is niet aangeboren, maar overgeleverd door socialisatie. We kunnen hierbij over drie vormen
spreken:
(1) Primair: gebeuren door de eerste mensen die je terugkomt in het leven, zoals zorgfiguren.
(2) Secundair: werk, school… ook hier wordt heel wat gesocialiseerd
(3) Tertiaire: reclame… ze geven boodschap mee + manier waarop zaken worden georganiseerd.
We krijgen heel wat culturen aangeleerd, en dit gebeurt bewust en onbewust.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wordt overgebracht door socialisatie
o Enculturatie: cultuuroverdracht in tijd
o Acculturatie: cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte
Kom je in nieuwe culturele context terecht zal je ook daar gesocialiseerd worden. Maar ook binnen de
sociale ruimte kan je acculturatie. Dit wil zeggen dat als je partner krijgt of vrienden uit andere cultuur,
zal je ook zaken uit hun cultuur leren kennen en overnemen.
1.3.3 Cultuur is dynamisch
Cultuur beïnvloed leden… en vice versa
(1) Veranderingen zijn adaptief
Cultuur is de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, sociopolitieke en biologische factoren.
(2) Overbevolking in Tokio
2 Wat is crossculture psychologie
2.1 Crossculturele psychologie…
…is de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijk psychologisch
functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe ons denken, voelen en doen
beïnvloed wordt door een culturele context.
2.2 Geschiedenis
A long past…
o 1850 Völkerpsychologie mens in relatie tot gewoonten en gebruiken van de samenleving
o Wundt (1916) "Where deliberate experimentation ends is where history has experimented on the
behalf of psychologists.“
o Antropologie bv Rivers: waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
o 1940-1950 basispersoonlijkheid en nationale karakters
…but only a short history
vanaf 1960-1970 bloeide crosscultureel psychologisch onderzoek met specifieke wetenschappelijke
tijdschriften.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Rivers is mee gaan observeren waar hij onderzoek heeft gedaan naar waarneming = minder vatbaar voor
visuele illusities. Dus misschien zijn ze niet alleen door biologie bepaald, maar ook door cultuur.
In één land zijn heel wat gelijkaardige praktijken en ze dachten dus dat als het zo gelijkaardig is, is er
dan geen basispersoonlijkheid in land die je bij iedereen beetje terugvindt.
2
,Crossculturele psychologie (B-TM-Y00006)
2.3 Twee benaderingen
o Het absolutisme of universalisme | algemene psychologie
o Het relativisme | cultuurpsychologie
» Absolutisme
o Zoeken naar ‘de’ menselijke psychologie
o Culturele verschillen gezien als ruis daarop
Zoeken naar dé menselijke psychologie = psychologische machine kamer. Ze zien culturele variatie als
een huis waar je onder moet kijken om cultuur te weten, deze is universeel voor de hele wereld.
o Sensorische, motorische functies
· Bv. Ishihara test voor kleurenblindheid
o Functies vanaf jonge leeftijd
· Bv. Objectpermanentie (8 maand)
o Zeer abstracte functies
· Bv. Taalontwikkeling (maar…)
We zijn voorgeprogrammeerd om taal te ontwikkelen, dus is heel universeel. We gaan heel goed klanken
van elkaar kunnen onderscheiden MAAR vermogen om andere talen hun klanken te onderscheiden.
KRITIEK = wat met vele betekenisvolle culturele variatie? Aantal zaken die universeel hetzelfde zijn.
MAAR er zit belangrijk betekenis in de verschillen tussen mensen.
» Relativisme
o Er bestaat geen contextvrije psychologie
o Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen de context van de cultuur waarin het
verschijnt
Iedereen laat boeren, is iets universeel MAAR zelfs zoiets universeel kan je alleen in culturele context
begrijpen. Want niet in elke context heeft het dezelfde waarde (beleefd versus onbeleefd).
KRITIEK
o Te verschillend om te kunnen interageren?
o Algemene morele standaarden en wetgevingen?
o Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen hebben
Ook kunnen we consensus vinden. Ook hier te extreem. We mogen niet vergeten dat we veel
gemeenschappelijk hebben.
» De waarheid zit meestal in het midden
Waarheid zit in het midden: zijn heel wat gelijkenissen maar ook zeker betekenisvolle verschillen.
3
, Crossculturele psychologie (B-TM-Y00006)
3 Waarom is crossculture psychologie belangrijk?
3.1 Belangrijk crossculturele psychologie
Veel psychologisch onderzoek is “WEIRD”!
o Western
o Educated
o Industrialized
o Rich
o Democratic
Het meeste van psychologisch onderzoek, is gebeurt bij deelnemers uit westerese landen (hoog opgeleid,
rijker, democratische… ).
MAAR is dit de mensheid? Gaan we in andere context, andere resultaten krijgen?
3.2 Psychologie = Weird?
o > 4000 onderzoekspapers
o 20 jaar (1988-2007)
o Deelnemers:
· 95%: VS, Europa en Engels sprekende landen (bv. Australië)
· MAAR deze landen omvatten slecht 12% van de wereldbevolking!
o 68% VS, waarvan 2/3 undergraduate students
Een meta-analyse, waarbij we veel weten over de psychologie van amerikaanse student, maar weten we
dan ook iets over boeren uit china of bejaarde vrouw uit…
Dit wel men proberen achterhalen: is het universeel of moeten we nuanceren.
3.3 Belang crossculturele psychologie
Kom je enkel met eigen cultuur in contact, ga je andere culturen niet kennen WANT je komt nooit in
contact met andere culturen.
3.3.1 Etnocentrisme tegengaan
“De houding waarbij de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur bewust of onbewust als
maatstaf gebruikt wordt om de rest van de wereld te beoordelen.”
‘Wij’ zijn normaal, ‘zij’ zijn afwijkend?
Bewust of onbewust gaan oordelen: je zal dingen als vreemd zien en andere als normal.
4
