Samenvatting theoretische criminologie en victimologie
Hoofdstuk 1: denken als een criminoloog
Criminologisch en wetenschappelijk denken
Criminaliteit <-> criminologie is een veelgemaakte fout
We zitten eigenlijk met een denkwereld. Criminaliteit is het fenomeen, is deel van het
onderzoeksobject. Criminaliteit en de omgang daarmee heeft altijd bestaan, is deel van
de menselijke samenleving. Conflicten zijn er altijd geweest. Doorheen de tijd heeft men
dus ook gedacht over deze fenomenen, bestraffing van bepaalde gedragen. Denk hierbij
aan heksenvervolging. De moderne mens heeft dat dus niet uitgevonden. Dat is niet
hetzelfde als wetenschappelijk denken. Dat dateert van veel later, dat is een prille
wetenschap. Er is een onderscheid maar ook een connectie. Hoe men in een bepaalde
tijd dacht over criminaliteit zegt iets over de samenleving op dat moment. Binnen de
criminologie heb je gedrag en de reactie ervan, in de reactie wordt bepaald welk gedrag,
hoe en waar en op welk moment strafbaar is en als delinquent gedrag kan worden
gezien.
• Criminologisch wetenschappelijk denken is NIET van alle tijden, denken over
criminaliteit en bestraffing wel!
• De opkomst van de wetenschap van de criminologie kan men situeren in de 19de
eeuw/ eind 18de eeuw.
- Dan ontstaan de eerste iconen die een bepaalde bijdragen hebben geleverd.
- Denk aan Beccaria, het waren ook vooral mannen.
- De aanspraak ontstaan van, dit is wetenschappelijk.
- In die tijd begint wetenschap een rol te spelen in de samenleving, politiek,…
Wat is wetenschap? -> en is criminologie dan een wetenschap?
• Wetenschap is zoekend = observeren.
- De clue zit hem in naar waar je kijkt
• Zoals een selectieprincipe! <=> zoeklicht theorie (Popper) -> de vuurtoren, we
kijken op een bepaalde manier naar iets specifiek.
- Hoe specifieker hoe meer geselecteerd
- En dus ook een tunnelperspectief, we kijken naar 1 ding, afgebakend.
- Naar de rest kijken ze niet.
• Heeft altijd een focus, een bepaalde bril.
- We kunnen niet alles tegelijk zien.
- De focus bepaald mee de uitkomst van een onderzoek.
Wat is de vraag <=> waar kijkt men naar?
- Een theorie begrijpen betekend dat je weet waar ze niet naar kijken.
, - Lombroso keek naar daders, en meette die op en verklaarde zo crimineel
gedrag. Hij deed dit alleen met gevangenis.
Er is dus een beperkte focus wat voor problemen gaat zorgen
Wat is wetenschap?
De basis van het criminologisch wetenschappelijk denken is een heel klassiek/
filosofisch perspectief.
➔ Positivisme = natuurwetenschappen
Aan de basis van die visie liggen een aantal premissen=
1. De mens is enig kennend wezen, wij mensen doen aan wetenschap.
- De mens zet de wereld naar zijn hand en kijken met een soort centrisme naar
de wereld, wij zijn superieur. Dat is misschien wel wat arrogant
2. We zoeken naar orde en rationaliteit van dat wat we bestuderen.
- Veronderstellen <=> wetmatigheden.
- We zoeken naar regelmatigheden (Quettelet) De ontwikkeling van de sociale
statistiek.
3. De onderzoeker is gescheiden van hetgeen hij onderzoekt.
- Er is dus geen verwarring tussen subject (de wetenschapper) en object (dat
wat we bestuderen).
- Er is een afstand nodig, je bent niet deel van.
- Dat is een heel problematisch gegeven in de sociale wetenschap.
- In exacte wetenschappen is dat makkelijker. Wij als mensen bestuderen
andere mensen.
- Het denken mag zich niet onderwerpen... behalve aan de feiten... (pointcarré)
Karakter en kenmerken
1. Wetenschapper actief op zoek => waarneming.
- Wij organiseren de zoektocht actief.
- Wetenschap is werken, en heeft een systematiek nodig.
- We moeten vragen stellen om info te vinden.
- Deze vraagstelling is belangrijk want daarin zit je focus, doelstelling,… Het
formuleren van de vraag is moeilijk.
I. Kant: Wetenschapper ondervraagt de natuur zoals een rechter een getuige
ondervraagt. -> Wat zijn feiten?
2. Systematiek en gerichtheid (methode) Focus is belangrijk!
, - De procedures, testen,… zijn belangrijk
3. Wetenschapper plaatst zich buiten het gebeuren
4. Controle en toetsing
- Procedure en tests
- Intersubjectiviteit: Iemand anders kan jouw onderzoek ook doen en zou
tot dezelfde resultaten moeten komen. Dan krijg je een feit, een
wetenschappelijk resultaat.
- Falsificatieprincipe (Popper) ->Nadat je een wetenschappelijk resultaat
hebt moet dat gecontroleerd worden, getoetst, ondervraagd.
Er zijn 2 dominante modellen:
1. Abstract empiricism -> dat de waarnemingen de basis vormen van alles
2. Grand theory -> je vertrekt vanuit een bepaalde focus op een systeem/structuur
met abstracte concepten naar een lokale waarneming
Vanaf midden 20ste eeuw komt hierop kritiek
Wetenschap en objectiviteit
het moet objectief voor de andere onderzoekers zijn:
• alle waarnemingen onvoorwaardelijk
- alle waarnemingen opnemen!
- Je kan niet selectief zijn in de waarnemingen/gegevensverzameling; alle
gegevens ook diegene die in een andere richting sturen dienen
opgenomen te worden.
• Logica = ordening
- de demarche, analyse en interpretatie moeten in een logische, geordende
manier geplaatst worden.
- Men moet kijken of er cirkelredeneringen en inconsistenties aanwezig zijn
in de resultaten.
• Classificatie = “labelling” (van de resultaten)
- betekenis geven, vanuit de orde kunnen we algemene principes
ontdekken.
- Kwalificatie → geen geven, het is wat de onderzoeker ervan maakt
• Ordening = begrippen/ concepten/ wetenschappelijke betekenisdrager
, - begrippen leiden tot het inzicht verwerven en het verklaren van gedrag van
betrokkenen
• Beweringen controleerbaar voor/door andere wetenschappers → essentieel
element!
• Vereenvoudiging : van particuliere naar algemene kennisinzichten
- abstractie maken van alle gegevens; algemene uitspraak doen op basis
van de gegevens.
- Men tracht aan de hand van de resultaten die we bekomen in een
steekproef uitspraak te gaan doen over de populatie.
- Dus een particuliere geval veralgemenen naar de algemene werkelijkheid
door de orde, structuur, categorieën en relaties tussen categorieën bloot
te leggen binnen die particuliere observaties.
Het zijn die veralgemeningen die de orde en ratio vormen.
➔ De criminologische verbeelding! (slide 12)
Wetenschap is:
1. Voortbouwen op bestaande kennis
- er zijn altijd andere voor geweest, we bouwen altijd voort op reeds
bestaande kennis.
- Men ziet altijd een verband/link/relatie tussen vroegere kennis en actuele
theorieën.
- De onderzoeksresultaten worden dan ook bekomen door een onderlinge
dynamiek van toen en nu.
- Kennis is dus een collectief gegeven.
2. Vragende problematiserende houding ten aanzien van het onderzoeksobject
aannemen
- systematisch stellen van (juiste) vragen stellen om bepaalde
onderzoeksresultaten op de proef te stellen.
- Ze moeten durven doorvragen i.p.v. alles zomaar aan te nemen.
3. Systematisch stellen van handelingen als oplossingsprocedure voor de gestelde
vragen
4. Verklaren <> Begrijpen
- dit is een spanningsveld in de geschiedenis van het criminologisch
denken, het zijn 2pijlers die altijd aanwezig zijn geweest binnen de
demarche (bedoeling).
Hoofdstuk 1: denken als een criminoloog
Criminologisch en wetenschappelijk denken
Criminaliteit <-> criminologie is een veelgemaakte fout
We zitten eigenlijk met een denkwereld. Criminaliteit is het fenomeen, is deel van het
onderzoeksobject. Criminaliteit en de omgang daarmee heeft altijd bestaan, is deel van
de menselijke samenleving. Conflicten zijn er altijd geweest. Doorheen de tijd heeft men
dus ook gedacht over deze fenomenen, bestraffing van bepaalde gedragen. Denk hierbij
aan heksenvervolging. De moderne mens heeft dat dus niet uitgevonden. Dat is niet
hetzelfde als wetenschappelijk denken. Dat dateert van veel later, dat is een prille
wetenschap. Er is een onderscheid maar ook een connectie. Hoe men in een bepaalde
tijd dacht over criminaliteit zegt iets over de samenleving op dat moment. Binnen de
criminologie heb je gedrag en de reactie ervan, in de reactie wordt bepaald welk gedrag,
hoe en waar en op welk moment strafbaar is en als delinquent gedrag kan worden
gezien.
• Criminologisch wetenschappelijk denken is NIET van alle tijden, denken over
criminaliteit en bestraffing wel!
• De opkomst van de wetenschap van de criminologie kan men situeren in de 19de
eeuw/ eind 18de eeuw.
- Dan ontstaan de eerste iconen die een bepaalde bijdragen hebben geleverd.
- Denk aan Beccaria, het waren ook vooral mannen.
- De aanspraak ontstaan van, dit is wetenschappelijk.
- In die tijd begint wetenschap een rol te spelen in de samenleving, politiek,…
Wat is wetenschap? -> en is criminologie dan een wetenschap?
• Wetenschap is zoekend = observeren.
- De clue zit hem in naar waar je kijkt
• Zoals een selectieprincipe! <=> zoeklicht theorie (Popper) -> de vuurtoren, we
kijken op een bepaalde manier naar iets specifiek.
- Hoe specifieker hoe meer geselecteerd
- En dus ook een tunnelperspectief, we kijken naar 1 ding, afgebakend.
- Naar de rest kijken ze niet.
• Heeft altijd een focus, een bepaalde bril.
- We kunnen niet alles tegelijk zien.
- De focus bepaald mee de uitkomst van een onderzoek.
Wat is de vraag <=> waar kijkt men naar?
- Een theorie begrijpen betekend dat je weet waar ze niet naar kijken.
, - Lombroso keek naar daders, en meette die op en verklaarde zo crimineel
gedrag. Hij deed dit alleen met gevangenis.
Er is dus een beperkte focus wat voor problemen gaat zorgen
Wat is wetenschap?
De basis van het criminologisch wetenschappelijk denken is een heel klassiek/
filosofisch perspectief.
➔ Positivisme = natuurwetenschappen
Aan de basis van die visie liggen een aantal premissen=
1. De mens is enig kennend wezen, wij mensen doen aan wetenschap.
- De mens zet de wereld naar zijn hand en kijken met een soort centrisme naar
de wereld, wij zijn superieur. Dat is misschien wel wat arrogant
2. We zoeken naar orde en rationaliteit van dat wat we bestuderen.
- Veronderstellen <=> wetmatigheden.
- We zoeken naar regelmatigheden (Quettelet) De ontwikkeling van de sociale
statistiek.
3. De onderzoeker is gescheiden van hetgeen hij onderzoekt.
- Er is dus geen verwarring tussen subject (de wetenschapper) en object (dat
wat we bestuderen).
- Er is een afstand nodig, je bent niet deel van.
- Dat is een heel problematisch gegeven in de sociale wetenschap.
- In exacte wetenschappen is dat makkelijker. Wij als mensen bestuderen
andere mensen.
- Het denken mag zich niet onderwerpen... behalve aan de feiten... (pointcarré)
Karakter en kenmerken
1. Wetenschapper actief op zoek => waarneming.
- Wij organiseren de zoektocht actief.
- Wetenschap is werken, en heeft een systematiek nodig.
- We moeten vragen stellen om info te vinden.
- Deze vraagstelling is belangrijk want daarin zit je focus, doelstelling,… Het
formuleren van de vraag is moeilijk.
I. Kant: Wetenschapper ondervraagt de natuur zoals een rechter een getuige
ondervraagt. -> Wat zijn feiten?
2. Systematiek en gerichtheid (methode) Focus is belangrijk!
, - De procedures, testen,… zijn belangrijk
3. Wetenschapper plaatst zich buiten het gebeuren
4. Controle en toetsing
- Procedure en tests
- Intersubjectiviteit: Iemand anders kan jouw onderzoek ook doen en zou
tot dezelfde resultaten moeten komen. Dan krijg je een feit, een
wetenschappelijk resultaat.
- Falsificatieprincipe (Popper) ->Nadat je een wetenschappelijk resultaat
hebt moet dat gecontroleerd worden, getoetst, ondervraagd.
Er zijn 2 dominante modellen:
1. Abstract empiricism -> dat de waarnemingen de basis vormen van alles
2. Grand theory -> je vertrekt vanuit een bepaalde focus op een systeem/structuur
met abstracte concepten naar een lokale waarneming
Vanaf midden 20ste eeuw komt hierop kritiek
Wetenschap en objectiviteit
het moet objectief voor de andere onderzoekers zijn:
• alle waarnemingen onvoorwaardelijk
- alle waarnemingen opnemen!
- Je kan niet selectief zijn in de waarnemingen/gegevensverzameling; alle
gegevens ook diegene die in een andere richting sturen dienen
opgenomen te worden.
• Logica = ordening
- de demarche, analyse en interpretatie moeten in een logische, geordende
manier geplaatst worden.
- Men moet kijken of er cirkelredeneringen en inconsistenties aanwezig zijn
in de resultaten.
• Classificatie = “labelling” (van de resultaten)
- betekenis geven, vanuit de orde kunnen we algemene principes
ontdekken.
- Kwalificatie → geen geven, het is wat de onderzoeker ervan maakt
• Ordening = begrippen/ concepten/ wetenschappelijke betekenisdrager
, - begrippen leiden tot het inzicht verwerven en het verklaren van gedrag van
betrokkenen
• Beweringen controleerbaar voor/door andere wetenschappers → essentieel
element!
• Vereenvoudiging : van particuliere naar algemene kennisinzichten
- abstractie maken van alle gegevens; algemene uitspraak doen op basis
van de gegevens.
- Men tracht aan de hand van de resultaten die we bekomen in een
steekproef uitspraak te gaan doen over de populatie.
- Dus een particuliere geval veralgemenen naar de algemene werkelijkheid
door de orde, structuur, categorieën en relaties tussen categorieën bloot
te leggen binnen die particuliere observaties.
Het zijn die veralgemeningen die de orde en ratio vormen.
➔ De criminologische verbeelding! (slide 12)
Wetenschap is:
1. Voortbouwen op bestaande kennis
- er zijn altijd andere voor geweest, we bouwen altijd voort op reeds
bestaande kennis.
- Men ziet altijd een verband/link/relatie tussen vroegere kennis en actuele
theorieën.
- De onderzoeksresultaten worden dan ook bekomen door een onderlinge
dynamiek van toen en nu.
- Kennis is dus een collectief gegeven.
2. Vragende problematiserende houding ten aanzien van het onderzoeksobject
aannemen
- systematisch stellen van (juiste) vragen stellen om bepaalde
onderzoeksresultaten op de proef te stellen.
- Ze moeten durven doorvragen i.p.v. alles zomaar aan te nemen.
3. Systematisch stellen van handelingen als oplossingsprocedure voor de gestelde
vragen
4. Verklaren <> Begrijpen
- dit is een spanningsveld in de geschiedenis van het criminologisch
denken, het zijn 2pijlers die altijd aanwezig zijn geweest binnen de
demarche (bedoeling).
