Onderwijskunde 2
Accent op ontwikkeling - Inleiding
Inleiding
Adolescentiepsychologie staat centraal in deze syllabus
Adolescentie:
Periode van overgang van de jeugd naar de volwassenheid
Psychologie:
De studie van de psychische (mentale) ervaring en het gedrag
1. Psychologie en mensenkennis
MENSENKENNIS PSYCHOLOGIE = WETENSCHAP
Subjectieve theorie van menselijk gedrag Objectieve theorie v.d. menselijke geest +
ruimer: gedrag
Op ervaring gebaseerd Op onderzoek gebaseerd
Weinig zelfkritisch Kritische zin
“Grip” op de werkelijkheid “Begrip” van de werkelijkheid
2. Systematisch en kritisch onderzoek
2.1 De onderzoekscyclus
Tijdens dat onderzoek is een onderzoekcyclus van acht stappen
Stap 1: Bepalen van een onderzoeksonderwerp
(een probleem, een nieuwsgierigheid , een onderzoek …)
Probleem : Leerlingen S.O. die Franse woorden moeilijk kunnen memoriseren
Onderzoeksonderwerp: Onvoldoende kennis van Franse woordenschat bij leerlingen van het S.O.
Stap 2: Formuleren van onderzoeksvra(a)g(en) en hypothese(s)
Onderzoeksvraag : Hoe kunnen we de Franse woordenschat bij leerlingen S.O. beter verankeren?
Hypothese: Als leerlingen meer online oefeningen maken op de woordenschat , dan zal hun Franse woordenschat beter verankeren
Mogelijke antwoorden van onderzoeksvraag = hypotheses → in ‘als … dan’- vorm geformuleerd
1e deel van als - dan = onafhankelijke variabele (OV) (als) → wat resultaten beïnvloedt
2e deel van als - dan = afhankelijke variabele (AV) (dan) → wat beïnvloed wordt
Stap 3: Ontwikkelen van onderzoeksplan
Testen of de hypothese klopt
- survey onderzoek (opinieonderzoek?) bv. enquête , wel opletten vr valkuilen (volgorde vragen, pos. formulering …)
- experiment
(° OV manipuleren, controle - en experimentele groep
° Conclusies niet 100% betrouwba ar, hoogstens inspirerend !
° Isolerende variatie moeilijk toe te passen → alle factoren in controle - en experimentele
groep moeten gelijk zijn op één na nl. de OV waarvan men het effect wil onderzoeken )
Introspectie: kijken naar eigen gedachten, gevoelens, gedragingen …
Extrospectie: kijken naar externe omstandigheden, gedrag van anderen …
,Onderwijskunde 2
Stap 4: Verzamelen van gegevens
Stap 5: Analyse van gegevens
Stap 6: Conclusies
→ Ofwel volgt verificatie
→ Ofwel volgt falsificatie
Let wel : representativiteit van het onderzoek (in welke mate conclusies veralgemenen?)
Stap 7: Delen van bevindingen (publicaties e.d.)
Stap 8: Bedenken van nieuwe vragen
Bevindingen van het onderzoek worden gepubliceerd, meestal met enkele nieuwe voorstellen
voor verder onderzoek
2.2 Kwaliteitseisen van deugdelijk onderzoek
4 kwaliteitseisen:
- Validiteit:
onderzoek meet wat het zegt te willen meten (isolerende variatie)
- Representativiteit:
in welke mate kan je de resultaten van de steekproef veralgemenen ? (verhouding jongens/meisjes,
leeftijd, intelligentieniveau …)
- Betrouwbaarheid:
zelfde resultaten bekomen bij herhaalde metingen , indien niet: meetfouten
- Objectiviteit:
de onderzoeker mag het onderzoek niet kunnen beïnvloeden (geen subjectiviteit/vervalsing)
→ geldigheid en betrouwbaarheid kunnen via zgn. triangulatie worden verhoogd
Soorten triangulatie (3):
- Brontriangulatie
→ vragenlijst aan verschillende betrokkenen geven om gedragsprobleem van eenzelfde persoon in kaart te brengen
- Methodentriangulatie
→ verschillende onderzoeksmethodes gebruiken om gedragsprobleem van eenzelfde persoon in kaart te brengen ( interview,
vragenlijst /enquête , observatie , experiment …)
- Onderzoekstriangulatie
→verschillende onderzoekers die op dezelfde manier onderzoeken om het gedragsprobleem van eenzelfde persoon in kaart te
brengen
2.3 Psychologie en normaliteit
Is het resultaat van het onderzoek normaal? → vraag die in de psychologie veel wordt gesteld
, Onderwijskunde 2
- Is ‘normaal’ datgene wat wij als ‘natuurlijk’ ervaren?
- Is ‘normaal’ datgene wat het ‘ideaal’ benadert?
- Is ‘normaal’ datgene wat kenmerkend is voor het gedrag van de meeste mensen?
De bekendste groep ‘specialisten’ in de wereld van psychiaters/psychologen:
DSM commissie (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
2.4 Onderzoeksdomeinen in de psychologie
- Sociale psychologie:
studie hoe gedachten, gevoelens en gedragingen worden beïnvloed door de aanwezigheid van
anderen (Hoe reageren mensen als groep ten aanzien van toxisch leiderschap?)
- Persoonlijkheidsleer:
studie van de verschillen en overeenkomsten in persoonlijkheid, waarbij men zoekt naar
typen/soorten waarin mensen te onderscheiden zijn (Welke gedragingen zijn typisch voor toxisch leiderschap?)
- Functieleer:
studie van basisfuncties van de hersenen die in alle gedrag een rol spelen: aandacht, leren,
geheugen, taal, motoriek, motivatie, bewustzijn … (Welke rol speelt emotieregulatie bij het uitvoeren van een taak?)
- Methodenleer:
studie van wetenschappelijke methoden, procedures en werkwijzen om kennis te verwerven
en om de psychologie als wetenschap vooruit te helpen (Hoe kunnen we een instrument ontwikkelen om te zien of
iemand toxisch leiderschap vertoont?)
- Ontwikkelingsleer (ontwikkelingspsychologie):
studie van psychologische veranderingen bij toenemende leeftijd, van geboorte tot in
ouderdom (Hoe ontwikkelt de seksualiteit zich tijdens de puberperiode?)
Accent op ontwikkeling - Inleiding
Inleiding
Adolescentiepsychologie staat centraal in deze syllabus
Adolescentie:
Periode van overgang van de jeugd naar de volwassenheid
Psychologie:
De studie van de psychische (mentale) ervaring en het gedrag
1. Psychologie en mensenkennis
MENSENKENNIS PSYCHOLOGIE = WETENSCHAP
Subjectieve theorie van menselijk gedrag Objectieve theorie v.d. menselijke geest +
ruimer: gedrag
Op ervaring gebaseerd Op onderzoek gebaseerd
Weinig zelfkritisch Kritische zin
“Grip” op de werkelijkheid “Begrip” van de werkelijkheid
2. Systematisch en kritisch onderzoek
2.1 De onderzoekscyclus
Tijdens dat onderzoek is een onderzoekcyclus van acht stappen
Stap 1: Bepalen van een onderzoeksonderwerp
(een probleem, een nieuwsgierigheid , een onderzoek …)
Probleem : Leerlingen S.O. die Franse woorden moeilijk kunnen memoriseren
Onderzoeksonderwerp: Onvoldoende kennis van Franse woordenschat bij leerlingen van het S.O.
Stap 2: Formuleren van onderzoeksvra(a)g(en) en hypothese(s)
Onderzoeksvraag : Hoe kunnen we de Franse woordenschat bij leerlingen S.O. beter verankeren?
Hypothese: Als leerlingen meer online oefeningen maken op de woordenschat , dan zal hun Franse woordenschat beter verankeren
Mogelijke antwoorden van onderzoeksvraag = hypotheses → in ‘als … dan’- vorm geformuleerd
1e deel van als - dan = onafhankelijke variabele (OV) (als) → wat resultaten beïnvloedt
2e deel van als - dan = afhankelijke variabele (AV) (dan) → wat beïnvloed wordt
Stap 3: Ontwikkelen van onderzoeksplan
Testen of de hypothese klopt
- survey onderzoek (opinieonderzoek?) bv. enquête , wel opletten vr valkuilen (volgorde vragen, pos. formulering …)
- experiment
(° OV manipuleren, controle - en experimentele groep
° Conclusies niet 100% betrouwba ar, hoogstens inspirerend !
° Isolerende variatie moeilijk toe te passen → alle factoren in controle - en experimentele
groep moeten gelijk zijn op één na nl. de OV waarvan men het effect wil onderzoeken )
Introspectie: kijken naar eigen gedachten, gevoelens, gedragingen …
Extrospectie: kijken naar externe omstandigheden, gedrag van anderen …
,Onderwijskunde 2
Stap 4: Verzamelen van gegevens
Stap 5: Analyse van gegevens
Stap 6: Conclusies
→ Ofwel volgt verificatie
→ Ofwel volgt falsificatie
Let wel : representativiteit van het onderzoek (in welke mate conclusies veralgemenen?)
Stap 7: Delen van bevindingen (publicaties e.d.)
Stap 8: Bedenken van nieuwe vragen
Bevindingen van het onderzoek worden gepubliceerd, meestal met enkele nieuwe voorstellen
voor verder onderzoek
2.2 Kwaliteitseisen van deugdelijk onderzoek
4 kwaliteitseisen:
- Validiteit:
onderzoek meet wat het zegt te willen meten (isolerende variatie)
- Representativiteit:
in welke mate kan je de resultaten van de steekproef veralgemenen ? (verhouding jongens/meisjes,
leeftijd, intelligentieniveau …)
- Betrouwbaarheid:
zelfde resultaten bekomen bij herhaalde metingen , indien niet: meetfouten
- Objectiviteit:
de onderzoeker mag het onderzoek niet kunnen beïnvloeden (geen subjectiviteit/vervalsing)
→ geldigheid en betrouwbaarheid kunnen via zgn. triangulatie worden verhoogd
Soorten triangulatie (3):
- Brontriangulatie
→ vragenlijst aan verschillende betrokkenen geven om gedragsprobleem van eenzelfde persoon in kaart te brengen
- Methodentriangulatie
→ verschillende onderzoeksmethodes gebruiken om gedragsprobleem van eenzelfde persoon in kaart te brengen ( interview,
vragenlijst /enquête , observatie , experiment …)
- Onderzoekstriangulatie
→verschillende onderzoekers die op dezelfde manier onderzoeken om het gedragsprobleem van eenzelfde persoon in kaart te
brengen
2.3 Psychologie en normaliteit
Is het resultaat van het onderzoek normaal? → vraag die in de psychologie veel wordt gesteld
, Onderwijskunde 2
- Is ‘normaal’ datgene wat wij als ‘natuurlijk’ ervaren?
- Is ‘normaal’ datgene wat het ‘ideaal’ benadert?
- Is ‘normaal’ datgene wat kenmerkend is voor het gedrag van de meeste mensen?
De bekendste groep ‘specialisten’ in de wereld van psychiaters/psychologen:
DSM commissie (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
2.4 Onderzoeksdomeinen in de psychologie
- Sociale psychologie:
studie hoe gedachten, gevoelens en gedragingen worden beïnvloed door de aanwezigheid van
anderen (Hoe reageren mensen als groep ten aanzien van toxisch leiderschap?)
- Persoonlijkheidsleer:
studie van de verschillen en overeenkomsten in persoonlijkheid, waarbij men zoekt naar
typen/soorten waarin mensen te onderscheiden zijn (Welke gedragingen zijn typisch voor toxisch leiderschap?)
- Functieleer:
studie van basisfuncties van de hersenen die in alle gedrag een rol spelen: aandacht, leren,
geheugen, taal, motoriek, motivatie, bewustzijn … (Welke rol speelt emotieregulatie bij het uitvoeren van een taak?)
- Methodenleer:
studie van wetenschappelijke methoden, procedures en werkwijzen om kennis te verwerven
en om de psychologie als wetenschap vooruit te helpen (Hoe kunnen we een instrument ontwikkelen om te zien of
iemand toxisch leiderschap vertoont?)
- Ontwikkelingsleer (ontwikkelingspsychologie):
studie van psychologische veranderingen bij toenemende leeftijd, van geboorte tot in
ouderdom (Hoe ontwikkelt de seksualiteit zich tijdens de puberperiode?)
