SAMENVATTING RUIMTELIJKE ORDENING 1
Inhoudsopgave
SAMENVATTING RUIMTELIJKE ORDENING 1 ................................................................................................... 1
INLEIDING ...................................................................................................................................................... 4
WAT IS RUIMTELIJKE ORDENING? ............................................................................................................................... 4
WAAROM NOOD AAN RUIMTELIJKE ORDENING? ............................................................................................................ 4
WAT IS HET BELANG VAN RUIMTELIJKE ORDENING? ........................................................................................................ 4
HET VLAAMSE GEWEST ............................................................................................................................................ 4
GESCHIEDENIS VAN DE RUIMTELIJKE ORDENING ............................................................................................ 5
MIDDELEEUWEN ..................................................................................................................................................... 5
Vanaf 12e eeuw ............................................................................................................................................. 5
Vanaf 17e eeuw ............................................................................................................................................. 5
19E EEUW .............................................................................................................................................................. 5
Eerste “vergunning” ...................................................................................................................................... 5
Ontstaan “ruimtelijke planning” ................................................................................................................... 5
20E EEUW: MEER OVERHEIDSINMENGING ..................................................................................................................... 6
WO I Besluitwet van 25 augustus 1915 ......................................................................................................... 6
WO II en wederopbouw: aanmodderen tot 1962 .......................................................................................... 6
29 maart 1962: Wet op de stedenbouw en ruimtelijke ordening .................................................................. 7
1980: staatshervorming: (Vlaamse) Gewest materie .................................................................................... 7
Noodzaak van globale nieuwe wetgeving ..................................................................................................... 7
VERDERE EVOLUTIE IN WETGEVING ............................................................................................................................. 8
RECHTSBRONNEN RUIMTELIJKE ORDENING.................................................................................................... 8
PLANNEN VAN AANLEG: SCHEMATISCHE SAMENVATTING OMZENDBRIEF 8 JULI 1997 BETREFFENDE DE INRICHTING EN DE
TOEPASSING VAN DE ONTWERP-GEWESTPLANNEN EN GEWESTPLANNEN ............................................................................. 9
Inleiding ......................................................................................................................................................... 9
GEWEST PLAN ...................................................................................................................................................... 10
Afbakening .................................................................................................................................................. 10
Inhoud ......................................................................................................................................................... 10
Tekstgedeelte .............................................................................................................................................. 10
OMZENDBRIEF 8 JULI 1997 BETREFFENDE DE INRICHTING EN DE TOEPASSING VAN DE ONTWERP-
GEWESTPLANNEN EN GEWESTPLANNEN ...................................................................................................... 11
INLEIDING ............................................................................................................................................................ 11
ARTIKEL 5 WOONGEBIEDEN ..................................................................................................................................... 11
Inleiding ....................................................................................................................................................... 11
Artikel 5.1.0 de woongebieden .................................................................................................................... 11
Artikel 5.1.1 de woonuitbreidingsgebieden ................................................................................................. 13
ARTIKEL 6: NADERE AANWIJZINGEN BETREFFENDE WOONGEBIEDEN................................................................................. 14
1.2.1 de woningdichtheid ............................................................................................................................ 14
1.2.2 Woongebieden met landelijk karakter ............................................................................................... 15
1.2.3 Gebieden en plaatsen van culturele, historische en/of esthetische waarde....................................... 16
ARTIKEL 7: DE INDUSTRIËLE GEBIEDEN ....................................................................................................................... 16
7.2 industriegebieden .................................................................................................................................. 16
ARTIKEL 8: NADERE AANWIJZINGEN IN VERBAND MET INDUSTRIEGEBIEDEN ....................................................................... 17
ARTIKEL 9: DE DIENSTVERLENINGSGEBIEDEN ............................................................................................................... 17
ARTIKEL 10: HET LANDELIJK GEBIED .......................................................................................................................... 17
ARTIKEL 11: DE AGRARISCHE GEBIEDEN ..................................................................................................................... 18
1
, Algemene voorschriften .............................................................................................................................. 18
Schuilhokken voor dieren............................................................................................................................. 19
Para-agrarische bedrijven ........................................................................................................................... 19
De afstandsregel in het agrarisch gebied .................................................................................................... 20
ARTIKEL 12: DE BOSGEBIEDEN ................................................................................................................................. 20
Gebied bestemd voor het bosbedrijf ........................................................................................................... 20
Gebouwen ................................................................................................................................................... 20
Jagers en vissershutten................................................................................................................................ 20
Werken en handelingen .............................................................................................................................. 20
Zijn nooit toegelaten in bosgebieden .......................................................................................................... 20
ARTIKEL 13: DE GROENGEBIEDEN ............................................................................................................................. 21
De natuurgebieden ...................................................................................................................................... 21
Natuurgebieden met wetenschappelijke waarde of natuurreservaat......................................................... 21
ARTIKEL 14: DE PARKGEBIEDEN EN DE BUFFERZONES .................................................................................................... 21
Parkgebieden............................................................................................................................................... 21
Bufferzone ................................................................................................................................................... 22
ARTIKEL 15: NADERE AANWIJZINGEN VOOR LANDELIJKE GEBIEDEN .................................................................................. 22
De landschappelijk waardevolle gebieden .................................................................................................. 22
Landelijke gebieden met toeristische waarde ............................................................................................. 23
ARTIKEL 16: DE RECREATIEGEBIEDEN......................................................................................................................... 23
Gebieden voor dagrecreatie ........................................................................................................................ 23
Gebieden voor dag- en verblijfsrecreatie .................................................................................................... 23
ARTIKEL 17: GEBIEDEN BESTEMD VOOR EEN ANDER GRONDGEBRUIK ............................................................................... 23
Militaire domeinen ...................................................................................................................................... 23
Gebieden voor gemeenschapsvoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen ........................................... 23
Ontginningsgebieden .................................................................................................................................. 24
Andere gebieden ......................................................................................................................................... 24
ARTIKEL 18: AANVULLENDE AANDUIDINGEN IN OVERDRUK ............................................................................................ 24
Uitbreidingen van ontginningsgebieden ..................................................................................................... 24
Waterwinningsgebieden ............................................................................................................................. 24
Reservatie- en erfdienstbaarheidsgebieden ................................................................................................ 25
Renovatiegebieden ...................................................................................................................................... 25
Overstromingsgebieden .............................................................................................................................. 25
Andere gebieden ......................................................................................................................................... 25
ARTIKEL 20: UITZONDERING .................................................................................................................................... 25
ALGEMEEN BESLUIT ............................................................................................................................................... 25
MOGELIJKHEDEN TOT AFWIJKING VAN EEN GEWESTPLAN ............................................................................................... 26
PROCEDURE ......................................................................................................................................................... 26
RECHTSGEVOLGEN GEWESTPLAN .............................................................................................................................. 26
Ontwerp gewestplan ................................................................................................................................... 26
Gewestplan.................................................................................................................................................. 26
HERZIENING VAN GEWESTPLANNEN .......................................................................................................................... 26
GEMEENTELIJKE PLANNEN VAN AANLEG ...................................................................................................... 27
ALGEMEEN PLAN VAN AANLEG (APA) ....................................................................................................................... 27
Kenmerken .................................................................................................................................................. 27
Bijzondere wijze van totstandkoming ......................................................................................................... 27
Inhoud ......................................................................................................................................................... 27
Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 27
Verhouding tot andere plannen van aanleg ................................................................................................ 27
Geldigheid in tijd ......................................................................................................................................... 27
BIJZONDER PLAN VAN AANLEG (BPA)........................................................................................................................ 28
Kenmerken .................................................................................................................................................. 28
Inhoud ......................................................................................................................................................... 28
Rechtsgevolgen BPA .................................................................................................................................... 28
Afwijkingen op de bepalingen van het BPA ................................................................................................. 28
PROCEDURE VOOR DE OPMAAK VAN EEN GEMEENTELIJK PLAN VAN AANLEG ...................................................................... 28
2
, Fases ............................................................................................................................................................ 29
Latere wijzigingen aan APA/BPA ................................................................................................................. 29
NIEUW VCRO ARTIKEL 4.4.9/1 .............................................................................................................................. 29
ZONEVREEMDHEID ....................................................................................................................................... 29
GESCHIEDENIS ZONEVREEMDHEID............................................................................................................................. 29
Start: van kracht worden gewestplan (1976-1979) ..................................................................................... 29
Minidecreet Akkermans 1984...................................................................................................................... 29
Nooddecreet 1993 (en 1994) ....................................................................................................................... 29
Decreet Ruimtelijk Ordening 1999 (in werking 2000).................................................................................. 29
Aanpassingen DRO (verschillende vooral 2003) .......................................................................................... 29
Decreet 27/03/2009 aanpassing DRO => VCRO .......................................................................................... 30
ALGEMEEN: ZONEVREEMDE WONINGEN EN CONSTRUCTIES ............................................................................................ 30
WONING ZONEVREEMD? ........................................................................................................................................ 30
Voor alle woningen...................................................................................................................................... 30
HERSTEL NA BRAND ............................................................................................................................................... 31
ZONEVREEMDE MONUMENTEN ................................................................................................................................ 31
TYPOLOGIE ................................................................................................................................................... 31
3
, Inleiding
Wat is ruimtelijke ordening?
“Overheidsactiviteit gericht op het zoeken naar en tot stand brengen van de best denkbare
wederkerige aanpassing van ruimte en samenleving, zulks ter wille van de samenleving”
Waarom nood aan ruimtelijke ordening?
ð Vlaanderen is te dichtbevolkt – ruimtegebruik is te hoog
DAAROM regels om conflicten te voorkomen
ð Vergunning aanvragen aan de overheid
MAAR niet willekeurig, regels voor regulator (=overheid)
ð Opmaak plannen voor grondgebruik en vergunning toetsen aan deze plannen
ð Motivatie bij aflevering vergunning
SANCTIONERING indien niet volgens vergunning gebouwd ( = herstel naar oorspronkelijke
toestand)
Wat is het belang van ruimtelijke ordening?
Voor de makelaardij
ð Waarde van onroerend goed hangt af van zijn bestemming (bouwgrond >
landbouwgrond)
ð Inlichtingen aan klanten geven hierover
ð Kennis procedures aanvragen (bij overheid) bij projectontwikkeling of ter advies aan
klanten
Voor het landmeten
ð Opmaken van plannen voor RO
ð Stedenbouwkundige (bouw) en verkaveling meten voor een vergunning
Het Vlaamse Gewest
RO (=grondgebonden materie) werd gewestbevoegdheid na staatshervorming van 1980
ð Gemeenschappen: persoonsgebonden en culturele materies
4
Inhoudsopgave
SAMENVATTING RUIMTELIJKE ORDENING 1 ................................................................................................... 1
INLEIDING ...................................................................................................................................................... 4
WAT IS RUIMTELIJKE ORDENING? ............................................................................................................................... 4
WAAROM NOOD AAN RUIMTELIJKE ORDENING? ............................................................................................................ 4
WAT IS HET BELANG VAN RUIMTELIJKE ORDENING? ........................................................................................................ 4
HET VLAAMSE GEWEST ............................................................................................................................................ 4
GESCHIEDENIS VAN DE RUIMTELIJKE ORDENING ............................................................................................ 5
MIDDELEEUWEN ..................................................................................................................................................... 5
Vanaf 12e eeuw ............................................................................................................................................. 5
Vanaf 17e eeuw ............................................................................................................................................. 5
19E EEUW .............................................................................................................................................................. 5
Eerste “vergunning” ...................................................................................................................................... 5
Ontstaan “ruimtelijke planning” ................................................................................................................... 5
20E EEUW: MEER OVERHEIDSINMENGING ..................................................................................................................... 6
WO I Besluitwet van 25 augustus 1915 ......................................................................................................... 6
WO II en wederopbouw: aanmodderen tot 1962 .......................................................................................... 6
29 maart 1962: Wet op de stedenbouw en ruimtelijke ordening .................................................................. 7
1980: staatshervorming: (Vlaamse) Gewest materie .................................................................................... 7
Noodzaak van globale nieuwe wetgeving ..................................................................................................... 7
VERDERE EVOLUTIE IN WETGEVING ............................................................................................................................. 8
RECHTSBRONNEN RUIMTELIJKE ORDENING.................................................................................................... 8
PLANNEN VAN AANLEG: SCHEMATISCHE SAMENVATTING OMZENDBRIEF 8 JULI 1997 BETREFFENDE DE INRICHTING EN DE
TOEPASSING VAN DE ONTWERP-GEWESTPLANNEN EN GEWESTPLANNEN ............................................................................. 9
Inleiding ......................................................................................................................................................... 9
GEWEST PLAN ...................................................................................................................................................... 10
Afbakening .................................................................................................................................................. 10
Inhoud ......................................................................................................................................................... 10
Tekstgedeelte .............................................................................................................................................. 10
OMZENDBRIEF 8 JULI 1997 BETREFFENDE DE INRICHTING EN DE TOEPASSING VAN DE ONTWERP-
GEWESTPLANNEN EN GEWESTPLANNEN ...................................................................................................... 11
INLEIDING ............................................................................................................................................................ 11
ARTIKEL 5 WOONGEBIEDEN ..................................................................................................................................... 11
Inleiding ....................................................................................................................................................... 11
Artikel 5.1.0 de woongebieden .................................................................................................................... 11
Artikel 5.1.1 de woonuitbreidingsgebieden ................................................................................................. 13
ARTIKEL 6: NADERE AANWIJZINGEN BETREFFENDE WOONGEBIEDEN................................................................................. 14
1.2.1 de woningdichtheid ............................................................................................................................ 14
1.2.2 Woongebieden met landelijk karakter ............................................................................................... 15
1.2.3 Gebieden en plaatsen van culturele, historische en/of esthetische waarde....................................... 16
ARTIKEL 7: DE INDUSTRIËLE GEBIEDEN ....................................................................................................................... 16
7.2 industriegebieden .................................................................................................................................. 16
ARTIKEL 8: NADERE AANWIJZINGEN IN VERBAND MET INDUSTRIEGEBIEDEN ....................................................................... 17
ARTIKEL 9: DE DIENSTVERLENINGSGEBIEDEN ............................................................................................................... 17
ARTIKEL 10: HET LANDELIJK GEBIED .......................................................................................................................... 17
ARTIKEL 11: DE AGRARISCHE GEBIEDEN ..................................................................................................................... 18
1
, Algemene voorschriften .............................................................................................................................. 18
Schuilhokken voor dieren............................................................................................................................. 19
Para-agrarische bedrijven ........................................................................................................................... 19
De afstandsregel in het agrarisch gebied .................................................................................................... 20
ARTIKEL 12: DE BOSGEBIEDEN ................................................................................................................................. 20
Gebied bestemd voor het bosbedrijf ........................................................................................................... 20
Gebouwen ................................................................................................................................................... 20
Jagers en vissershutten................................................................................................................................ 20
Werken en handelingen .............................................................................................................................. 20
Zijn nooit toegelaten in bosgebieden .......................................................................................................... 20
ARTIKEL 13: DE GROENGEBIEDEN ............................................................................................................................. 21
De natuurgebieden ...................................................................................................................................... 21
Natuurgebieden met wetenschappelijke waarde of natuurreservaat......................................................... 21
ARTIKEL 14: DE PARKGEBIEDEN EN DE BUFFERZONES .................................................................................................... 21
Parkgebieden............................................................................................................................................... 21
Bufferzone ................................................................................................................................................... 22
ARTIKEL 15: NADERE AANWIJZINGEN VOOR LANDELIJKE GEBIEDEN .................................................................................. 22
De landschappelijk waardevolle gebieden .................................................................................................. 22
Landelijke gebieden met toeristische waarde ............................................................................................. 23
ARTIKEL 16: DE RECREATIEGEBIEDEN......................................................................................................................... 23
Gebieden voor dagrecreatie ........................................................................................................................ 23
Gebieden voor dag- en verblijfsrecreatie .................................................................................................... 23
ARTIKEL 17: GEBIEDEN BESTEMD VOOR EEN ANDER GRONDGEBRUIK ............................................................................... 23
Militaire domeinen ...................................................................................................................................... 23
Gebieden voor gemeenschapsvoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen ........................................... 23
Ontginningsgebieden .................................................................................................................................. 24
Andere gebieden ......................................................................................................................................... 24
ARTIKEL 18: AANVULLENDE AANDUIDINGEN IN OVERDRUK ............................................................................................ 24
Uitbreidingen van ontginningsgebieden ..................................................................................................... 24
Waterwinningsgebieden ............................................................................................................................. 24
Reservatie- en erfdienstbaarheidsgebieden ................................................................................................ 25
Renovatiegebieden ...................................................................................................................................... 25
Overstromingsgebieden .............................................................................................................................. 25
Andere gebieden ......................................................................................................................................... 25
ARTIKEL 20: UITZONDERING .................................................................................................................................... 25
ALGEMEEN BESLUIT ............................................................................................................................................... 25
MOGELIJKHEDEN TOT AFWIJKING VAN EEN GEWESTPLAN ............................................................................................... 26
PROCEDURE ......................................................................................................................................................... 26
RECHTSGEVOLGEN GEWESTPLAN .............................................................................................................................. 26
Ontwerp gewestplan ................................................................................................................................... 26
Gewestplan.................................................................................................................................................. 26
HERZIENING VAN GEWESTPLANNEN .......................................................................................................................... 26
GEMEENTELIJKE PLANNEN VAN AANLEG ...................................................................................................... 27
ALGEMEEN PLAN VAN AANLEG (APA) ....................................................................................................................... 27
Kenmerken .................................................................................................................................................. 27
Bijzondere wijze van totstandkoming ......................................................................................................... 27
Inhoud ......................................................................................................................................................... 27
Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 27
Verhouding tot andere plannen van aanleg ................................................................................................ 27
Geldigheid in tijd ......................................................................................................................................... 27
BIJZONDER PLAN VAN AANLEG (BPA)........................................................................................................................ 28
Kenmerken .................................................................................................................................................. 28
Inhoud ......................................................................................................................................................... 28
Rechtsgevolgen BPA .................................................................................................................................... 28
Afwijkingen op de bepalingen van het BPA ................................................................................................. 28
PROCEDURE VOOR DE OPMAAK VAN EEN GEMEENTELIJK PLAN VAN AANLEG ...................................................................... 28
2
, Fases ............................................................................................................................................................ 29
Latere wijzigingen aan APA/BPA ................................................................................................................. 29
NIEUW VCRO ARTIKEL 4.4.9/1 .............................................................................................................................. 29
ZONEVREEMDHEID ....................................................................................................................................... 29
GESCHIEDENIS ZONEVREEMDHEID............................................................................................................................. 29
Start: van kracht worden gewestplan (1976-1979) ..................................................................................... 29
Minidecreet Akkermans 1984...................................................................................................................... 29
Nooddecreet 1993 (en 1994) ....................................................................................................................... 29
Decreet Ruimtelijk Ordening 1999 (in werking 2000).................................................................................. 29
Aanpassingen DRO (verschillende vooral 2003) .......................................................................................... 29
Decreet 27/03/2009 aanpassing DRO => VCRO .......................................................................................... 30
ALGEMEEN: ZONEVREEMDE WONINGEN EN CONSTRUCTIES ............................................................................................ 30
WONING ZONEVREEMD? ........................................................................................................................................ 30
Voor alle woningen...................................................................................................................................... 30
HERSTEL NA BRAND ............................................................................................................................................... 31
ZONEVREEMDE MONUMENTEN ................................................................................................................................ 31
TYPOLOGIE ................................................................................................................................................... 31
3
, Inleiding
Wat is ruimtelijke ordening?
“Overheidsactiviteit gericht op het zoeken naar en tot stand brengen van de best denkbare
wederkerige aanpassing van ruimte en samenleving, zulks ter wille van de samenleving”
Waarom nood aan ruimtelijke ordening?
ð Vlaanderen is te dichtbevolkt – ruimtegebruik is te hoog
DAAROM regels om conflicten te voorkomen
ð Vergunning aanvragen aan de overheid
MAAR niet willekeurig, regels voor regulator (=overheid)
ð Opmaak plannen voor grondgebruik en vergunning toetsen aan deze plannen
ð Motivatie bij aflevering vergunning
SANCTIONERING indien niet volgens vergunning gebouwd ( = herstel naar oorspronkelijke
toestand)
Wat is het belang van ruimtelijke ordening?
Voor de makelaardij
ð Waarde van onroerend goed hangt af van zijn bestemming (bouwgrond >
landbouwgrond)
ð Inlichtingen aan klanten geven hierover
ð Kennis procedures aanvragen (bij overheid) bij projectontwikkeling of ter advies aan
klanten
Voor het landmeten
ð Opmaken van plannen voor RO
ð Stedenbouwkundige (bouw) en verkaveling meten voor een vergunning
Het Vlaamse Gewest
RO (=grondgebonden materie) werd gewestbevoegdheid na staatshervorming van 1980
ð Gemeenschappen: persoonsgebonden en culturele materies
4
