Materialiteit, Identiteit en Natuur CAOSB2030 2023-2024
2023/2024 | Radboud University Nijmegen
, Theorie
Het Antropoceen: Een tijdperk waarin menselijke acties een zichtbare en langdurige geologische
impact hebben op de planeet. De mens heeft macht over de planeet en natuur.
➢ De impact van de mens zal lang na ons uitsterven zichtbaar zijn
o De mens heeft maar beperkte kennis van de complexe processen rondom onze impact
in het antropoceen
➢ Antropologen plaatsen de mens in een groter organisch geheel.
o Humboldt beschouwd de wereld als een levend organisme
o Macfarlane beschouwd de mens als deel van een organisch geheel, waar natuur en
mens verbonden is.
➢ Het antropoceen bevestigd de verwevenheid van mens en natuur
o Belangrijk om kritisch te benaderen; hoe gaan we om met deze machtspositie?
o Wat betekent dit voor de mens-natuur relatie?
Perspectieven op de mens-natuur relatie
➢ Een Humanistisch perspectief
o Natuur wordt gezien als materieel zonder identiteit, nuttig voor consumptie
▪ Een ‘ontzieling’ van de natuur
▪ In het antropoceen is de mens ‘uitzonderlijk’ (human exceptionalism)
▪ De mens denkt vanuit een machtspositie (antropocentrisch wereldbeeld)
• Effect: commericalisering van de natuur
• Antropologen hebben natuur nog weinig bestudeerd
o Origine uit de moderne tijd
▪ Tijdens de renaissance was er in het christendom; god en dus ‘goddelijkheid’
was niet meer om ons heen in de natuur, maar een buitenwereldse invloed.
▪ De verlichting zette meer nadruk op rationaliteit> de natuur werd ‘nuttig’
▪ Gevolg> imperialisme en industrialisatie> Antropoceen
▪ Gezien als de norm, maar dit houd geen rekening met culturele diversiteit in
wereldwijde visies op de mens-natuur relatie. (Descola en Pálsson)
➢ Een Posthumanistisch perspectief
o Natuur wordt gezien als materieel met identiteit en waarde waar we in harmonie mee
horen te leven> er is geen sprake van een machtsverhouding
Natuur en cultuur:
➢ Gescheiden of verbonden?
o In moderne samenlevingen is er een Natuur-Cultuur Dichotomie (ook wel de
scheiding tussen natuur en cultuur)
▪ Komt voort uit het antropocentrisch denken; de mens heeft macht.
▪ Zit verbonden met het humanistisch perspectief (renaissance invloed)
▪ Natuurexploitatie als gevolg
• Purification of nature: natuur verliest zijn ziel en subjectiviteit
o In niet-moderne samenlevingen zijn natuur en cultuur sterk verbonden
▪ Een verbinding tussen natuur en cultuur domineert (Descola en Pálsson)
o “De mens en natuur zijn intergraal verbonden” (Descola en Pálsson)
o Het antropoceen bevestigd dat de verwevenheid van mens en natuur
➢ Mens-natuur relaties zijn nauw verbonden met politieke en economische processen.
o Ideeën over de natuur en mens-natuur relaties zijn niet neutraal maar "politiek".
▪ Focus op machtsrelaties in zowel materiële als ideologische zin.
▪ Rechtvaardigheidsvraagstukken spelen een centrale rol.
o Een analytisch perspectief: De politieke ecologie:
2023/2024 | Radboud University Nijmegen
, Theorie
Het Antropoceen: Een tijdperk waarin menselijke acties een zichtbare en langdurige geologische
impact hebben op de planeet. De mens heeft macht over de planeet en natuur.
➢ De impact van de mens zal lang na ons uitsterven zichtbaar zijn
o De mens heeft maar beperkte kennis van de complexe processen rondom onze impact
in het antropoceen
➢ Antropologen plaatsen de mens in een groter organisch geheel.
o Humboldt beschouwd de wereld als een levend organisme
o Macfarlane beschouwd de mens als deel van een organisch geheel, waar natuur en
mens verbonden is.
➢ Het antropoceen bevestigd de verwevenheid van mens en natuur
o Belangrijk om kritisch te benaderen; hoe gaan we om met deze machtspositie?
o Wat betekent dit voor de mens-natuur relatie?
Perspectieven op de mens-natuur relatie
➢ Een Humanistisch perspectief
o Natuur wordt gezien als materieel zonder identiteit, nuttig voor consumptie
▪ Een ‘ontzieling’ van de natuur
▪ In het antropoceen is de mens ‘uitzonderlijk’ (human exceptionalism)
▪ De mens denkt vanuit een machtspositie (antropocentrisch wereldbeeld)
• Effect: commericalisering van de natuur
• Antropologen hebben natuur nog weinig bestudeerd
o Origine uit de moderne tijd
▪ Tijdens de renaissance was er in het christendom; god en dus ‘goddelijkheid’
was niet meer om ons heen in de natuur, maar een buitenwereldse invloed.
▪ De verlichting zette meer nadruk op rationaliteit> de natuur werd ‘nuttig’
▪ Gevolg> imperialisme en industrialisatie> Antropoceen
▪ Gezien als de norm, maar dit houd geen rekening met culturele diversiteit in
wereldwijde visies op de mens-natuur relatie. (Descola en Pálsson)
➢ Een Posthumanistisch perspectief
o Natuur wordt gezien als materieel met identiteit en waarde waar we in harmonie mee
horen te leven> er is geen sprake van een machtsverhouding
Natuur en cultuur:
➢ Gescheiden of verbonden?
o In moderne samenlevingen is er een Natuur-Cultuur Dichotomie (ook wel de
scheiding tussen natuur en cultuur)
▪ Komt voort uit het antropocentrisch denken; de mens heeft macht.
▪ Zit verbonden met het humanistisch perspectief (renaissance invloed)
▪ Natuurexploitatie als gevolg
• Purification of nature: natuur verliest zijn ziel en subjectiviteit
o In niet-moderne samenlevingen zijn natuur en cultuur sterk verbonden
▪ Een verbinding tussen natuur en cultuur domineert (Descola en Pálsson)
o “De mens en natuur zijn intergraal verbonden” (Descola en Pálsson)
o Het antropoceen bevestigd dat de verwevenheid van mens en natuur
➢ Mens-natuur relaties zijn nauw verbonden met politieke en economische processen.
o Ideeën over de natuur en mens-natuur relaties zijn niet neutraal maar "politiek".
▪ Focus op machtsrelaties in zowel materiële als ideologische zin.
▪ Rechtvaardigheidsvraagstukken spelen een centrale rol.
o Een analytisch perspectief: De politieke ecologie:
