FARMACOLOGIE
Farmacon (geneesmiddel) toedienen/voorschrijven
❥ Op voorschrift van arts
✦ Fysiologie en dystocie (moeizame of abnormaal verlopende bevalling)
❥ Op voorschrift van vroedvrouw
✦ Volgens KB
✦ Enkel voor gezonde mama’s en baby’s tot 1 jaar pp
Welke geneesmiddel & waarom
❥ Naam geneesmiddel:
✦ stofnaam (=generische naam)
✦ naam specialiteit (=merknaam, handelsnaam)
❥ Indicatie bij patiënt:
✦ Reden
✦ aandoening waarvoor voorgeschreven wordt
❥ Posologie (dosis):
✦ Hoeveelheid
✦ Frequentie
✦ Gevolgen niet-correcte dosis
✧ Te weinig: minimaal effectieve dosis
✧ Te veel: maximaal toelaatbare dosis
✧ Timing: halfwaardetijd T1/2
❥ Toedieningsweg: Altijd goed uitleggen aan de patiënt hoe het moet worden toegediend
✦ Enteraal: via spijverteringsstelsel
✧ Oraal (tabletten, drankjes)
✧ Rectaal (zetpillen)
✧ Via sonde (maag- of neussonde)
✦ Topische: plaatselijk
✧ Zalf, crème, gel
✧ Oogdruppels
✧ Neusspray
✧ pleisters
✦ parenteraal: via injectie of infuus rechtstreeks in lichaam
❥ Bijzonder zorgen
✦ Contra-indicatie (reden om geneesmiddel niet te gebruiken)
✧ Allergie
✦ Bijwerkingen (ongewenste effecten)
✧ Effect op het lichaam
✧ Verwerking door lichaam
✦ Interacties (geneesmiddel heeft invloed op ander geneesmiddel, voeding of alcohol)
✦ Therapietrouw (medicatie op juiste manier en juiste moment innemen)
FARMACO KINETIEK
= wat het lichaam doet met een geneesmiddel
1. Absorptie (opname van medicijn in het lichaam)
2. Distributie (verdeling via het bloed naar de weefsels)
3. Metabolisme (afbraak van het geneesmiddel)
4. Excretie (uitscheiding)
, SCHEMA 1: WEG VAN DE WERKZAME STOF IN HET LICHAAM
Geneesmiddel oraal innemen komt terecht in maag-darm passeert lever: breekt geneesmiddel af door enzymen
komt in bloedbaan terecht verspreid zich over de weefsels
Niet alle medicatie gaat over naar hersenen om hersenen te beschermen
ENZYM SYSTEEM CYTOCHROOM P450
= verzameling leverenzymen die belangrijke rol spelen bij afbraak van geneesmiddelen
❥ Afbraak van geneesmiddelen
❥ Invloed op hoeveelheid beschikbare geneesmiddelen in lichaam (beslissen hoeveel van het geneesmiddel
uiteindelijk bruikbaar in bloed terechtkomt
✦ Biologische beschikbaarheid = hoeveelheid geneesmiddel dat effectief in de bloedbaan terecht komt
✦ First pass effect (eerste passage door de lever) + mate metabolisering inactiviteit (sommige geneesmiddel
worden heel snel afgebroken bijna geen effect meer voor ze in bloedbaan komen) van geneesmiddel
✧ vb. Nitroglycerine bij pijn op borst
❉ nitroglycerine wordt bijna volledig afgebroken bij orale inname te weinig medicijn in bloed om te
helpen
❉ nitroglycerine sublinguaal (onder de tong) of via een spray rechtstreeks opgenomen in
mondslijmvlies omzeilt lever werkt snel om pijn te verlichten
✦ Prodrug: geneesmiddel dat nog niet actief is bij inname, maar door lever wordt omgezet in werkzame vorm
✧ Vb. codeïne
❉ Leverenzym zet codeïne om in morfine pijnstillend effect
JUISTE DOSERING
❥ Bepalende factoren
✦ Halfwaardetijd T1/2
= Tijd die het lichaam nodig heeft om tot de helft van de concentratie te komen van het geneesmiddel in het
bloed
✧ Bepaald hoe vaak de medicatie moet ingenomen worden
✦ Plateaufase (‘steady state’)
= Evenwichtspunt dat ontstaat bij regelmatig gebruik van medicatie
✧ Hoeveelheid medicatie die je inneemt is gelijk aan hoeveelheid die je lichaam uitscheidt concentratie
van medicijn in bloed blijft constant
✧ Kleine schommelingen, maar in grote lijnen stabiel
✦ Therapeutische breedte
✧ Breedte waarin het medicijn het beste werkt
✧ Te veel medicatie kan giftig of schadelijk zijn
✧ Te weinig medicijn werkt niet goed of niet
HALFWAARDETIJD
Farmacon (geneesmiddel) toedienen/voorschrijven
❥ Op voorschrift van arts
✦ Fysiologie en dystocie (moeizame of abnormaal verlopende bevalling)
❥ Op voorschrift van vroedvrouw
✦ Volgens KB
✦ Enkel voor gezonde mama’s en baby’s tot 1 jaar pp
Welke geneesmiddel & waarom
❥ Naam geneesmiddel:
✦ stofnaam (=generische naam)
✦ naam specialiteit (=merknaam, handelsnaam)
❥ Indicatie bij patiënt:
✦ Reden
✦ aandoening waarvoor voorgeschreven wordt
❥ Posologie (dosis):
✦ Hoeveelheid
✦ Frequentie
✦ Gevolgen niet-correcte dosis
✧ Te weinig: minimaal effectieve dosis
✧ Te veel: maximaal toelaatbare dosis
✧ Timing: halfwaardetijd T1/2
❥ Toedieningsweg: Altijd goed uitleggen aan de patiënt hoe het moet worden toegediend
✦ Enteraal: via spijverteringsstelsel
✧ Oraal (tabletten, drankjes)
✧ Rectaal (zetpillen)
✧ Via sonde (maag- of neussonde)
✦ Topische: plaatselijk
✧ Zalf, crème, gel
✧ Oogdruppels
✧ Neusspray
✧ pleisters
✦ parenteraal: via injectie of infuus rechtstreeks in lichaam
❥ Bijzonder zorgen
✦ Contra-indicatie (reden om geneesmiddel niet te gebruiken)
✧ Allergie
✦ Bijwerkingen (ongewenste effecten)
✧ Effect op het lichaam
✧ Verwerking door lichaam
✦ Interacties (geneesmiddel heeft invloed op ander geneesmiddel, voeding of alcohol)
✦ Therapietrouw (medicatie op juiste manier en juiste moment innemen)
FARMACO KINETIEK
= wat het lichaam doet met een geneesmiddel
1. Absorptie (opname van medicijn in het lichaam)
2. Distributie (verdeling via het bloed naar de weefsels)
3. Metabolisme (afbraak van het geneesmiddel)
4. Excretie (uitscheiding)
, SCHEMA 1: WEG VAN DE WERKZAME STOF IN HET LICHAAM
Geneesmiddel oraal innemen komt terecht in maag-darm passeert lever: breekt geneesmiddel af door enzymen
komt in bloedbaan terecht verspreid zich over de weefsels
Niet alle medicatie gaat over naar hersenen om hersenen te beschermen
ENZYM SYSTEEM CYTOCHROOM P450
= verzameling leverenzymen die belangrijke rol spelen bij afbraak van geneesmiddelen
❥ Afbraak van geneesmiddelen
❥ Invloed op hoeveelheid beschikbare geneesmiddelen in lichaam (beslissen hoeveel van het geneesmiddel
uiteindelijk bruikbaar in bloed terechtkomt
✦ Biologische beschikbaarheid = hoeveelheid geneesmiddel dat effectief in de bloedbaan terecht komt
✦ First pass effect (eerste passage door de lever) + mate metabolisering inactiviteit (sommige geneesmiddel
worden heel snel afgebroken bijna geen effect meer voor ze in bloedbaan komen) van geneesmiddel
✧ vb. Nitroglycerine bij pijn op borst
❉ nitroglycerine wordt bijna volledig afgebroken bij orale inname te weinig medicijn in bloed om te
helpen
❉ nitroglycerine sublinguaal (onder de tong) of via een spray rechtstreeks opgenomen in
mondslijmvlies omzeilt lever werkt snel om pijn te verlichten
✦ Prodrug: geneesmiddel dat nog niet actief is bij inname, maar door lever wordt omgezet in werkzame vorm
✧ Vb. codeïne
❉ Leverenzym zet codeïne om in morfine pijnstillend effect
JUISTE DOSERING
❥ Bepalende factoren
✦ Halfwaardetijd T1/2
= Tijd die het lichaam nodig heeft om tot de helft van de concentratie te komen van het geneesmiddel in het
bloed
✧ Bepaald hoe vaak de medicatie moet ingenomen worden
✦ Plateaufase (‘steady state’)
= Evenwichtspunt dat ontstaat bij regelmatig gebruik van medicatie
✧ Hoeveelheid medicatie die je inneemt is gelijk aan hoeveelheid die je lichaam uitscheidt concentratie
van medicijn in bloed blijft constant
✧ Kleine schommelingen, maar in grote lijnen stabiel
✦ Therapeutische breedte
✧ Breedte waarin het medicijn het beste werkt
✧ Te veel medicatie kan giftig of schadelijk zijn
✧ Te weinig medicijn werkt niet goed of niet
HALFWAARDETIJD
