lOMoARcPSD|2668334
, lOMoARcPSD|2668334
Voorwoord
Ik ben X, 22 jaar. Op dit moment volg ik het eerste jaar van de HBO Bacheloropleiding Pedagogiek.
Deze examenopdracht schrijf ik voor de module pedagogiek en maatschappij. Aan de hand van case X
schrijf ik een analyse voor de intern begeleidster van de school van X.
De aanleiding voor het schrijven van het begeleidingsplan is dat zowel de moeder van X als de
leerkracht zich zorgen maken om X. De moeder weer niet goed hoe ze haar dochter kan helpen,
waarover recentelijk met haar gesproken is. De leerkracht maakt zich zorgen om de gezondheid, het
welzijn en de sociaal-emotionele ontwikkeling van haar leerlinge.
In overleg met de leerkracht is er contact geweest met de ambulant begeleider van X. Uit dit oogpunt
schrijf ik een analyse voor de intern begeleidster. De analyse schrijf ik aan de hand van de theorie uit
de boeken van Richard de Brabander (Van gedachten wisselen, 2008) en van Weenink
(Samenlevingen, inleiding in de sociologie, 2017).
Deze twee boeken vormen de leidraad voor mijn analyse.
, lOMoARcPSD|2668334
Samenvatting
X is een meisje van 11 jaar. Ze woont met haar moeder en zusje samen. Haar moeder is van Turkse
afkomst. Door de diagnose PDD-NOS zit X in het speciaal onderwijs. De leerkracht maakt zich zorgen
om het welzijn, de gezondheid en sociaal-emotionele ontwikkeling van X. Ze heeft geen aansluiting
bij klasgenoten, omdat ze gepest wordt. X is te dik en gedraagt zich soms vreemd, doordat ze haar
klasgenoten niet begrijpt. Hierdoor zondert ze zich af van de groep.
De analyse begint met een beschrijving van affectieve en cognitieve bindingen. Een affectieve binding
is een binding gebaseerd op de gevoelswaarde. In de situatie van X blijkt dat ze een positieve band
heeft met haar moeder, zusje en haar twee vriendinnen. Deze positieve band kan X een wij-gevoel
geven, waardoor ze zich sterker kan voelen. Met de kinderen uit haar klas heeft X echter een
negatieve affectieve binding. Ze voelt zich buitengesloten. Het gevoel van afwijzing kan negatieve
gevolgen hebben voor haar sociaalemotionele ontwikkeling. Een cognitieve binding is een binding
ontstaan door afhankelijkheid in kennisoverdracht. Voor X werkt het positief dat de kennisoverdracht
door een breed draagvlak gedragen wordt. Hierdoor kan de sociaal-emotionele ontwikkeling van X
gesteund worden.
De aandachtspunten in de analyse zijn:
• Cultuur en culturele interactie in de klas.
• Socialisatie en omgangsnormen in de klas.
• Interdependentie en gedachtegoed in de klas.
• Omgeving, participatie en zelfstandig functioneren binnen de groep. Waarden en
opvoednormen in het gezin.
De nadruk in de analyse ligt op de sociaal-emotionele ontwikkeling van X. Hierbij is het belangrijkste
aandachtspunt dat X zich geaccepteerd voelt door haar klasgenoten, waardoor ze op een positieve
manier kan functioneren binnen de groep. Om dit punt te kunnen realiseren is aandacht nodig voor
de eigenwaarde van X en het gedachtegoed van de klas. Op deze manier kan er van beide kanten een
positieve stimulans ontstaan op de sociaal-emotionele ontwikkeling van X. Voor de analyse en de
begeleiding vanuit school wordt er gekozen om niet op de waarden en opvoednormen binnen in het
gezin te richten. De nadruk ligt op de ontwikkeling op school, en dan vooral in de klas.
In de analyse wordt rekening gehouden met eventuele problemen waar de intern begeleidster
tegenaan kan lopen. Deze eventuele problemen worden verwoord door de formulering van ethische
dilemma’s. Ethische dilemma’s zijn knelpunten en afwegingen die gemaakt worden op basis van
eigen waarden en normen en die van de organisatie waar men werkzaam is. In de analyse worden de
volgende dilemma’s beschreven:
• Moet de intern begeleidster X wijzen op de gezondheidsrisico’s van haar overgewicht, of zal
het benadrukken van het overgewicht de eigenwaarde van X aantasten?
• Moet de intern begeleidster zorgdragen voor het afnemen van externe prikkels, waardoor X
minder snel afgeleid is? Of moet de intern begeleidster X begeleiden in het omgaan met
prikkels, zodat ze hier beter tegen bestand is?
De analyse wordt afgesloten met een beschrijving van waarden en visie vanuit het oogpunt van de
pedagoog. Deze beschrijving is per dilemma opgenomen in de analyse.
, lOMoARcPSD|2668334
Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................2
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................3
Inleiding..................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Affectieve bindingen en cognitieve bindingen..................................................................5
1.1 Affectieve bindingen.....................................................................................................................5
1.2 Cognitieve bindingen....................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Afwegingen rol van bindingen..........................................................................................6
2.1 Probleemsituatie..........................................................................................................................6
2.2 Opvoedingswaarden.....................................................................................................................6
2.3 Keuzes van bindingen...................................................................................................................6
Hoofdstuk 3: Aandachtspunten evaluatie..............................................................................................7
3.1 Cultuur..........................................................................................................................................7
3.2 Socialisatie....................................................................................................................................7
3.3 Interdependentie..........................................................................................................................7
3.4 Omgeving.....................................................................................................................................8
3.5 Waarden.......................................................................................................................................8
Hoofdstuk 4: Ethische dilemma’s...........................................................................................................8
Literatuurlijst........................................................................................................................................10
Bijlage 1: Case X....................................................................................................................................11
, lOMoARcPSD|2668334
Voorwoord
Ik ben X, 22 jaar. Op dit moment volg ik het eerste jaar van de HBO Bacheloropleiding Pedagogiek.
Deze examenopdracht schrijf ik voor de module pedagogiek en maatschappij. Aan de hand van case X
schrijf ik een analyse voor de intern begeleidster van de school van X.
De aanleiding voor het schrijven van het begeleidingsplan is dat zowel de moeder van X als de
leerkracht zich zorgen maken om X. De moeder weer niet goed hoe ze haar dochter kan helpen,
waarover recentelijk met haar gesproken is. De leerkracht maakt zich zorgen om de gezondheid, het
welzijn en de sociaal-emotionele ontwikkeling van haar leerlinge.
In overleg met de leerkracht is er contact geweest met de ambulant begeleider van X. Uit dit oogpunt
schrijf ik een analyse voor de intern begeleidster. De analyse schrijf ik aan de hand van de theorie uit
de boeken van Richard de Brabander (Van gedachten wisselen, 2008) en van Weenink
(Samenlevingen, inleiding in de sociologie, 2017).
Deze twee boeken vormen de leidraad voor mijn analyse.
, lOMoARcPSD|2668334
Samenvatting
X is een meisje van 11 jaar. Ze woont met haar moeder en zusje samen. Haar moeder is van Turkse
afkomst. Door de diagnose PDD-NOS zit X in het speciaal onderwijs. De leerkracht maakt zich zorgen
om het welzijn, de gezondheid en sociaal-emotionele ontwikkeling van X. Ze heeft geen aansluiting
bij klasgenoten, omdat ze gepest wordt. X is te dik en gedraagt zich soms vreemd, doordat ze haar
klasgenoten niet begrijpt. Hierdoor zondert ze zich af van de groep.
De analyse begint met een beschrijving van affectieve en cognitieve bindingen. Een affectieve binding
is een binding gebaseerd op de gevoelswaarde. In de situatie van X blijkt dat ze een positieve band
heeft met haar moeder, zusje en haar twee vriendinnen. Deze positieve band kan X een wij-gevoel
geven, waardoor ze zich sterker kan voelen. Met de kinderen uit haar klas heeft X echter een
negatieve affectieve binding. Ze voelt zich buitengesloten. Het gevoel van afwijzing kan negatieve
gevolgen hebben voor haar sociaalemotionele ontwikkeling. Een cognitieve binding is een binding
ontstaan door afhankelijkheid in kennisoverdracht. Voor X werkt het positief dat de kennisoverdracht
door een breed draagvlak gedragen wordt. Hierdoor kan de sociaal-emotionele ontwikkeling van X
gesteund worden.
De aandachtspunten in de analyse zijn:
• Cultuur en culturele interactie in de klas.
• Socialisatie en omgangsnormen in de klas.
• Interdependentie en gedachtegoed in de klas.
• Omgeving, participatie en zelfstandig functioneren binnen de groep. Waarden en
opvoednormen in het gezin.
De nadruk in de analyse ligt op de sociaal-emotionele ontwikkeling van X. Hierbij is het belangrijkste
aandachtspunt dat X zich geaccepteerd voelt door haar klasgenoten, waardoor ze op een positieve
manier kan functioneren binnen de groep. Om dit punt te kunnen realiseren is aandacht nodig voor
de eigenwaarde van X en het gedachtegoed van de klas. Op deze manier kan er van beide kanten een
positieve stimulans ontstaan op de sociaal-emotionele ontwikkeling van X. Voor de analyse en de
begeleiding vanuit school wordt er gekozen om niet op de waarden en opvoednormen binnen in het
gezin te richten. De nadruk ligt op de ontwikkeling op school, en dan vooral in de klas.
In de analyse wordt rekening gehouden met eventuele problemen waar de intern begeleidster
tegenaan kan lopen. Deze eventuele problemen worden verwoord door de formulering van ethische
dilemma’s. Ethische dilemma’s zijn knelpunten en afwegingen die gemaakt worden op basis van
eigen waarden en normen en die van de organisatie waar men werkzaam is. In de analyse worden de
volgende dilemma’s beschreven:
• Moet de intern begeleidster X wijzen op de gezondheidsrisico’s van haar overgewicht, of zal
het benadrukken van het overgewicht de eigenwaarde van X aantasten?
• Moet de intern begeleidster zorgdragen voor het afnemen van externe prikkels, waardoor X
minder snel afgeleid is? Of moet de intern begeleidster X begeleiden in het omgaan met
prikkels, zodat ze hier beter tegen bestand is?
De analyse wordt afgesloten met een beschrijving van waarden en visie vanuit het oogpunt van de
pedagoog. Deze beschrijving is per dilemma opgenomen in de analyse.
, lOMoARcPSD|2668334
Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................2
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................3
Inleiding..................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Affectieve bindingen en cognitieve bindingen..................................................................5
1.1 Affectieve bindingen.....................................................................................................................5
1.2 Cognitieve bindingen....................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Afwegingen rol van bindingen..........................................................................................6
2.1 Probleemsituatie..........................................................................................................................6
2.2 Opvoedingswaarden.....................................................................................................................6
2.3 Keuzes van bindingen...................................................................................................................6
Hoofdstuk 3: Aandachtspunten evaluatie..............................................................................................7
3.1 Cultuur..........................................................................................................................................7
3.2 Socialisatie....................................................................................................................................7
3.3 Interdependentie..........................................................................................................................7
3.4 Omgeving.....................................................................................................................................8
3.5 Waarden.......................................................................................................................................8
Hoofdstuk 4: Ethische dilemma’s...........................................................................................................8
Literatuurlijst........................................................................................................................................10
Bijlage 1: Case X....................................................................................................................................11
