Inzet van niet-medicamenteuze interventies bij ouderen met dementie;
Overwinnen van uitdagingen en bevorderen van zorg
Een kwalitatieve studie naar de belemmerende en bevorderende factoren die
zorgpersoneel van Careyn ervaren bij het inzetten van niet-medicamenteuze interventies
bij ouderen met dementie
Naam student:
Studentnummer:
Studiegroepscode: GVE-AIB-VAR-01
Naam cursus: GVE-4.AIB-17_2022
Docent:
Inleverdatum: 05-06-2023
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Aantal woorden: 4287
,Voorwoord
Geachte lezer,
Voor u ligt het adviesverslag dat ik heb geschreven als afstudeeropdracht in het kader van mijn
duale hbo-verpleegkunde aan Hogeschool Utrecht. Het adviesverslag is geschreven in opdracht
van Careyn, op de afdeling psychogeriatrie. Het onderwerp van mijn onderzoek richt zich op de
belemmerende en bevorderende factoren bij de inzet van niet-medicamenteuze interventies bij
ouderen met dementie bij Careyn.
Bij het schrijven van dit adviesverslag heb ik gebruikgemaakt van toepasbare
wetenschappelijke literatuur en macrodocumenten, die ondersteuning boden bij de doel- en
vraagstelling. Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door de zorgorganisatie waar ik
werkzaam ben en mijn opdrachtgever, die mij heeft ondersteund en geadviseerd bij het
uitvoeren van dit onderzoek.
Ik wil alle respondenten graag bedanken voor hun waardevolle bijdrage aan mijn onderzoek.
Zonder hun medewerking was het niet mogelijk geweest om dit onderzoek tot een succesvol
einde te brengen. Ook wil ik mijn docent bedanken voor het beantwoorden van mijn vragen en
het geven van feedback, en mijn studiegenoten voor hun steun en aansporing tijdens deze
hectische periode.
Het is mijn hoop dat dit onderzoeksverslag bijdraagt aan het verbeteren van de zorg voor
ouderen met dementie en ik wens u veel leesplezier.
Noura Al-Sabti
Almere, Juni 2023
2
,Inhoudsopgave
VOORWOORD...............................................................................2
1. SAMENVATTING .......................................................................4
2. INLEIDING................................................................................. 5
3. DOEL- EN VRAAGSTELLING.........................................................7
3.1 Probleemstelling...................................................................................................................................................7
3.2 Doelstelling............................................................................................................................................................7
3.3 Vraagstelling..........................................................................................................................................................7
4. METHODE.................................................................................8
4.1 Onderzoeksdesign.................................................................................................................................................8
4.2. Onderzoekspopulatie -en setting.........................................................................................................................8
4.3 Dataverzameling...................................................................................................................................................9
4.4 Data-analyse..........................................................................................................................................................9
4.5 Ethische overwegingen.........................................................................................................................................9
4.5.1 Toestemmingsverklaring....................................................................................................................................9
4.5.2 Omgang date in het kader van privacy..............................................................................................................9
4.5.3 Belangenverstrengeling.....................................................................................................................................9
4.5.4 Medisch Ethische Toetsings Commissie (MES/METC).....................................................................................10
5. RESULTATEN...........................................................................10
6. DISCUSSIE..............................................................................18
Betekenis resultaten......................................................................................................................................... 18
7. KRITISCHE BESCHOUWING.......................................................19
7.1 Positieve aspecten..............................................................................................................................................19
7.2 Negatieve aspecten.............................................................................................................................................19
8. IMPLICATIES VOOR HET VERPLEEGKUNDIG VAK.........................20
9. CONCLUSIE.............................................................................20
10. ADVIES.................................................................................21
10.1 Investeren in scholing en training.....................................................................................................................21
10.2 Aanwezigheid van voldoende hulpmiddelen en materialen............................................................................21
3
, 10.3 Familieleden meer betrekken (waar wenselijk)................................................................................................21
10.4 Optimaliseren personeelsbezetting en werkplanning......................................................................................22
10.5 Persoonsgerichte zorg.......................................................................................................................................22
10.6 Samenwerking en ondersteuning zoeken.........................................................................................................22
11. REFERENTIES........................................................................23
12. BIJLAGEN..............................................................................25
Bijlage 1: Zoekplan....................................................................................................................................................25
Bijlage 2: Overzicht van zoektermen, databanken en gevonden artikelen...............................................................26
Bijlage 3: Overzichtstabel van de literatuurbevindingen..........................................................................................27
Bijlage 4: Topiclijst.....................................................................................................................................................35
Bijlage 5: Informatiebrief deelname onderzoek........................................................................................................36
Bijlage 6: toestemmingsverklaring............................................................................................................................38
Bijlage 7: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data....................................................................................39
Bijlage 8: Reflectieverslag.........................................................................................................................................40
Bijlage 9: Deelname workshop interprofessioneel klinisch redeneren (lesdag 1).....................................................41
Bijlage 10: Deelname workshop interprofessioneel klinisch redeneren (lesdag 2)...................................................42
Bijlage 11: Samenwerkingsbeoordeling....................................................................................................................43
1. Samenvatting
Inleiding
Dit onderzoek betreft de belemmerende en bevorderende factoren die zorgpersoneel bij Careyn
ervaart bij het gebruik van niet-medicamenteuze interventies voor probleemgedrag bij
dementerende ouderen. Het doel is inzicht verkrijgen in deze factoren om de zorgkwaliteit te
verbeteren en probleemgedrag te verminderen.
Onderzoeksvraag
Wat zijn de belemmerende en bevorderende factoren die door zorgpersoneel van Careyn bij de
ingezette niet-medicamenteuze interventies bij dementerende ouderen worden ervaren?
Methode
Het onderzoek gebruikt een kwalitatieve benadering met observatie en interviews als data-
verzamelingsmethoden.
Resultaten
De resultaten benadrukken dat een kennis- en trainingsgebrek, weerstand van bewoners,
beperkte hulpmiddelen en materialen belemmeringen vormen voor het gebruik van niet-
medicamenteuze interventies. Tijdgebrek en personeelstekorten zijn grote uitdagingen.
Daarnaast worden inlevingsvermogen, tijdig handelen, medicatie bij ernstige lijdensdruk,
positieve betrokkenheid van partijen en scholing genoemd als bevorderende factoren voor het
gebruik van niet-medicamenteuze interventies.
De resultaten tonen aan dat niet-medicamenteuze interventies zoals muziek, persoonlijke
aandacht en betrokkenheid van familieleden een positieve impact hebben op het welzijn van
bewoners. Samenwerking tussen verpleegkundigen, bewoners, familieleden en andere
zorgprofessionals wordt als essentieel beschouwd.
4
Overwinnen van uitdagingen en bevorderen van zorg
Een kwalitatieve studie naar de belemmerende en bevorderende factoren die
zorgpersoneel van Careyn ervaren bij het inzetten van niet-medicamenteuze interventies
bij ouderen met dementie
Naam student:
Studentnummer:
Studiegroepscode: GVE-AIB-VAR-01
Naam cursus: GVE-4.AIB-17_2022
Docent:
Inleverdatum: 05-06-2023
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Aantal woorden: 4287
,Voorwoord
Geachte lezer,
Voor u ligt het adviesverslag dat ik heb geschreven als afstudeeropdracht in het kader van mijn
duale hbo-verpleegkunde aan Hogeschool Utrecht. Het adviesverslag is geschreven in opdracht
van Careyn, op de afdeling psychogeriatrie. Het onderwerp van mijn onderzoek richt zich op de
belemmerende en bevorderende factoren bij de inzet van niet-medicamenteuze interventies bij
ouderen met dementie bij Careyn.
Bij het schrijven van dit adviesverslag heb ik gebruikgemaakt van toepasbare
wetenschappelijke literatuur en macrodocumenten, die ondersteuning boden bij de doel- en
vraagstelling. Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door de zorgorganisatie waar ik
werkzaam ben en mijn opdrachtgever, die mij heeft ondersteund en geadviseerd bij het
uitvoeren van dit onderzoek.
Ik wil alle respondenten graag bedanken voor hun waardevolle bijdrage aan mijn onderzoek.
Zonder hun medewerking was het niet mogelijk geweest om dit onderzoek tot een succesvol
einde te brengen. Ook wil ik mijn docent bedanken voor het beantwoorden van mijn vragen en
het geven van feedback, en mijn studiegenoten voor hun steun en aansporing tijdens deze
hectische periode.
Het is mijn hoop dat dit onderzoeksverslag bijdraagt aan het verbeteren van de zorg voor
ouderen met dementie en ik wens u veel leesplezier.
Noura Al-Sabti
Almere, Juni 2023
2
,Inhoudsopgave
VOORWOORD...............................................................................2
1. SAMENVATTING .......................................................................4
2. INLEIDING................................................................................. 5
3. DOEL- EN VRAAGSTELLING.........................................................7
3.1 Probleemstelling...................................................................................................................................................7
3.2 Doelstelling............................................................................................................................................................7
3.3 Vraagstelling..........................................................................................................................................................7
4. METHODE.................................................................................8
4.1 Onderzoeksdesign.................................................................................................................................................8
4.2. Onderzoekspopulatie -en setting.........................................................................................................................8
4.3 Dataverzameling...................................................................................................................................................9
4.4 Data-analyse..........................................................................................................................................................9
4.5 Ethische overwegingen.........................................................................................................................................9
4.5.1 Toestemmingsverklaring....................................................................................................................................9
4.5.2 Omgang date in het kader van privacy..............................................................................................................9
4.5.3 Belangenverstrengeling.....................................................................................................................................9
4.5.4 Medisch Ethische Toetsings Commissie (MES/METC).....................................................................................10
5. RESULTATEN...........................................................................10
6. DISCUSSIE..............................................................................18
Betekenis resultaten......................................................................................................................................... 18
7. KRITISCHE BESCHOUWING.......................................................19
7.1 Positieve aspecten..............................................................................................................................................19
7.2 Negatieve aspecten.............................................................................................................................................19
8. IMPLICATIES VOOR HET VERPLEEGKUNDIG VAK.........................20
9. CONCLUSIE.............................................................................20
10. ADVIES.................................................................................21
10.1 Investeren in scholing en training.....................................................................................................................21
10.2 Aanwezigheid van voldoende hulpmiddelen en materialen............................................................................21
3
, 10.3 Familieleden meer betrekken (waar wenselijk)................................................................................................21
10.4 Optimaliseren personeelsbezetting en werkplanning......................................................................................22
10.5 Persoonsgerichte zorg.......................................................................................................................................22
10.6 Samenwerking en ondersteuning zoeken.........................................................................................................22
11. REFERENTIES........................................................................23
12. BIJLAGEN..............................................................................25
Bijlage 1: Zoekplan....................................................................................................................................................25
Bijlage 2: Overzicht van zoektermen, databanken en gevonden artikelen...............................................................26
Bijlage 3: Overzichtstabel van de literatuurbevindingen..........................................................................................27
Bijlage 4: Topiclijst.....................................................................................................................................................35
Bijlage 5: Informatiebrief deelname onderzoek........................................................................................................36
Bijlage 6: toestemmingsverklaring............................................................................................................................38
Bijlage 7: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data....................................................................................39
Bijlage 8: Reflectieverslag.........................................................................................................................................40
Bijlage 9: Deelname workshop interprofessioneel klinisch redeneren (lesdag 1).....................................................41
Bijlage 10: Deelname workshop interprofessioneel klinisch redeneren (lesdag 2)...................................................42
Bijlage 11: Samenwerkingsbeoordeling....................................................................................................................43
1. Samenvatting
Inleiding
Dit onderzoek betreft de belemmerende en bevorderende factoren die zorgpersoneel bij Careyn
ervaart bij het gebruik van niet-medicamenteuze interventies voor probleemgedrag bij
dementerende ouderen. Het doel is inzicht verkrijgen in deze factoren om de zorgkwaliteit te
verbeteren en probleemgedrag te verminderen.
Onderzoeksvraag
Wat zijn de belemmerende en bevorderende factoren die door zorgpersoneel van Careyn bij de
ingezette niet-medicamenteuze interventies bij dementerende ouderen worden ervaren?
Methode
Het onderzoek gebruikt een kwalitatieve benadering met observatie en interviews als data-
verzamelingsmethoden.
Resultaten
De resultaten benadrukken dat een kennis- en trainingsgebrek, weerstand van bewoners,
beperkte hulpmiddelen en materialen belemmeringen vormen voor het gebruik van niet-
medicamenteuze interventies. Tijdgebrek en personeelstekorten zijn grote uitdagingen.
Daarnaast worden inlevingsvermogen, tijdig handelen, medicatie bij ernstige lijdensdruk,
positieve betrokkenheid van partijen en scholing genoemd als bevorderende factoren voor het
gebruik van niet-medicamenteuze interventies.
De resultaten tonen aan dat niet-medicamenteuze interventies zoals muziek, persoonlijke
aandacht en betrokkenheid van familieleden een positieve impact hebben op het welzijn van
bewoners. Samenwerking tussen verpleegkundigen, bewoners, familieleden en andere
zorgprofessionals wordt als essentieel beschouwd.
4
