SEMIOLOGIE-HEELKUNDE
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1 – Halsgezwellen 2
Hoofdstuk 2 – Slokdarm 11
Hoofdstuk 3 – Borst 17
Hoofdstuk 4 – Shock 26
Hoofdstuk 5 Deel 1 – Anamnese van het abdomen en klinische onderzoek 33
Hoofdstuk 5 Deel 2 – Extra slides anamnese abdomen 42
Hoofdstuk 6 – Ileus 50
Hoofdstuk 7 – Peritonitis en acuut abdomen 58
Hoofdstuk 8 – Buikwand en scrotum 69
Hoofdstuk 9 – Wonden, heelkundige infecties en brandwonden 77
1
, Hoofdstuk 1 – Halsgezwellen
1. Anatomie
De hals is een compacte ruimte met veel vitale structuren
1.1 Compartimenten
Functie fascia:
• Laten structuren over elkaar bewegen
• Beperkt infectieverspreiding
• Natuurlijke dissectievlakken
De drie verschillende compartimenten
1. Oppervlakkige cervicale fascia (geel op de afbeelding)
• Vetachtig bindweefsel
• Bevat: huidzenuwen, bloedvaten, lymfevaten, oppervlakkige
lymfeklieren, variabele hoeveelheden vet
2. Platysma
3. Diepe cervicale fascia
• Pretacheale fascia
o Musculair deel (paars op afbeelding)
▪ Infrahyoidale spieren
o Visceraal deel (donkerblauw op afbeelding)
▪ Endocriene laag → thyroid en parathyroid
▪ Ademhalingslaag → larynx en trachea
▪ Voedingslaag → pharynx en oesofagus
• Carotisschede (lichtblauw op afbeelding)
o N. vagus, a. carotis communis en v. jugularis interna
1.2 Driehoeken
1.2.1 Anterieur
Submentale driehoek:
• Grenzen: mandibula, venter anterior m.digastricus en hyoid
• Inhoud: lymfeklieren en kliene venen
Submandibulaire driehoek
• Grenzen: mandibula, venter anterior m.digastricus en venter posterior m.digastricus
• Inhoud: lymfeklieren, submandibulaire speekselklier, N. hypoglossus, deel van a. en v.
fascialis en soms n. fascialis
2
,Carotide driehoek
• Grenzen: venter superior m. omohyoideus, venter posterior m.digastricus, m. scm
• Inhoud: a. carotis communis, a. carotis externa, v. jugularis interna, n. vagus, n.
hypoglossus (indien deze beschadigd is steek de tong uit naar de kant van de
schade) en n. accessorius
Musculaire driehoek
• Grenzen: hyoid, venter superior m. omohyoideus, m. scm en middellijn nek
• Inhoud: m. sternohyoideus, m. sternothyroideus, m. thyrohyoideus, lymfklieren,
glandula thyroidea en parathyroidea
• Tracheotomieruit (plaats van insneden voor bv een canulen)
1.2.2 Posterieur
Occipitale driehoek
• Grenzen: m. scm, m. trapezius en venter inferior m. omohyoideus
• Inhoud: a. occipitalis apicaal en n. accesorius
Omoclaviculaire driehoek (=suprclaviculaire fossa)
• Grenzen: m. scm, clavicula en venter inferior m. omohyoideus
• Inhoud: v. jugularis externa, a en v. subclavia, plexus brachialis en n. phrenicus
1.3 Zones
De hals wordt soms ook omgedeeld in 3 zones
• Zone 1: van sleutelbeen tot cricoid
• Zone 2: van cricoid tot angulus mandibulae
• Zone 3: van angulus mandibulae tot schedelbasis
2. Halsonderzoek
2.1 Inspectie
• Pulserende zwelling?
• Fistels? (abnormaal kanaal dat twee opp. met elkaar verbindt, tussen orgaan en huid of tussen
twee organen)
• Littekens?
• Beweegt de massa mee bij slikken? → Krop
• Beweegt de masse bij het uitsteken van de tong → thyroglossuscyste
2.2 Auscultatie
• Geruis bij kloppende massa → door vaat afwijking (aneurysma, atrioveneuze fistel, stenose,
tumor)
3
, • Toegenome vasculaire geluid → Graves hyperthyoïdie
2.3 Palpatie
Lokalisatie ten opzichte van?
• Osteochondreuze elementen (bot en kraakbeenachtige structuren), m. scm, oppervlakkig of
diep, boven of onder een spier (contractie m. scm door hoofd te laten draaien tegen
weerstand), vasculonerveuze as
Fysieke kenmerken (SPACESPIT(F))
• Size: afmeting
• Position: locatie
• Attachments: waaraan vastgehecht, beweegt ze bv met de huid, spieren of ondergrond mee
• Consistency: hard of zacht
• Edge: hoe zijn de randen
• Surface and shape: hoe voelt het opp → glad, gelobd, oneffe
• Pulsation: is de zwelling pulserend
o Primair kloppend → pulsatie is naar boven/beneden en naar buiten/binnen →
effectief pulserend
o Transmissie → de pulsatie is enkel naar binnen/ buiten → massa ligt op een slagader
• Inflammatie: roodheid, warm, pijnlijk
• Transilluminatie: laat de massa licht door dan is het lucht of vocht anders niet
• Fluctuatie: plaats beide vingers langs de massa en duw daarna op de massa → als de massa
verplaatst naar de vingers dan is het flucturend
o Fluctuerend: vloeibare massa
o Niet fluctuerend: vaste massa
2.4 Onderzoek klieren
Lymfeklieren
• Keten v. jugularis interna: voorboord de m. scm aanhaken
• Keten n.accessorius: achter m. scm
4
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1 – Halsgezwellen 2
Hoofdstuk 2 – Slokdarm 11
Hoofdstuk 3 – Borst 17
Hoofdstuk 4 – Shock 26
Hoofdstuk 5 Deel 1 – Anamnese van het abdomen en klinische onderzoek 33
Hoofdstuk 5 Deel 2 – Extra slides anamnese abdomen 42
Hoofdstuk 6 – Ileus 50
Hoofdstuk 7 – Peritonitis en acuut abdomen 58
Hoofdstuk 8 – Buikwand en scrotum 69
Hoofdstuk 9 – Wonden, heelkundige infecties en brandwonden 77
1
, Hoofdstuk 1 – Halsgezwellen
1. Anatomie
De hals is een compacte ruimte met veel vitale structuren
1.1 Compartimenten
Functie fascia:
• Laten structuren over elkaar bewegen
• Beperkt infectieverspreiding
• Natuurlijke dissectievlakken
De drie verschillende compartimenten
1. Oppervlakkige cervicale fascia (geel op de afbeelding)
• Vetachtig bindweefsel
• Bevat: huidzenuwen, bloedvaten, lymfevaten, oppervlakkige
lymfeklieren, variabele hoeveelheden vet
2. Platysma
3. Diepe cervicale fascia
• Pretacheale fascia
o Musculair deel (paars op afbeelding)
▪ Infrahyoidale spieren
o Visceraal deel (donkerblauw op afbeelding)
▪ Endocriene laag → thyroid en parathyroid
▪ Ademhalingslaag → larynx en trachea
▪ Voedingslaag → pharynx en oesofagus
• Carotisschede (lichtblauw op afbeelding)
o N. vagus, a. carotis communis en v. jugularis interna
1.2 Driehoeken
1.2.1 Anterieur
Submentale driehoek:
• Grenzen: mandibula, venter anterior m.digastricus en hyoid
• Inhoud: lymfeklieren en kliene venen
Submandibulaire driehoek
• Grenzen: mandibula, venter anterior m.digastricus en venter posterior m.digastricus
• Inhoud: lymfeklieren, submandibulaire speekselklier, N. hypoglossus, deel van a. en v.
fascialis en soms n. fascialis
2
,Carotide driehoek
• Grenzen: venter superior m. omohyoideus, venter posterior m.digastricus, m. scm
• Inhoud: a. carotis communis, a. carotis externa, v. jugularis interna, n. vagus, n.
hypoglossus (indien deze beschadigd is steek de tong uit naar de kant van de
schade) en n. accessorius
Musculaire driehoek
• Grenzen: hyoid, venter superior m. omohyoideus, m. scm en middellijn nek
• Inhoud: m. sternohyoideus, m. sternothyroideus, m. thyrohyoideus, lymfklieren,
glandula thyroidea en parathyroidea
• Tracheotomieruit (plaats van insneden voor bv een canulen)
1.2.2 Posterieur
Occipitale driehoek
• Grenzen: m. scm, m. trapezius en venter inferior m. omohyoideus
• Inhoud: a. occipitalis apicaal en n. accesorius
Omoclaviculaire driehoek (=suprclaviculaire fossa)
• Grenzen: m. scm, clavicula en venter inferior m. omohyoideus
• Inhoud: v. jugularis externa, a en v. subclavia, plexus brachialis en n. phrenicus
1.3 Zones
De hals wordt soms ook omgedeeld in 3 zones
• Zone 1: van sleutelbeen tot cricoid
• Zone 2: van cricoid tot angulus mandibulae
• Zone 3: van angulus mandibulae tot schedelbasis
2. Halsonderzoek
2.1 Inspectie
• Pulserende zwelling?
• Fistels? (abnormaal kanaal dat twee opp. met elkaar verbindt, tussen orgaan en huid of tussen
twee organen)
• Littekens?
• Beweegt de massa mee bij slikken? → Krop
• Beweegt de masse bij het uitsteken van de tong → thyroglossuscyste
2.2 Auscultatie
• Geruis bij kloppende massa → door vaat afwijking (aneurysma, atrioveneuze fistel, stenose,
tumor)
3
, • Toegenome vasculaire geluid → Graves hyperthyoïdie
2.3 Palpatie
Lokalisatie ten opzichte van?
• Osteochondreuze elementen (bot en kraakbeenachtige structuren), m. scm, oppervlakkig of
diep, boven of onder een spier (contractie m. scm door hoofd te laten draaien tegen
weerstand), vasculonerveuze as
Fysieke kenmerken (SPACESPIT(F))
• Size: afmeting
• Position: locatie
• Attachments: waaraan vastgehecht, beweegt ze bv met de huid, spieren of ondergrond mee
• Consistency: hard of zacht
• Edge: hoe zijn de randen
• Surface and shape: hoe voelt het opp → glad, gelobd, oneffe
• Pulsation: is de zwelling pulserend
o Primair kloppend → pulsatie is naar boven/beneden en naar buiten/binnen →
effectief pulserend
o Transmissie → de pulsatie is enkel naar binnen/ buiten → massa ligt op een slagader
• Inflammatie: roodheid, warm, pijnlijk
• Transilluminatie: laat de massa licht door dan is het lucht of vocht anders niet
• Fluctuatie: plaats beide vingers langs de massa en duw daarna op de massa → als de massa
verplaatst naar de vingers dan is het flucturend
o Fluctuerend: vloeibare massa
o Niet fluctuerend: vaste massa
2.4 Onderzoek klieren
Lymfeklieren
• Keten v. jugularis interna: voorboord de m. scm aanhaken
• Keten n.accessorius: achter m. scm
4
