INTERNATIONAAL RECHT I – VUB
EXAMEN
5 MPC: pure kennis vragen: giscorrectie 0,1. Je kan niet onder 0 gaan.
Esay vraag: 1 of meerdere
Casus: 1 of meerdere -> casusmethode volgen!!! (niet noodzakelijk stap 1,2,… schrijven)
10/11 bladzijden om te antwoorden.
Overtuigend schrijven, rode draad -> °mooier ogen (ook rekening houden punten)
inhoudsopgave
INTERNATIONAAL RECHT I – VUB .................................................................................................... 1
inhoudsopgave ............................................................................................................................... 1
LES 1 (Canvas) Bronnen van het internationaal recht ........................................................................ 7
Kennisclips ................................................................................................................................. 7
Bronnen van het internationaal recht inleiding ........................................................................... 7
Internationaal gewoonterecht ............................................................................................... 8
Verdragen .......................................................................................................................... 10
Algemene rechtsbeginselen ................................................................................................ 11
Rechtspraak & rechtsleer.................................................................................................... 11
Besluiten van internationale organisaties ............................................................................ 12
Eenzijdige handelingen en verklaringen ............................................................................... 12
Ius cogens ......................................................................................................................... 13
LES 2 (HOC) Begrip en aard van het internationaal recht ................................................................. 15
Stappen bij het oplossen van een casus – theorie ........................................................................... 17
5 stappen.................................................................................................................................. 17
Stap 1: het selecteren van de feiten ........................................................................................ 17
Stap 2: Het selecteren van de rechtsregel ............................................................................... 17
Praktisch ........................................................................................................................... 17
Stap 3: De rechtsreges ontleden en de voorwaarden en rechtsgevolgen bepalen ...................... 17
Stap 4: Interpreteren van de voorwaarden ............................................................................... 17
Stap 5: Toepassen van de rechtsregels op de feiten ................................................................. 18
Examenvraag januari 2020 – casus ............................................................................................. 18
Stap 1: het selecteren van de feiten ........................................................................................ 19
Stap 2: Het selecteren van de rechtsregel ............................................................................... 19
Stap 3: De rechtsregels ontleden ............................................................................................ 19
Stap 4 Interpreteren van de voorwaarden ................................................................................ 22
Stap 5: toepassen van de rechtsregels op de feiten .................................................................. 23
Conclusie .............................................................................................................................. 23
LES 3 & 4 & 5 (HOC) Verdragenrecht ............................................................................................... 25
Vorm ..................................................................................................................................... 26
, Sluiten van verdragen ............................................................................................................. 27
STAP 1: Onderhandelen ...................................................................................................... 27
STAP 2: Instemming ............................................................................................................ 27
STAP 3: In werking treden .................................................................................................... 28
Verdragen sluiten in België ..................................................................................................... 28
Onderhandelingen ............................................................................................................. 28
4 gevallen waar de federale overheid (ministerraad kan beslissen) dat
gewesten/gemeenschappen geen verdrag kunnen sluiten ondanks hun exclusieve bevoegdheid
......................................................................................................................................... 29
Gemengde verdragen ......................................................................................................... 29
instemming ........................................................................................................................ 29
Inhoud verdrag/ wat afgesproken wordt ................................................................................... 31
Voorbehoud/ reserve .......................................................................................................... 31
Interpretatieve verklaringen ................................................................................................ 33
Hoe wordt een verdrag toegepast? .......................................................................................... 33
Territoriaal ......................................................................................................................... 33
Tijd .................................................................................................................................... 34
Verdragen over dezelfde materie ......................................................................................... 34
Verdragen t.o.v. derden ....................................................................................................... 34
Beëindiging/ opschorting van een verdrag ............................................................................... 35
Rebus sic stantibus ............................................................................................................ 35
LES 5 & 6.1(extra)/2, 7, 10.1(extra) (HOC) Subjecten van Internationaal Recht .................................. 37
wat........................................................................................................................................ 37
Geschiedenis/ evolutie .......................................................................................................... 37
Niet statelijke collectiviteiten ................................................................................................. 37
Steden ............................................................................................................................... 37
Volkeren ............................................................................................................................ 38
Rechtspersonen opgericht door staten ................................................................................ 38
Individuen .......................................................................................................................... 38
Internationale gemeenschap .............................................................................................. 38
bedrijven............................................................................................................................ 39
Verschillende rechten en plichten........................................................................................... 39
De staat ................................................................................................................................ 40
Het begrip staat.................................................................................................................. 40
Element: Grondgebied -> staat oefent soevereiniteit uit. ...................................................... 41
(zee) .................................................................................................................................. 43
(Luchtruim) ........................................................................................................................ 47
Bevolking ........................................................................................................................... 47
(Gezagsstructuur)............................................................................................................... 48
, Ontbinding ......................................................................................................................... 51
afscheiding ........................................................................................................................ 51
Integratie ........................................................................................................................... 52
Herenigen .......................................................................................................................... 52
ebectiviteit......................................................................................................................... 54
legaliteit............................................................................................................................. 55
erkenning ........................................................................................................................... 55
Zelfbeschikkingsrecht ........................................................................................................ 56
Statenopvolging ................................................................................................................. 71
(Statenopvolging m.b.t. verdragen) ...................................................................................... 72
(Grensverdragen)................................................................................................................ 72
(Mensenrechtenverdragen) ................................................................................................. 73
(intuitio personae verdragen) .............................................................................................. 73
(alle andere verdragen) ....................................................................................................... 73
(Cecssie) ........................................................................................................................... 74
(ontbinding) ....................................................................................................................... 74
Nationaliteit ....................................................................................................................... 75
Bezittingen & schulden ....................................................................................................... 76
Staatsbezittingen ............................................................................................................... 76
Schulden ........................................................................................................................... 77
Lidmaatschap internationale organisaties ........................................................................... 77
individuen ............................................................................................................................. 78
mensenrechten .................................................................................................................. 78
LES 8&9 (Canvas).......................................................................................................................... 91
Kennisclips ............................................................................................................................... 91
Grenzen en afbakening van de staat .................................................................................... 91
Titel op grondgebied ........................................................................................................... 93
LES 10.2 (extra), 11 (HOC) Afbakening van staatsgezag ................................................................... 95
Wat........................................................................................................................................... 95
Bronnen .................................................................................................................................... 95
Inhoud ...................................................................................................................................... 95
Beginsel non-interventie/ verbod interventie ............................................................................... 95
In de context van het functioneren van internationale organisaties ....................................... 95
Van een staat t.o.v. een andere staat .................................................................................... 97
Verbod schade toe te brengen aan een andere staat OF het grondgebied te laten gebruiken schade
toe te brengen aan een andere staat ........................................................................................... 98
Rechtsmacht van een staat ....................................................................................................... 99
territorialiteitsbeginsel ....................................................................................................... 99
Nationaliteitsbeginsel (personaliteitsbeginsel) .................................................................. 100
, Beschermingsgrond ......................................................................................................... 101
Universaliteitsbeginsel ..................................................................................................... 101
Immuniteit .............................................................................................................................. 102
Staatsimmuniteit ................................................................................................................. 103
Immuntiteit van de personen die de staat gaan vertegenwoordigen ........................................ 104
Diplomatieke, consulaire betrekkingen.............................................................................. 105
(Diplomatieke betrekkingen) ............................................................................................. 106
(Consulaire betrekkingen) ................................................................................................ 108
LES 11 (HOC) Oefensessie .......................................................................................................... 109
Fiche 1: begrip & aard van het internationaal publiekrecht ......................................................... 109
Fiche 2: Rechtsbronnen ........................................................................................................... 109
Fiche 3: Verdragenrecht ........................................................................................................... 110
Module 4: Subjecten van internationaal recht ........................................................................... 112
Fiche 4.1:Staten .................................................................................................................. 112
Vragen .................................................................................................................................... 114
LES 11,12.1 (extra) (HOC): Vrede en veiligheid ............................................................................. 115
Staatsgezag uitoefenen moet gebeuren zonder gebruik van geweld ............................................ 115
Art. 2°4 HVN ........................................................................................................................ 116
H6 HVN ........................................................................................................................... 117
H7 HVN ........................................................................................................................... 117
Praktijk V .......................................................................................................................... 118
Art. 2°3 HVN ........................................................................................................................ 122
LES 12.1 (extra), 12.2 (HOC): Aansprakelijkheid in het internationaal recht .................................... 123
Aansprakelijkheid van staten ................................................................................................... 123
Uitzonderingen waarbij privépersonen toch aansprakelijk kunnen gesteld worden .................. 124
2 soorten schendingen van het IR door staten ....................................................................... 125
Verschoningsgronden -> °toch niet aansprakelijk ................................................................... 125
Rechtsherstel ...................................................................................................................... 127
Aansprakelijkheid van internationale organisaties ..................................................................... 128
Aansprakelijkheid van individuen ............................................................................................. 129
Geschiedenis (voor individuen objecten van IR waren) ........................................................... 129
WOI ................................................................................................................................. 130
WOII ................................................................................................................................ 130
Na WOII ........................................................................................................................... 131
Einde koude oorlog ........................................................................................................... 131
Internationaal strafhof ...................................................................................................... 132
oorlogsmisdaden .................................................................................................................... 132
Misdaden tegen de mensheid .................................................................................................. 133
LES 13 (HOC): Rechtshandhaving en geschillenbeslechtiging ....................................................... 135
EXAMEN
5 MPC: pure kennis vragen: giscorrectie 0,1. Je kan niet onder 0 gaan.
Esay vraag: 1 of meerdere
Casus: 1 of meerdere -> casusmethode volgen!!! (niet noodzakelijk stap 1,2,… schrijven)
10/11 bladzijden om te antwoorden.
Overtuigend schrijven, rode draad -> °mooier ogen (ook rekening houden punten)
inhoudsopgave
INTERNATIONAAL RECHT I – VUB .................................................................................................... 1
inhoudsopgave ............................................................................................................................... 1
LES 1 (Canvas) Bronnen van het internationaal recht ........................................................................ 7
Kennisclips ................................................................................................................................. 7
Bronnen van het internationaal recht inleiding ........................................................................... 7
Internationaal gewoonterecht ............................................................................................... 8
Verdragen .......................................................................................................................... 10
Algemene rechtsbeginselen ................................................................................................ 11
Rechtspraak & rechtsleer.................................................................................................... 11
Besluiten van internationale organisaties ............................................................................ 12
Eenzijdige handelingen en verklaringen ............................................................................... 12
Ius cogens ......................................................................................................................... 13
LES 2 (HOC) Begrip en aard van het internationaal recht ................................................................. 15
Stappen bij het oplossen van een casus – theorie ........................................................................... 17
5 stappen.................................................................................................................................. 17
Stap 1: het selecteren van de feiten ........................................................................................ 17
Stap 2: Het selecteren van de rechtsregel ............................................................................... 17
Praktisch ........................................................................................................................... 17
Stap 3: De rechtsreges ontleden en de voorwaarden en rechtsgevolgen bepalen ...................... 17
Stap 4: Interpreteren van de voorwaarden ............................................................................... 17
Stap 5: Toepassen van de rechtsregels op de feiten ................................................................. 18
Examenvraag januari 2020 – casus ............................................................................................. 18
Stap 1: het selecteren van de feiten ........................................................................................ 19
Stap 2: Het selecteren van de rechtsregel ............................................................................... 19
Stap 3: De rechtsregels ontleden ............................................................................................ 19
Stap 4 Interpreteren van de voorwaarden ................................................................................ 22
Stap 5: toepassen van de rechtsregels op de feiten .................................................................. 23
Conclusie .............................................................................................................................. 23
LES 3 & 4 & 5 (HOC) Verdragenrecht ............................................................................................... 25
Vorm ..................................................................................................................................... 26
, Sluiten van verdragen ............................................................................................................. 27
STAP 1: Onderhandelen ...................................................................................................... 27
STAP 2: Instemming ............................................................................................................ 27
STAP 3: In werking treden .................................................................................................... 28
Verdragen sluiten in België ..................................................................................................... 28
Onderhandelingen ............................................................................................................. 28
4 gevallen waar de federale overheid (ministerraad kan beslissen) dat
gewesten/gemeenschappen geen verdrag kunnen sluiten ondanks hun exclusieve bevoegdheid
......................................................................................................................................... 29
Gemengde verdragen ......................................................................................................... 29
instemming ........................................................................................................................ 29
Inhoud verdrag/ wat afgesproken wordt ................................................................................... 31
Voorbehoud/ reserve .......................................................................................................... 31
Interpretatieve verklaringen ................................................................................................ 33
Hoe wordt een verdrag toegepast? .......................................................................................... 33
Territoriaal ......................................................................................................................... 33
Tijd .................................................................................................................................... 34
Verdragen over dezelfde materie ......................................................................................... 34
Verdragen t.o.v. derden ....................................................................................................... 34
Beëindiging/ opschorting van een verdrag ............................................................................... 35
Rebus sic stantibus ............................................................................................................ 35
LES 5 & 6.1(extra)/2, 7, 10.1(extra) (HOC) Subjecten van Internationaal Recht .................................. 37
wat........................................................................................................................................ 37
Geschiedenis/ evolutie .......................................................................................................... 37
Niet statelijke collectiviteiten ................................................................................................. 37
Steden ............................................................................................................................... 37
Volkeren ............................................................................................................................ 38
Rechtspersonen opgericht door staten ................................................................................ 38
Individuen .......................................................................................................................... 38
Internationale gemeenschap .............................................................................................. 38
bedrijven............................................................................................................................ 39
Verschillende rechten en plichten........................................................................................... 39
De staat ................................................................................................................................ 40
Het begrip staat.................................................................................................................. 40
Element: Grondgebied -> staat oefent soevereiniteit uit. ...................................................... 41
(zee) .................................................................................................................................. 43
(Luchtruim) ........................................................................................................................ 47
Bevolking ........................................................................................................................... 47
(Gezagsstructuur)............................................................................................................... 48
, Ontbinding ......................................................................................................................... 51
afscheiding ........................................................................................................................ 51
Integratie ........................................................................................................................... 52
Herenigen .......................................................................................................................... 52
ebectiviteit......................................................................................................................... 54
legaliteit............................................................................................................................. 55
erkenning ........................................................................................................................... 55
Zelfbeschikkingsrecht ........................................................................................................ 56
Statenopvolging ................................................................................................................. 71
(Statenopvolging m.b.t. verdragen) ...................................................................................... 72
(Grensverdragen)................................................................................................................ 72
(Mensenrechtenverdragen) ................................................................................................. 73
(intuitio personae verdragen) .............................................................................................. 73
(alle andere verdragen) ....................................................................................................... 73
(Cecssie) ........................................................................................................................... 74
(ontbinding) ....................................................................................................................... 74
Nationaliteit ....................................................................................................................... 75
Bezittingen & schulden ....................................................................................................... 76
Staatsbezittingen ............................................................................................................... 76
Schulden ........................................................................................................................... 77
Lidmaatschap internationale organisaties ........................................................................... 77
individuen ............................................................................................................................. 78
mensenrechten .................................................................................................................. 78
LES 8&9 (Canvas).......................................................................................................................... 91
Kennisclips ............................................................................................................................... 91
Grenzen en afbakening van de staat .................................................................................... 91
Titel op grondgebied ........................................................................................................... 93
LES 10.2 (extra), 11 (HOC) Afbakening van staatsgezag ................................................................... 95
Wat........................................................................................................................................... 95
Bronnen .................................................................................................................................... 95
Inhoud ...................................................................................................................................... 95
Beginsel non-interventie/ verbod interventie ............................................................................... 95
In de context van het functioneren van internationale organisaties ....................................... 95
Van een staat t.o.v. een andere staat .................................................................................... 97
Verbod schade toe te brengen aan een andere staat OF het grondgebied te laten gebruiken schade
toe te brengen aan een andere staat ........................................................................................... 98
Rechtsmacht van een staat ....................................................................................................... 99
territorialiteitsbeginsel ....................................................................................................... 99
Nationaliteitsbeginsel (personaliteitsbeginsel) .................................................................. 100
, Beschermingsgrond ......................................................................................................... 101
Universaliteitsbeginsel ..................................................................................................... 101
Immuniteit .............................................................................................................................. 102
Staatsimmuniteit ................................................................................................................. 103
Immuntiteit van de personen die de staat gaan vertegenwoordigen ........................................ 104
Diplomatieke, consulaire betrekkingen.............................................................................. 105
(Diplomatieke betrekkingen) ............................................................................................. 106
(Consulaire betrekkingen) ................................................................................................ 108
LES 11 (HOC) Oefensessie .......................................................................................................... 109
Fiche 1: begrip & aard van het internationaal publiekrecht ......................................................... 109
Fiche 2: Rechtsbronnen ........................................................................................................... 109
Fiche 3: Verdragenrecht ........................................................................................................... 110
Module 4: Subjecten van internationaal recht ........................................................................... 112
Fiche 4.1:Staten .................................................................................................................. 112
Vragen .................................................................................................................................... 114
LES 11,12.1 (extra) (HOC): Vrede en veiligheid ............................................................................. 115
Staatsgezag uitoefenen moet gebeuren zonder gebruik van geweld ............................................ 115
Art. 2°4 HVN ........................................................................................................................ 116
H6 HVN ........................................................................................................................... 117
H7 HVN ........................................................................................................................... 117
Praktijk V .......................................................................................................................... 118
Art. 2°3 HVN ........................................................................................................................ 122
LES 12.1 (extra), 12.2 (HOC): Aansprakelijkheid in het internationaal recht .................................... 123
Aansprakelijkheid van staten ................................................................................................... 123
Uitzonderingen waarbij privépersonen toch aansprakelijk kunnen gesteld worden .................. 124
2 soorten schendingen van het IR door staten ....................................................................... 125
Verschoningsgronden -> °toch niet aansprakelijk ................................................................... 125
Rechtsherstel ...................................................................................................................... 127
Aansprakelijkheid van internationale organisaties ..................................................................... 128
Aansprakelijkheid van individuen ............................................................................................. 129
Geschiedenis (voor individuen objecten van IR waren) ........................................................... 129
WOI ................................................................................................................................. 130
WOII ................................................................................................................................ 130
Na WOII ........................................................................................................................... 131
Einde koude oorlog ........................................................................................................... 131
Internationaal strafhof ...................................................................................................... 132
oorlogsmisdaden .................................................................................................................... 132
Misdaden tegen de mensheid .................................................................................................. 133
LES 13 (HOC): Rechtshandhaving en geschillenbeslechtiging ....................................................... 135