25-26 samenvatting Overheids- en Social profitcommunicatie met LESNOTITIES

Overheids- en social profitcommunicatie
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Introductie ........................................................................................................... 3
“Overheid” ................................................................................................................................................................3
“Communicatie” ......................................................................................................................................................5
Hoofdstuk 2 Doelgroepen & stakeholders ............................................................................. 8
Burgers .......................................................................................................................................................................8
Media ....................................................................................................................................................................... 11
Belangengroepen................................................................................................................................................... 13
Politieke partijen ................................................................................................................................................... 13
Evolutie van overheidscommunicatie ............................................................................................................... 13
Hoofdstuk 3 Beleidscommunicatie ....................................................................................... 16
Het communicatiespectrum ............................................................................................................................... 16
Reacties van burgers op beleid .......................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 4 Burgerparticipatie ............................................................................................ 23
Individuele methoden .......................................................................................................................................... 23
Burgerpanel ....................................................................................................................................................... 23
Deliberative opinion poll ................................................................................................................................ 24
Delphi-methode................................................................................................................................................ 24
Elektronische consultatie ............................................................................................................................... 25
Referendum ....................................................................................................................................................... 25
Deliberatieve democratie ................................................................................................................................... 26
Overzicht deliberatieve methoden................................................................................................................... 28
Openbare bijeenkomst ................................................................................................................................... 28
Fishbowl discussie ............................................................................................................................................ 28
Consensusconferentie..................................................................................................................................... 29
World café ......................................................................................................................................................... 29
Hoofdstuk 5 Voorlichting ....................................................................................................... 31
1. Informatieve voorlichting ............................................................................................................................... 31
2. Educatieve voorlichting ................................................................................................................................... 32
3. Persuasieve voorlichting ................................................................................................................................. 32
4 theoretische inzichten ...................................................................................................................................... 34
1. Cognitieve dissonantie (Harmon-Jones & Mills, 2019) ....................................................................... 34
2. Theory of reasoned action (Madden et al., 1992) ............................................................................... 35
3. Theory of planned behavior (Madden et al., 1992) ............................................................................. 35
4. Prototype Willingness model ................................................................................................................... 36

1

, Fear appeal ............................................................................................................................................................. 37
Hoofdstuk 6 Interventie ......................................................................................................... 40
Boodschap .............................................................................................................................................................. 40
Elaboration likelihood model (Kitchen et al., 2014) ................................................................................ 41
Zender..................................................................................................................................................................... 43
Ontvanger............................................................................................................................................................... 43
Mediamix................................................................................................................................................................. 44
Gedragsbehoud ..................................................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 7 Place- & citymarketing ..................................................................................... 50
Een plaats als product of als organisatie in de markt zetten? .................................................................... 50
Doelstellingen ................................................................................................................................................... 51
Marketingplan ........................................................................................................................................................ 53
Identiteit, visie & stakeholders ...................................................................................................................... 54
Concurrentie-analyse ...................................................................................................................................... 55
Doelgroepanalyse ............................................................................................................................................. 56
Marketingplan .................................................................................................................................................... 57
Uitvoering .......................................................................................................................................................... 57
Hoofdstuk 8 Gastles: Yves Stevens (Nationaal Crisiscentrum) ......................................... 58
Risicocyclus ............................................................................................................................................................ 59
Crisiscommunicatie .............................................................................................................................................. 59
Tijdsdruk ............................................................................................................................................................ 60
Chaotische situatie........................................................................................................................................... 61
Communicatiestrategie ....................................................................................................................................... 61
Terreuraanslag Brussel op 16 oktober............................................................................................................ 62
Lessons learned ..................................................................................................................................................... 63
Hoofdstuk 9 De digitale overheid ......................................................................................... 64
Front-office & back-office ................................................................................................................................... 65
Pijlers voor digitale dienstverlening .................................................................................................................. 65
Fases in ontwikkeling ........................................................................................................................................... 66
Uitdagingen............................................................................................................................................................. 66
Pro-actieve dienstverlening ................................................................................................................................ 67
Adoptie-onderzoek .............................................................................................................................................. 68
Principes van digitale overheid .......................................................................................................................... 70
Hoofdstuk 10 Gastles: Anaïs Blomme & Johan Meerbergen (Kortom) ............................ 72
Anaïs Blomme........................................................................................................................................................ 72
Kortom ............................................................................................................................................................... 72
Johan Meerbergen ................................................................................................................................................ 75


2

, Emmaüs (communicatie in de social profit) ............................................................................................... 76
Hoofdstuk 11 Inclusiviteit & toegankelijkheid ..................................................................... 80
Project: Towards an inclusive crisis communication policy ....................................................................... 80
Toegankelijkheid & vorm .................................................................................................................................... 81
Toegankelijkheid & kanaal................................................................................................................................... 82
Toegankelijkheid & bereik .................................................................................................................................. 84
Universal Design ................................................................................................................................................... 84




Evaluatie

 Schriftelijk examen met open vragen
o 1 toepassingsvraag (10 punten)
o 2 theoretische vragen (elk 5 punten)
 Info over evaluatie en voorbeeldvragen in syllabus


Hoofdstuk 1 Introductie
Wat is overheidscommunicatie?
Op deze 4 zullen we focussen om een afbakening te kunnen doen
Daarvoor splitsen we op: “overheid” & “communicatie”

 Wie of wat is de overheid?
 Met wie of wat communiceert de overheid?
 Enkel communicatie “door”, of ook “met” en “naar” de overheid?
 Wie communiceert met wie?
 Wat is de richting van overheidscommunicatie?

“Overheid”
 Openbaar gezag
o Verantwoordelijkheid, verantwoording afleggen
o Openbare sector <> particuliere sector (ze leggen verantwoording aan elkaar af)
 Kenmerken (o.b.v. Maes, 1996):
o Instelling onder verantwoordelijkheid van vertegenwoordigers die door burgers
gekozen zijn  organisatorisch criterium
o De werking met gemeenschapsgelden  financieel criterium
o De behartiging van het algemeen belang  functioneel criterium
o Onder specifieke regels voor de organisatie en werking van de diensten  juridisch
criterium
= criteria om de openbare sector af te bakenen

 Openbaar bestuur (= nog een afbakening) ; hoe zijn de openbare actoren opgesteld
o “samenhangend systeem dat zich richt op de besturing van de maatschappij”
o “geheel van besturen en processen waarbinnen bindende beslissingen voor en
namens de samenleving worden genomen”

3

, Bestaat uit:
1. Politiek bestuur
 Wetgevende & uitvoerende macht
 Leiding geven & verantwoording afleggen
 Behartigen de belangen van bepaalde partijen ; actoren die een mandaat
hebben gekregen van de kiezer en daarmee richting geven aan het beleid (KT
aanpak)
2. Ambtelijk bestuur
 Uitvoeren & inspireren van beleid
 Professionele expertise
 Op lange termijn, ambtenaren ondersteunen het beleid
o Verschillende bestuursniveaus
 Bovenste = fed staat & deelstaten, regeringen met steun vanuit parlement
 Bij de gemeenten ook andere organisaties die onder dat bestuur vallen:
OCMW, politie…
 Macro= fed regering (premier, ministerraad), fed parlement, fed ministers
 Meso= VL regering (minister-president, ministerraad), VL parlement, VL
gemeenschap (beleidsdomeinen), IVA’s (met/zonder RP) & EVA’s
(publiek/privaat ; oa sport Vlaanderen (iva), De Lijn (eva)), provinviaal
bestuur
 Micro= gemeentebestuur, gemeentel. diensten, politie…




Overheidscommunicatie <> politieke communicatie

 Pol = stemmen sprokkelen & handhaving van beleid
 Soms is er een onduidelijke scheiding: post van Bart De Wever >
toch eerder politieke want zijn eigen mening, over eigen
regering…

Kerntaken

 Handhaving van de rechtsorde
 Rechtvaardige herverdeling van beschikbare middelen en ruimte
 Instaan voor diensten die het algemeen belang dienen
 Stimuleren van samenwerking en vernieuwing

Verschillen met bedrijf uit private sector ?


4

, “Communicatie”
 Discussie over de richting(en) van de communicatie
 Discussie over de rol, verhouding & macht van zender en ontvanger
 2 modellen als situering van typen en evolutie van overheidscommunicatie
o Bordewijk & Van Kaam (2000) – Informatieverkeer
o Grunig & Hunt (1984) – Public relations modellen

Informatieverkeer (Bordewijk & Van Kaam, 2000)

 Uitgangspunt = controle
o Over de informatiebron (dimensie 1) : wie bezit de info
o Over de tijd en het onderwerp (dimensie 2) : wie beslist wat en wanneer het naar
buiten komt
o Ligt ofwel bij een centrale bron (bv. overheid) of bij een individu (bv. burger)




 Allocutie: controle van de info als tijd&onderwerp= centraal
o OH (=overheid) bepaalt waarover het gaat en wanneer het plaatsvindt
o Persconferentie, BOB-campagne
 Consultatie: controle is bij OH, de tijd en onderwerp wordt bepaald door burger
o MyMinfin, Subsidieregister
 Registratie: info bij burger, tijd&onderwerp bij OH
o Belastingdienst
 Conversatie: alle controle bij burgers
o Contactcenter op eigen moment en over eigen gekozen onderwerp

5