Onderzoek neurologie bovenste extremiteiten 2;
reflexen en sensibiliteit
Stel jezelf aan de patiënt voor en vertel dat je het neurologisch onderzoek van de reflexen en het
gevoel (sensibiliteit) van de benen gaat uitvoeren. Ontkleding instructies; de broek, schoenen en
sokken moeten uit, bovenkleding mag aan blijven.
Vertel de patiënt dat hij/zij op het bed kan gaan liggen. Zet het bed op zo’n hoogte dat je er goed bij
kan/geen rugklachten krijgt.
Begin met de kniepees reflex (L2-3-4, n. femoralis).
- Breng de knie in lichte flexie en zorg voor steun door de fixatiehand onder de knie te
schuiven
- Bij het testen van de rechter knie zal de hand steunen op de linker knie
- Bij het testen van de linker knie zal de bovenarm op de rechter knie steunen
- Lokaliseer met de vrije hand de pees (palpeer onder de patella)
- Sla met de reflexhamer direct op de pees.
o Effect; extensie van de knie; strekking bovenbeen
- Beoordeel de reflex
o Afwezig
o Zwak
o Normaal
o Levendig
o Clonus
- Herhaal de handeling aan de het andere been
- Vergelijk links en rechts; let op symmetrie
Vervolgens wordt de achillespees getest (S1; afferent n. tibialis, efferent n. ischiadicus)
- Ga naast de patiënt op het bed zitten, met de rug naar de patiënt toe
- Kondig dit aan bij de patiënt
- Pak de voet van het te testen been (om de voet heen)
- Klem het onderbeen tussen je elleboog en lichaam
o Knie en enkel staan nu in 90 graden flexie
- Breng de voet in lichte dorsale flexie
- Lokaliseer de pees en sla met de reflexhamer direct op de pees
o Effect; plantair flexie
- Beoordeel de reflex
o Afwezig
o Zwak
o Normaal
o Levendig
o Clonus
- Herhaal de handeling aan het andere been
- Vergelijk links en rechts, beoordeel symmetrie.
Als laatste moet de voetzool reflex worden getest. (exteroceptief; L5-S1-2, nn. Plantaris, tibialis,
ischiadicus)
- Maak gebruik van een stokje
- Fixeer de enkel op de onderzoeksbank
, - Strijk stevig met het stokje van de hiel via de laterale voetzoolrand naar de bal van de voet
- Effect;
o normale reflex (strumpel): plantaireflexie van de tenen
o indifferente reflex; geen reactie
o pathologische reflex (Babinski); dosaalflexie grote teen en spreiden van tenen
Vervolgens wordt de sensibiliteit getest.
Voordat je begint wijs de volgende dermatomen en innervatiegebieden van zenuwen aan op 1 been;
- L2 – L3 – L4 – L5 – S1
- N. cutaneus femoris lateralis – n. peroneus profundus – n. peroneus superficialis
(zie de locaties weergegeven in de afbeeldingen aan het einde van dit onderzoek)
Je begint nu met het testen van de aanrakingszin (benoem dit). De patiënt ligt op het bed met de
benen gestrekt.
- Neem een schone (kleine) pluk watten of een wattenstaafje
- Vertel de patiënt dat je hem/haar gaat aanraken met het watje/wattenstaafje (doe dit voor
op een andere plek dan de benen) op de benen, terwijl hij/zij de ogen zo sluit
- Vraag de patiënt aan te geven wanneer je hem/haar raakt
- Laat de patiënt de ogen sluiten
- Raak de patiënt met het watje op verschillende plekken; geef aan dat je de net benoemde
dermatomen en perifere zenuwgebieden afgaat.
o Doe dit licht, NIET strijken
o Gebruik hiervoor een wisselend interval en wissel de linker en rechter extremiteit af
o Test alle dermatomen en perifere zenuwgebieden (elk gebied moet minstens 1 keer
aangeraakt zijn) vergeet vingers niet
- Gooi na gebruik het watje/wattenstaafje weg
- Benoem hoe het onderzoek ging
Vervolgens wordt de pijnzin getest (benoem dit hardop). De patiënt ligt op het bed met de benen
gestrekt.
- Breek een schoon houten stokje doormidden (draaibeweging), zodat het een scherpe en
stompe kant (wattenkant) heeft.
- Laat dit vervolgens aan de patiënt zien en ook voelen (stom en scherp); doe dit op een
gebied dat buiten het onderzoek valt (de armen)
- Vraag de patiënt aan te geven wanneer hij/zij sherp of stomp voelt
- Vraag de patiënt de ogen te sluiten
- Geeft nu afwisselend een scherpe en stompe prikkel; geef aan dat je de net benoemde
dermatomen en perifere zenuwgebieden afgaat.
o Wissel het interval scherp/stomp, tijdsinterval en extremiteiten af
o In elk dermatoom/perifere zenuwgebied moet minstens 1x een scherpe prikkel zijn
gegeven.
- Benoem hoe het onderzoek ging en gooi het stokje weg
Vervolgens wordt de vibratiezin bij de patiënt getest. Hiervoor wordt de lange dunne stemvork
gebruikt (128 Hz, lage toon).
- Vraag de patiënt aan te geven wanneer hij/zij de stemvork voelt trillen op de teen en
wanneer deze weer stopt
- Sla de stemvork aan op eigen hand, houdt zelf de stemvork aan het korte pootje vast (raak
de lage poten na aanslaan niet meer aan)
- Laat de patiënt de ogen sluiten
reflexen en sensibiliteit
Stel jezelf aan de patiënt voor en vertel dat je het neurologisch onderzoek van de reflexen en het
gevoel (sensibiliteit) van de benen gaat uitvoeren. Ontkleding instructies; de broek, schoenen en
sokken moeten uit, bovenkleding mag aan blijven.
Vertel de patiënt dat hij/zij op het bed kan gaan liggen. Zet het bed op zo’n hoogte dat je er goed bij
kan/geen rugklachten krijgt.
Begin met de kniepees reflex (L2-3-4, n. femoralis).
- Breng de knie in lichte flexie en zorg voor steun door de fixatiehand onder de knie te
schuiven
- Bij het testen van de rechter knie zal de hand steunen op de linker knie
- Bij het testen van de linker knie zal de bovenarm op de rechter knie steunen
- Lokaliseer met de vrije hand de pees (palpeer onder de patella)
- Sla met de reflexhamer direct op de pees.
o Effect; extensie van de knie; strekking bovenbeen
- Beoordeel de reflex
o Afwezig
o Zwak
o Normaal
o Levendig
o Clonus
- Herhaal de handeling aan de het andere been
- Vergelijk links en rechts; let op symmetrie
Vervolgens wordt de achillespees getest (S1; afferent n. tibialis, efferent n. ischiadicus)
- Ga naast de patiënt op het bed zitten, met de rug naar de patiënt toe
- Kondig dit aan bij de patiënt
- Pak de voet van het te testen been (om de voet heen)
- Klem het onderbeen tussen je elleboog en lichaam
o Knie en enkel staan nu in 90 graden flexie
- Breng de voet in lichte dorsale flexie
- Lokaliseer de pees en sla met de reflexhamer direct op de pees
o Effect; plantair flexie
- Beoordeel de reflex
o Afwezig
o Zwak
o Normaal
o Levendig
o Clonus
- Herhaal de handeling aan het andere been
- Vergelijk links en rechts, beoordeel symmetrie.
Als laatste moet de voetzool reflex worden getest. (exteroceptief; L5-S1-2, nn. Plantaris, tibialis,
ischiadicus)
- Maak gebruik van een stokje
- Fixeer de enkel op de onderzoeksbank
, - Strijk stevig met het stokje van de hiel via de laterale voetzoolrand naar de bal van de voet
- Effect;
o normale reflex (strumpel): plantaireflexie van de tenen
o indifferente reflex; geen reactie
o pathologische reflex (Babinski); dosaalflexie grote teen en spreiden van tenen
Vervolgens wordt de sensibiliteit getest.
Voordat je begint wijs de volgende dermatomen en innervatiegebieden van zenuwen aan op 1 been;
- L2 – L3 – L4 – L5 – S1
- N. cutaneus femoris lateralis – n. peroneus profundus – n. peroneus superficialis
(zie de locaties weergegeven in de afbeeldingen aan het einde van dit onderzoek)
Je begint nu met het testen van de aanrakingszin (benoem dit). De patiënt ligt op het bed met de
benen gestrekt.
- Neem een schone (kleine) pluk watten of een wattenstaafje
- Vertel de patiënt dat je hem/haar gaat aanraken met het watje/wattenstaafje (doe dit voor
op een andere plek dan de benen) op de benen, terwijl hij/zij de ogen zo sluit
- Vraag de patiënt aan te geven wanneer je hem/haar raakt
- Laat de patiënt de ogen sluiten
- Raak de patiënt met het watje op verschillende plekken; geef aan dat je de net benoemde
dermatomen en perifere zenuwgebieden afgaat.
o Doe dit licht, NIET strijken
o Gebruik hiervoor een wisselend interval en wissel de linker en rechter extremiteit af
o Test alle dermatomen en perifere zenuwgebieden (elk gebied moet minstens 1 keer
aangeraakt zijn) vergeet vingers niet
- Gooi na gebruik het watje/wattenstaafje weg
- Benoem hoe het onderzoek ging
Vervolgens wordt de pijnzin getest (benoem dit hardop). De patiënt ligt op het bed met de benen
gestrekt.
- Breek een schoon houten stokje doormidden (draaibeweging), zodat het een scherpe en
stompe kant (wattenkant) heeft.
- Laat dit vervolgens aan de patiënt zien en ook voelen (stom en scherp); doe dit op een
gebied dat buiten het onderzoek valt (de armen)
- Vraag de patiënt aan te geven wanneer hij/zij sherp of stomp voelt
- Vraag de patiënt de ogen te sluiten
- Geeft nu afwisselend een scherpe en stompe prikkel; geef aan dat je de net benoemde
dermatomen en perifere zenuwgebieden afgaat.
o Wissel het interval scherp/stomp, tijdsinterval en extremiteiten af
o In elk dermatoom/perifere zenuwgebied moet minstens 1x een scherpe prikkel zijn
gegeven.
- Benoem hoe het onderzoek ging en gooi het stokje weg
Vervolgens wordt de vibratiezin bij de patiënt getest. Hiervoor wordt de lange dunne stemvork
gebruikt (128 Hz, lage toon).
- Vraag de patiënt aan te geven wanneer hij/zij de stemvork voelt trillen op de teen en
wanneer deze weer stopt
- Sla de stemvork aan op eigen hand, houdt zelf de stemvork aan het korte pootje vast (raak
de lage poten na aanslaan niet meer aan)
- Laat de patiënt de ogen sluiten
