INLEIDING TOT HET RECHT
Wat is recht?
Er zijn verschillende definities mogelijk.
Er is geen uniforme definitie omdat het context-tijd en plaatsgebonden is.
Bv is kauwgom strafbaar? Wat strafbaar in andere landen is bv. Singapore is niet
noodzakelijk strafbaar in België. Ook dat is evolutief, op een gegeven moment sloot
de VS een overeenkomst met Singapore dat er onder bepaalde voorwaarden de
import van chewing gum wel toegestaan is.
Het verschilt dus van tijd tot tijd zowel in de tijd als geografisch.
Recht is niet gelijk aan moraal, godsdienst of beleefdheid. Bv gsm-gebruik
tijdens autorijden is verboden in België, het is geen regel van moraal, godsdienst of
beleefdheid, maar de rechtscode zegt dat je niet mag bellen. En dat is ook
context-gebonden, in België mag je de iPhone oortjes gebruiken, maar in Frankrijk is
dat ook wettelijk verboden.
In de meeste definities komen gemeenschappelijke elementen naar voor:
• Het recht is een geheel van bindende regels: het gaat om verbods-bevel of
verlofbepalingen en niet om suggesties of aanbevelingen.
• Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden, een
gemeenschap zonder recht is ondenkbaar, die is niet alleen bestemd voor de
overheid, maar regelt zowel de relatie burger en overheid als die tussen de
burgers onderling.
• Het recht vereist gezag: het wordt opgelegd door de bevoegde overheid en
wordt door haar afgedwongen.
Bv. de coronaregels zijn bindende regels die staan beschreven in een ministeriële
besluit. Met die coronaregels gaat men de samenleving proberen ordenen door
niet-essentiële reizen af te schaffen, samenscholingen verbieden…met de bedoeling
de pandemie te verminderen. Die regels vereisen gezag, gezag vereist sancties en
die sancties vereisen ook handhaving.
Het recht is een geheel van bindende regels:
Het recht is een geheel van regels waaraan iedereen zich dient te houden, ze
omschrijven bv wanneer men met de auto mag rijden of een handelszaak mag
starten…
Dit geheel van regels kan worden onderverdeeld in 5 categorieën:
1. Ten eerste hebben we de gebods-verbods-en verlofbepalingen die een
bepaald gedrag gaan opleggen (je moet een mondmasker dragen) een
bepaalde daad verbieden (het is verboden om op skireis te gaan,) of aan
rechtssubjecten toelaten bepaalde handelingen te stellen zonder dat ze
daartoe verplicht zijn (een vakantiepark is geen verboden gedrag meer, maar
een vakantiepark dat wenst, mag openen binnen de bestaande voorwaarden).
, 2. Andere soorten regels zijn de regels toepasbaar naar keuze. Daarmee wordt
bedoeld dat recht geen rigide systeem is dat alleen voorschrijft wat moet en
niet mag.
Vaak zijn regels slecht van toepassing nadat een individu tussen verschillende
vormen van mogelijke gedrag een keuze heeft gemaakt voor een welbepaald gedrag
bv in België als je kiest voor het statuut huwelijk, een keuze van een
samenlevingsvorm dus, dat moet men beseffen dat er verschillende regels eraan
verbonden zijn. Als je eenmaal huwelijkscontract hebt ondertekend dan heb je aantal
verplichtingen en rechten.
Regels uit het recht die pas toepasselijk worden als de eigen partijen geen eigen
regeling hebben voorzien noemen we de wilsaanvullende regels: bv problemen die
optreden tussen de koper en verkoper bij een koopverkoopovereenkomst.
3. Ten derde hebben we ondersteunende regels: vervatten geen eigenlijke
gedragsvoorschriften, maar bieden eerder een ondersteuning aan die
gedragsregels door instellingen te organiseren, begrippen te definiëren, de
werking van de gedragsregels in tijd en ruimte te omschrijven…bv hoe de
gemeente wordt bestuurd, in decreet lokaal in Vlaanderen zegt men dat ze
over een burgemeester moe beschikken, hoeveel schepenen er nodig zijn;..
Regels die de werking in de tijd regelen, dit zijn regels die de overgang van een
oud regime naar een nieuw regime een nieuwe rechtsregel gaan regelen.
Regels die de werking in ruimte regelen: soms kan België bepaalde regels enkel
binnen haar eigen grondgebied afdwingen, maar soms zijn er overeenkomsten die
zaken in het buitenland kunnen regelen. Bv het plaatsten van windturbines in de zee
gebeurt aan de hand van internationale overeenkomsten.
4. Technische regels en formalisme die betrekking hebben op termijnen,
akten, procedures…Vaak zijn het regels die die omwille van de
rechtszekerheid en bescherming werden ingevoerd zodat het niet
eerbiedigen ervan onherstelbare gevolgen heeft.
Rechtszekerheid bv als de deurwaarder voor je deur staat en je een bewijs toont dat
die door de rechtbank gestuurd is, dan heb je zekerheid dat die echt door de
rechtbank gestuurd is en niet iets anders.
Ter bescherming: sommige regels zeggen dat je een aangetekende brief moet
sturen en zonder die aangetekende brief kan je niet veel doen.
Deze regels en formalisme hebben meestal verregaande gevolgen, namelijk de
nietigheid van handelingen, dat je betrokken rechtshandeling geacht wordt als nooit
te hebben bestaan.
dit formalisme vinden we in het recht voor, als een procedurevoorschrift.
Of als een wilsuiting: een plechtig contract in het huwelijk, je moet je uiten om te
huwen, niet tegenover elkaar, maar tegenover de ambtenaar van burgerlijke stand,
waar het huwelijk geregeld wordt in de gemeente.
Of in de bescherming van personen: als je als minderjarige een C-attest krijgt kan
je op beroep gaan, maar dat gebeurt door je ouders.
,Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden:
het recht maakt de samenleving mogelijk, een samenleving is niet ‘leefbaar’ zonder
regels die de verhouding tussen de burgers onderling en tussen de burgers en de
overheid kan bepalen.
1. in een gemeenschap schept recht orde door bestaande toestanden en
handelingen te bekrachtigen en tot juridische norm te verheffen en dat
noemen we de gesanctioneerde feitelijkheid bv het feit dat ieder Belg
meerderjarig wordt vanaf 18, vanaf dan zijn er gevolgen.
2. Recht gaat ook proberen onwenselijk gedrag te vermijden of als nietig te
verklaren bv een schijnhuwelijk kan worden ontbonden door de rechten en zo
kan die worden geacht als nooit te hebben bestaan
3. Verder is het ook de bedoeling dat recht een bepaalde doelen gaat
proberen realiseren door een bepaalde visie te hebben. Men gaat hier het recht
gebruiken als een beleidsinstrument. Dat heet het instrumentele visie van het
recht waarbij recht gebruikt wordt om een bepaalde politieke visie of systeem te
vernieuwen en te bekrachtigen. Bv bij marxisme werd gebruikt om de
onderdrukking van de arbeiders te vermijden.
Een ander voorbeeld, verhoging van de pensioenleeftijd, is een aspect dat geregeld
wordt via het recht.
Bv de sociale of milieuwetgeving is een creatie van het recht als een uiting van een
nieuw maatschappijbeleid dat een meer rechtvaardige en groenere samenleving
beoogt.
Concreet beogen rechtsregels om bepaalde morele regels te doen naleven, om
personen en goederen te beschermen, om rechtszekerheid te creëren…
Het recht vereist gezag: zonder gezag is er geen recht.
het recht wordt door de overheid opgelegd en door haar afgedwongen. De binding
tussen recht en gezag is dubbel en verwijst enerzijds naar het uitvaardigen van het
recht en anderzijds naar het doen naleven van de rechtsregels.
1. Voor het Uitvaardigen van het recht heb je een staat nodig.
Het recht wordt uitgevaardigd door de regelgevende organen v/d samenleving die
in democratische systemen door de samenleving zelf worden aangesteld door de
vrije verkiezingen.
Ook de wijze van totstandkoming van het recht is bepalend, om als recht te
kunnen worden toegepast, moet een regel niet alleen bestaan, maar moet ook
rechtsgeldig zijn waarbij de verschillende bevoegdheden gerespecteerd dienen te
worden. Daarbij moet er rekening worden gehouden met de hiërarchie van de
normen, bevoegdheidsregels en procedureregels.
, Hiërarchie van de normen houdt in dat dat niet alle rechtsregels dezelfde waarde
hebben en dat de lagere normen en de hogere normen elkaar niet mogen
tegenspreken.
de bevoegdheidsverdelende regels bepalen welke overheid regelgevend mag
optreden ten aanzien van welke materie en t.a.z van welke personen.
De procedureregels bepalen op welke wijze de regel tot stand kan komen.
2. Naleven van het recht: gebeurt aan de hand van sancties.
Hier gaat het om de afdwingbaarheid van regels - desnoods met geweld - die een
basiskenmerk is waarmee het recht kan worden onderscheiden van andere
gedragsregels.
Het recht gaat sancties voorzien indien er sprake is van afwijkend gedrag.
Bv corona boetes zijn een voorbeeld van administratieve sancties opgelegd door
het bestuur.
Civiele sancties die verbonden zijn aan het miskennen van burgerlijke
verplichtingen zoals een schadevergoeding.
De sanctie is meestal een vooraf bepaald dwangmiddel waarvan een
intimidatie-effect wordt verwacht. Die sancties nemen de vorm aan van een
vrijheidsberoving, geldboeten, het verlies van bepaalde rechten, werkstraffen…
Als men een overeenkomst wil sluiten bestaat de sanctie uit een verplichte of een
gedwongen uitvoering van de verbintenis, het opleggen van een dwangsom, de
betaling van een geldsom…
de handhaving gebeurt door:
1/de rechterlijke macht, bijgestaan door de politie die het monopolie heeft op
geweld.
aan wie bepaalde bevoegdheidsregels werden opgelegd.
2/arbitrage: een bepaald geschil tussen twee partijen wordt opgelost door een
onafhankelijke derde ( derde die niet aan het geschil is verbonden) bv sporttribunaal,
als een sportman een doping heeft genomen, wordt hij daarvoor gestraft.
3/ Bestuur: Bv corona boetes zijn een voorbeeld van administratieve sancties
opgelegd door het bestuur.
4/eigenrichting door de burger: de burger neemt het recht in eigen hand; een dief
breekt een bepaald huis in en wordt vermoord door de vader. ( dat mag niet want
monopolie op geweld ligt bij de rechterlijke macht)
Wat is recht?
Er zijn verschillende definities mogelijk.
Er is geen uniforme definitie omdat het context-tijd en plaatsgebonden is.
Bv is kauwgom strafbaar? Wat strafbaar in andere landen is bv. Singapore is niet
noodzakelijk strafbaar in België. Ook dat is evolutief, op een gegeven moment sloot
de VS een overeenkomst met Singapore dat er onder bepaalde voorwaarden de
import van chewing gum wel toegestaan is.
Het verschilt dus van tijd tot tijd zowel in de tijd als geografisch.
Recht is niet gelijk aan moraal, godsdienst of beleefdheid. Bv gsm-gebruik
tijdens autorijden is verboden in België, het is geen regel van moraal, godsdienst of
beleefdheid, maar de rechtscode zegt dat je niet mag bellen. En dat is ook
context-gebonden, in België mag je de iPhone oortjes gebruiken, maar in Frankrijk is
dat ook wettelijk verboden.
In de meeste definities komen gemeenschappelijke elementen naar voor:
• Het recht is een geheel van bindende regels: het gaat om verbods-bevel of
verlofbepalingen en niet om suggesties of aanbevelingen.
• Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden, een
gemeenschap zonder recht is ondenkbaar, die is niet alleen bestemd voor de
overheid, maar regelt zowel de relatie burger en overheid als die tussen de
burgers onderling.
• Het recht vereist gezag: het wordt opgelegd door de bevoegde overheid en
wordt door haar afgedwongen.
Bv. de coronaregels zijn bindende regels die staan beschreven in een ministeriële
besluit. Met die coronaregels gaat men de samenleving proberen ordenen door
niet-essentiële reizen af te schaffen, samenscholingen verbieden…met de bedoeling
de pandemie te verminderen. Die regels vereisen gezag, gezag vereist sancties en
die sancties vereisen ook handhaving.
Het recht is een geheel van bindende regels:
Het recht is een geheel van regels waaraan iedereen zich dient te houden, ze
omschrijven bv wanneer men met de auto mag rijden of een handelszaak mag
starten…
Dit geheel van regels kan worden onderverdeeld in 5 categorieën:
1. Ten eerste hebben we de gebods-verbods-en verlofbepalingen die een
bepaald gedrag gaan opleggen (je moet een mondmasker dragen) een
bepaalde daad verbieden (het is verboden om op skireis te gaan,) of aan
rechtssubjecten toelaten bepaalde handelingen te stellen zonder dat ze
daartoe verplicht zijn (een vakantiepark is geen verboden gedrag meer, maar
een vakantiepark dat wenst, mag openen binnen de bestaande voorwaarden).
, 2. Andere soorten regels zijn de regels toepasbaar naar keuze. Daarmee wordt
bedoeld dat recht geen rigide systeem is dat alleen voorschrijft wat moet en
niet mag.
Vaak zijn regels slecht van toepassing nadat een individu tussen verschillende
vormen van mogelijke gedrag een keuze heeft gemaakt voor een welbepaald gedrag
bv in België als je kiest voor het statuut huwelijk, een keuze van een
samenlevingsvorm dus, dat moet men beseffen dat er verschillende regels eraan
verbonden zijn. Als je eenmaal huwelijkscontract hebt ondertekend dan heb je aantal
verplichtingen en rechten.
Regels uit het recht die pas toepasselijk worden als de eigen partijen geen eigen
regeling hebben voorzien noemen we de wilsaanvullende regels: bv problemen die
optreden tussen de koper en verkoper bij een koopverkoopovereenkomst.
3. Ten derde hebben we ondersteunende regels: vervatten geen eigenlijke
gedragsvoorschriften, maar bieden eerder een ondersteuning aan die
gedragsregels door instellingen te organiseren, begrippen te definiëren, de
werking van de gedragsregels in tijd en ruimte te omschrijven…bv hoe de
gemeente wordt bestuurd, in decreet lokaal in Vlaanderen zegt men dat ze
over een burgemeester moe beschikken, hoeveel schepenen er nodig zijn;..
Regels die de werking in de tijd regelen, dit zijn regels die de overgang van een
oud regime naar een nieuw regime een nieuwe rechtsregel gaan regelen.
Regels die de werking in ruimte regelen: soms kan België bepaalde regels enkel
binnen haar eigen grondgebied afdwingen, maar soms zijn er overeenkomsten die
zaken in het buitenland kunnen regelen. Bv het plaatsten van windturbines in de zee
gebeurt aan de hand van internationale overeenkomsten.
4. Technische regels en formalisme die betrekking hebben op termijnen,
akten, procedures…Vaak zijn het regels die die omwille van de
rechtszekerheid en bescherming werden ingevoerd zodat het niet
eerbiedigen ervan onherstelbare gevolgen heeft.
Rechtszekerheid bv als de deurwaarder voor je deur staat en je een bewijs toont dat
die door de rechtbank gestuurd is, dan heb je zekerheid dat die echt door de
rechtbank gestuurd is en niet iets anders.
Ter bescherming: sommige regels zeggen dat je een aangetekende brief moet
sturen en zonder die aangetekende brief kan je niet veel doen.
Deze regels en formalisme hebben meestal verregaande gevolgen, namelijk de
nietigheid van handelingen, dat je betrokken rechtshandeling geacht wordt als nooit
te hebben bestaan.
dit formalisme vinden we in het recht voor, als een procedurevoorschrift.
Of als een wilsuiting: een plechtig contract in het huwelijk, je moet je uiten om te
huwen, niet tegenover elkaar, maar tegenover de ambtenaar van burgerlijke stand,
waar het huwelijk geregeld wordt in de gemeente.
Of in de bescherming van personen: als je als minderjarige een C-attest krijgt kan
je op beroep gaan, maar dat gebeurt door je ouders.
,Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden:
het recht maakt de samenleving mogelijk, een samenleving is niet ‘leefbaar’ zonder
regels die de verhouding tussen de burgers onderling en tussen de burgers en de
overheid kan bepalen.
1. in een gemeenschap schept recht orde door bestaande toestanden en
handelingen te bekrachtigen en tot juridische norm te verheffen en dat
noemen we de gesanctioneerde feitelijkheid bv het feit dat ieder Belg
meerderjarig wordt vanaf 18, vanaf dan zijn er gevolgen.
2. Recht gaat ook proberen onwenselijk gedrag te vermijden of als nietig te
verklaren bv een schijnhuwelijk kan worden ontbonden door de rechten en zo
kan die worden geacht als nooit te hebben bestaan
3. Verder is het ook de bedoeling dat recht een bepaalde doelen gaat
proberen realiseren door een bepaalde visie te hebben. Men gaat hier het recht
gebruiken als een beleidsinstrument. Dat heet het instrumentele visie van het
recht waarbij recht gebruikt wordt om een bepaalde politieke visie of systeem te
vernieuwen en te bekrachtigen. Bv bij marxisme werd gebruikt om de
onderdrukking van de arbeiders te vermijden.
Een ander voorbeeld, verhoging van de pensioenleeftijd, is een aspect dat geregeld
wordt via het recht.
Bv de sociale of milieuwetgeving is een creatie van het recht als een uiting van een
nieuw maatschappijbeleid dat een meer rechtvaardige en groenere samenleving
beoogt.
Concreet beogen rechtsregels om bepaalde morele regels te doen naleven, om
personen en goederen te beschermen, om rechtszekerheid te creëren…
Het recht vereist gezag: zonder gezag is er geen recht.
het recht wordt door de overheid opgelegd en door haar afgedwongen. De binding
tussen recht en gezag is dubbel en verwijst enerzijds naar het uitvaardigen van het
recht en anderzijds naar het doen naleven van de rechtsregels.
1. Voor het Uitvaardigen van het recht heb je een staat nodig.
Het recht wordt uitgevaardigd door de regelgevende organen v/d samenleving die
in democratische systemen door de samenleving zelf worden aangesteld door de
vrije verkiezingen.
Ook de wijze van totstandkoming van het recht is bepalend, om als recht te
kunnen worden toegepast, moet een regel niet alleen bestaan, maar moet ook
rechtsgeldig zijn waarbij de verschillende bevoegdheden gerespecteerd dienen te
worden. Daarbij moet er rekening worden gehouden met de hiërarchie van de
normen, bevoegdheidsregels en procedureregels.
, Hiërarchie van de normen houdt in dat dat niet alle rechtsregels dezelfde waarde
hebben en dat de lagere normen en de hogere normen elkaar niet mogen
tegenspreken.
de bevoegdheidsverdelende regels bepalen welke overheid regelgevend mag
optreden ten aanzien van welke materie en t.a.z van welke personen.
De procedureregels bepalen op welke wijze de regel tot stand kan komen.
2. Naleven van het recht: gebeurt aan de hand van sancties.
Hier gaat het om de afdwingbaarheid van regels - desnoods met geweld - die een
basiskenmerk is waarmee het recht kan worden onderscheiden van andere
gedragsregels.
Het recht gaat sancties voorzien indien er sprake is van afwijkend gedrag.
Bv corona boetes zijn een voorbeeld van administratieve sancties opgelegd door
het bestuur.
Civiele sancties die verbonden zijn aan het miskennen van burgerlijke
verplichtingen zoals een schadevergoeding.
De sanctie is meestal een vooraf bepaald dwangmiddel waarvan een
intimidatie-effect wordt verwacht. Die sancties nemen de vorm aan van een
vrijheidsberoving, geldboeten, het verlies van bepaalde rechten, werkstraffen…
Als men een overeenkomst wil sluiten bestaat de sanctie uit een verplichte of een
gedwongen uitvoering van de verbintenis, het opleggen van een dwangsom, de
betaling van een geldsom…
de handhaving gebeurt door:
1/de rechterlijke macht, bijgestaan door de politie die het monopolie heeft op
geweld.
aan wie bepaalde bevoegdheidsregels werden opgelegd.
2/arbitrage: een bepaald geschil tussen twee partijen wordt opgelost door een
onafhankelijke derde ( derde die niet aan het geschil is verbonden) bv sporttribunaal,
als een sportman een doping heeft genomen, wordt hij daarvoor gestraft.
3/ Bestuur: Bv corona boetes zijn een voorbeeld van administratieve sancties
opgelegd door het bestuur.
4/eigenrichting door de burger: de burger neemt het recht in eigen hand; een dief
breekt een bepaald huis in en wordt vermoord door de vader. ( dat mag niet want
monopolie op geweld ligt bij de rechterlijke macht)
