Nederlands 1A
Les 1: Taalbeschouwing, woord- & zinsleer
1. Woord- en Zinsleer
1.1 Zinsleer
Persoonsvorm
Onderwerp
Werkwoordelijk gezegde (WWG)
Naamwoordelijke gezegde (NWG)
Lijdend voorwerp
Meewerkend voorwerp
Voorzetselvoorwerp
Bijwoordelijke bepaling (van tijd, plaats, wijze, reden, middel, oorzaak, ...)
Zie PPT oef + oplossing
In het vierde leerjaar:
O + de rest van de zin
Hoe gaan ze het O vinden?
Wat zijn de andere delen in de zin?
In het zesde leerjaar:
De persoonsvorm kunnen vinden
O uit de zin halen
De rest van de zin onderzoeken wat gebeurt er met het O, wie of wat doet ook mee in de zin,
waar, wanneer, waarmee, hoe, waarom,…
,WWG of NWG
ZWoBBeLS
- Zijn
- Worden
- Blijken
- Blijven
- Lijken
- Schijnen
Zie PPT oef + oplossing
VB: Hij is moe NWG
Hij is gevallen WWG
LIJDEND VOORWERP
Zie PPT oef + oplossingen
VOORZETSELVOORWERP
Werkwoord waar altijd vast voorzetsel aanhangt
VB: ik ben getrouwd met, ik wacht op,…
BIJWOORDELIJKE BEPALINGEN
Zie PPT oef + oplossingen
,1.2 Woordleer
Lidwoord
Werkwoord
Zelfstandig naamwoord
Bijvoeglijk naamwoord
Bijwoord
Voornaamwoorden
Telwoord
Voorzetsel
Voegwoord
Tussenwerpsel
LIDWOORD
Onbepaald
een Onzijdig (genus niet te kennen/opzoeken via
woordenboek)
Enkelvoud
de
Bepaald
Mannelijk –vrouwelijk (genus niet te kennen/zie boven)
Enkelvoud – meervoud
Bepaald
het Onzijdig (genus niet te kennen/zie boven)
Enkelvoud
, ZELFSTANDIG NAAMWOORD
Benoemt mensen, dieren, dingen, eigenschappen, idealen, ruimten, tijden en
hoeveelheden
Een tweeling, de kip, de koksmuts, het humeur,de inspiratie, de keuken,de middag, de
liter
Wordt meestal voorafgegaan door een lidwoord
Een tweeling, de kip, de koksmuts, het humeur,de inspiratie, de keuken,de middag, de
liter
Je kan het meestal verkleinen.
Een kipje, een keukentje
Je kan het meestal in het meervoud zetten ( getal)
De kippen, de middagen
Soms kan je van een andere woordsoort een zelfstandig naamwoord maken.
Het moorden moet stoppen
Zelfstandige
naamwoorden
Persoonsnaa
Diernaam Eigennaam Zaaknaam Soortnaam Plaatsnaam
m
(kalkoen) (Dieter) (kerstboom) (planeet) (België)
(papa)
Eigenname Specifieke zelfstandigheid uniek gemaakt:
n Rudolf
Soortname Specifieke zelfstandigheid:
n rendier
Les 1: Taalbeschouwing, woord- & zinsleer
1. Woord- en Zinsleer
1.1 Zinsleer
Persoonsvorm
Onderwerp
Werkwoordelijk gezegde (WWG)
Naamwoordelijke gezegde (NWG)
Lijdend voorwerp
Meewerkend voorwerp
Voorzetselvoorwerp
Bijwoordelijke bepaling (van tijd, plaats, wijze, reden, middel, oorzaak, ...)
Zie PPT oef + oplossing
In het vierde leerjaar:
O + de rest van de zin
Hoe gaan ze het O vinden?
Wat zijn de andere delen in de zin?
In het zesde leerjaar:
De persoonsvorm kunnen vinden
O uit de zin halen
De rest van de zin onderzoeken wat gebeurt er met het O, wie of wat doet ook mee in de zin,
waar, wanneer, waarmee, hoe, waarom,…
,WWG of NWG
ZWoBBeLS
- Zijn
- Worden
- Blijken
- Blijven
- Lijken
- Schijnen
Zie PPT oef + oplossing
VB: Hij is moe NWG
Hij is gevallen WWG
LIJDEND VOORWERP
Zie PPT oef + oplossingen
VOORZETSELVOORWERP
Werkwoord waar altijd vast voorzetsel aanhangt
VB: ik ben getrouwd met, ik wacht op,…
BIJWOORDELIJKE BEPALINGEN
Zie PPT oef + oplossingen
,1.2 Woordleer
Lidwoord
Werkwoord
Zelfstandig naamwoord
Bijvoeglijk naamwoord
Bijwoord
Voornaamwoorden
Telwoord
Voorzetsel
Voegwoord
Tussenwerpsel
LIDWOORD
Onbepaald
een Onzijdig (genus niet te kennen/opzoeken via
woordenboek)
Enkelvoud
de
Bepaald
Mannelijk –vrouwelijk (genus niet te kennen/zie boven)
Enkelvoud – meervoud
Bepaald
het Onzijdig (genus niet te kennen/zie boven)
Enkelvoud
, ZELFSTANDIG NAAMWOORD
Benoemt mensen, dieren, dingen, eigenschappen, idealen, ruimten, tijden en
hoeveelheden
Een tweeling, de kip, de koksmuts, het humeur,de inspiratie, de keuken,de middag, de
liter
Wordt meestal voorafgegaan door een lidwoord
Een tweeling, de kip, de koksmuts, het humeur,de inspiratie, de keuken,de middag, de
liter
Je kan het meestal verkleinen.
Een kipje, een keukentje
Je kan het meestal in het meervoud zetten ( getal)
De kippen, de middagen
Soms kan je van een andere woordsoort een zelfstandig naamwoord maken.
Het moorden moet stoppen
Zelfstandige
naamwoorden
Persoonsnaa
Diernaam Eigennaam Zaaknaam Soortnaam Plaatsnaam
m
(kalkoen) (Dieter) (kerstboom) (planeet) (België)
(papa)
Eigenname Specifieke zelfstandigheid uniek gemaakt:
n Rudolf
Soortname Specifieke zelfstandigheid:
n rendier
