Geowijzer – Hoofdstuk 5. Actieve aarde
5.1 – Endogene en exogene krachten
Endogene krachten
o Krachten die in de aardkorst werken
o Niet waarneembare krachten, zoals bergvormingen
o Waarneembare krachten, zoals aardbevingen en
vulkaanuitbarstingen
Exogene krachten
o Krachten die van buitenaf op de aarde inwerken
o Erosie en verwering
De aarde
- De aarde is opgebouwd uit drie lagen
o Kern
Bestaat uit nikkel en ijzer
3700 graden Celsius in het midden
o Mantel
Asthenosfeer
80% van de aarde
1400 graden Celsius, waardoor het materiaal taai-
vloeibaar is als een soort teer
o Aardkorst
Lithosfeer
Niet overal even dik
Oceanen: 5 tot 30 km dik, zwaar basalt
Continenten: 30 tot 65 km dik, licht graniet
Platentektoniek
- Continenten die continue in beweging zijn
o Convectiestromen bewegen de platen
5.2 – Plaatbewegingen
- Bewegingen gaan altijd samen met aardbevingen
Divergentie
- Platen die van elkaar af bewegen
- Opstijgend magma dat twee platen uit elkaar drukt
o Ontstaan van breuken op continenten
o Ontstaan van ruggen in zeeën
Convergentie
- Platen die naar elkaar toe bewegen
o Continentaal naar continentaal
Plooiingsgebergten
o Oceanisch naar oceanisch
Vulkanen door subductie
o Continentaal naar oceanisch
Troggen door subductie
5.1 – Endogene en exogene krachten
Endogene krachten
o Krachten die in de aardkorst werken
o Niet waarneembare krachten, zoals bergvormingen
o Waarneembare krachten, zoals aardbevingen en
vulkaanuitbarstingen
Exogene krachten
o Krachten die van buitenaf op de aarde inwerken
o Erosie en verwering
De aarde
- De aarde is opgebouwd uit drie lagen
o Kern
Bestaat uit nikkel en ijzer
3700 graden Celsius in het midden
o Mantel
Asthenosfeer
80% van de aarde
1400 graden Celsius, waardoor het materiaal taai-
vloeibaar is als een soort teer
o Aardkorst
Lithosfeer
Niet overal even dik
Oceanen: 5 tot 30 km dik, zwaar basalt
Continenten: 30 tot 65 km dik, licht graniet
Platentektoniek
- Continenten die continue in beweging zijn
o Convectiestromen bewegen de platen
5.2 – Plaatbewegingen
- Bewegingen gaan altijd samen met aardbevingen
Divergentie
- Platen die van elkaar af bewegen
- Opstijgend magma dat twee platen uit elkaar drukt
o Ontstaan van breuken op continenten
o Ontstaan van ruggen in zeeën
Convergentie
- Platen die naar elkaar toe bewegen
o Continentaal naar continentaal
Plooiingsgebergten
o Oceanisch naar oceanisch
Vulkanen door subductie
o Continentaal naar oceanisch
Troggen door subductie
