SD-periode 1 en 2 samenvatting (theorie)
SD 01-001
Stralingsbescherming
Dosislimieten (effectieve dosis)
Werker Bevolking Patiënt
A-werker: 6-20 mSv p/j 1 mSv p/j ALARA
B-werker: 1-6 mSv p/j Locatiegrens: 0,1 mSv p/j Rechtvaardigingsprincipe
C-werker: <1 mSv p/j
Werker bescherming:
- Bescherming
- Afstand
- Tijd
Patiënt:
- ALARA: as low as reasonably achievable
- Rechtvaardigingsprincipe: is de behandeling noodzakelijk of is er een alternatief?
Ioniserende straling
Ioniserende straling kan de samenstelling van atomen veranderen en dus schade aanrichten.
Biologisch effect
Stochastisch effect Deterministische effect (weefselgebonden)
Geen drempel dosis Effect treedt op boven een drempeldosis
Kans op effect neemt toe bij een hogere Ernst van het effect neemt toe bij een
effectieve dosis. hogere dosis
VB: genetisch effect of tumor inductie VB: verbranding, straling symptomen
‘Foutje’ in het DNA, onherstelbaar leidt tot Drempeldosis is afhankelijk van een effect
verandering van het DNA
‘Foutje’ in het DNA, onherstelbaar leidt tot
celdood
Positief gebruik van ioniserende straling
- Celdood: radiotherapie, het vernietigen van tumorcellen
, SD 01-06
Straling
Ioniserende straling
Deeltjes vs elektromagnetische straling
Deeltjes Elektromagnetische straling
Massa Geen massa
Lading Kinetische energie
Voldoende energie (snelheid) om te Voldoende energie om te ioniseren
ioniseren (frequentie)
Direct ioniserend Indirect ioniserend
Alfastraling Gammastraling
Bètastralen Röntgenstraling
Elektronenstraling Fotonenstraling
- Alfa, bèta en Gammastraling: ontstaat door radioactief verval
- Elektronen, röntgen en fotonen straling: kunstmatig opwekken
Radioactief verval: radioactieve isotopen zenden straling uit
- Deeltjes: alfa, bèta: atoom is te zwaar
- Gammafotonen: te veel energie, wilt energie loodsen zendt gammastraling uit
Alfastraling
- 2 protonen en 2 neutronen
- Lading 2+
- Massa 4u
- Helium deeltje
- Direct ioniserend (grote deeltjes)
- Rookmelder en brachytherapie
Bètastraling
- Bestaat uit elektronen of positronen
- Lading 1+ of 1-
- Direct ioniserend
- NG-onderzoek en dikte metingen, brachytherapie
Gammastraling
- Bestaat uit fotonen
- Geen lading
- Indirect ioniserend
- NG of sterilisatie materialen
SD 01-001
Stralingsbescherming
Dosislimieten (effectieve dosis)
Werker Bevolking Patiënt
A-werker: 6-20 mSv p/j 1 mSv p/j ALARA
B-werker: 1-6 mSv p/j Locatiegrens: 0,1 mSv p/j Rechtvaardigingsprincipe
C-werker: <1 mSv p/j
Werker bescherming:
- Bescherming
- Afstand
- Tijd
Patiënt:
- ALARA: as low as reasonably achievable
- Rechtvaardigingsprincipe: is de behandeling noodzakelijk of is er een alternatief?
Ioniserende straling
Ioniserende straling kan de samenstelling van atomen veranderen en dus schade aanrichten.
Biologisch effect
Stochastisch effect Deterministische effect (weefselgebonden)
Geen drempel dosis Effect treedt op boven een drempeldosis
Kans op effect neemt toe bij een hogere Ernst van het effect neemt toe bij een
effectieve dosis. hogere dosis
VB: genetisch effect of tumor inductie VB: verbranding, straling symptomen
‘Foutje’ in het DNA, onherstelbaar leidt tot Drempeldosis is afhankelijk van een effect
verandering van het DNA
‘Foutje’ in het DNA, onherstelbaar leidt tot
celdood
Positief gebruik van ioniserende straling
- Celdood: radiotherapie, het vernietigen van tumorcellen
, SD 01-06
Straling
Ioniserende straling
Deeltjes vs elektromagnetische straling
Deeltjes Elektromagnetische straling
Massa Geen massa
Lading Kinetische energie
Voldoende energie (snelheid) om te Voldoende energie om te ioniseren
ioniseren (frequentie)
Direct ioniserend Indirect ioniserend
Alfastraling Gammastraling
Bètastralen Röntgenstraling
Elektronenstraling Fotonenstraling
- Alfa, bèta en Gammastraling: ontstaat door radioactief verval
- Elektronen, röntgen en fotonen straling: kunstmatig opwekken
Radioactief verval: radioactieve isotopen zenden straling uit
- Deeltjes: alfa, bèta: atoom is te zwaar
- Gammafotonen: te veel energie, wilt energie loodsen zendt gammastraling uit
Alfastraling
- 2 protonen en 2 neutronen
- Lading 2+
- Massa 4u
- Helium deeltje
- Direct ioniserend (grote deeltjes)
- Rookmelder en brachytherapie
Bètastraling
- Bestaat uit elektronen of positronen
- Lading 1+ of 1-
- Direct ioniserend
- NG-onderzoek en dikte metingen, brachytherapie
Gammastraling
- Bestaat uit fotonen
- Geen lading
- Indirect ioniserend
- NG of sterilisatie materialen
