WAT IS RECHT? (HS1)
Niet 1 definitie: wel verschillende elementen samen
1. geheel van gedragsregels (=rechtsregels)
-Geheel van gedragsregels of kader waarbinnen verder recht ontstaat
bv. verkeersregels (religieuze, sportieve)
-Algemeen draagwijdte
bv. art. 1134 bw: belofte maakt schuld – van toepassing op koopcontract, huurcontract,
opdracht met vastgoedmakelaar, opdracht tot opmeting door landmeter
2. opgelegd door gezag van de gemeenschap
-Vooral gemaakt door parlementen: vertegenwoordigers van volk → om de 6 jaar
nieuwe verkiezingen dus veranderingen
3. doel: ordening van de maatschappij (letterlijk ruimtelijke ordening→
letterlijk ordenen van de ruimte)
4. rechtsregels die worden gehandhaafd door het maatschappelijk gezag
De bronnen van het Belgisch recht
Internationale verdragen
• vb. Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM): fundamentele
vrijheden zoals recht op leven, recht op privacy, recht op eerlijk proces
• vb. dubbelbelastingverdragen: om eenzelfde materie geen 2 x te laten belasten (bv als je
vakantiehuisje hebt (welk land welke belasting heeft))
Europees recht
• verordeningen (direct toepasbaar recht) en richtlijnen (omzetten in nationaal recht
noodzakelijk)
• vb. BTW-richtlijn (omgezet in Belgisch BTW-Wetboek → is eigenlijk Europees recht maar
omgezet in Belgisch recht)
=puur Belgisch recht
,1. Grondwet
• hoogste norm, nochtans slechts 198 artikelen
• werking en organisatie van de staat
• grondwettelijke rechten en plichten
• grote territoriale toepassing (gans België)
• zeer belangrijk: speciale procedure wetswijziging
• wijziging in Belgisch Staatsblad (BS)
• Nog maar 6 wijzigingen in de grondwet
2. Wetten, decreten en ordonnanties
• zijn gelijkwaardig
• worden door parlementen uitgevaardigd
• elk parlement heeft duidelijk eigen bevoegdheid (materieel en
territoriaal): controle door Grondwettelijk Hof
• moet Grondwet respecteren: controle Grondwettelijk Hof
• grote territoriale toepassing: wet - gans België / gewest /gemeenschap
• nieuwe verschijnen in Belgisch Staatsblad: in principe van toepassing
,vanaf 10de dag na dag publicatie
• Wetten→ federaal: iedereen die in België woont, decreten → iedereen die in
Vlaanderen woont, ordonnanties: iedereen die in Brussel woont
3. Uitvoeringsbesluiten
• Koninklijk Besluit, Ministerieel Besluit, Besluit van Gemeenschaps- en
Gewestregeringen
• voeren wetten, decreten en ordonnanties uit
• controle door Raad van State
• grote territoriale toepassing: gans België / Gewest / Gemeenschap
• nieuwe verschijnen in Belgisch Staatsblad
voorbeeld: in uitvoering van Woninghuurdecreet heeft Vlaamse Regering in een
besluit de lijst vastgelegd van kleine herstellingen die ten laste komen van de
huurder en het modelformulier dat geldt als bewijs van waarborg
4. Rechtspraak
• = rechterlijke uitspraken
• in principe enkel van toepassing tussen partijen in geding
• bijzondere, nieuwe interpretatie = precedent: kan leiden tot nieuw recht
• te vinden in gespecialiseerde tijdschriften en databanken (Jura, Immospector)
EXAMEN: omschrijf het begrip precedent: eerste keer dat rechter bepaalde interpretatie
geeft → vb: Witsel zijn been was in 2 geschopt waardoor hij super lang moest
revalideren, normaal worden er geen schadevergoedingen gegeven wanneer er door een
sport een ongeluk is gebeurd omdat je de risico’s ‘van het vak’ kent. Witsel spande een
rechtszaak tegen degene die hem schopte en kreeg toch een schadevergoeding → dit is
een precedent omdat dit normaal niet gedaan wordt
5. Rechtsleer
• = commentaren bij wetgeving en rechtspraak
• zorgen voor argumenten om wetgeving in bepaalde zin te interpreteren
• zorgen voor argumenten die rechter moeten overtuigen in bepaalde zin uitspraak te
doen: onrechtstreeks beïnvloeden van rechtspraak
, • terug te vinden in gespecialiseerde tijdschriften of boeken
6. Gewoonten en gebruiken
• zeer uitzonderlijk bron van recht
• wordt naar verwezen in wetgeving
• Vb: veldwetboek: tuin en boom planten? → bepaalde afstand vd haag respecteren
Draagwijdte van bronnen van het Belgisch recht
Gebiedende rechtsregels
A. Regels van openbare orde
art. 6 BW:
"Aan de wetten die de openbare orde en de goede zeden betreffen, kan door bijzondere
overeenkomsten geen afbreuk worden gedaan"
➔ Je moet de regels van de openbare orde volgen
• én goede zeden: vanaf 1/1/2022 in nieuw Burgerlijk Wetboek samen
• OO: regels die het essentieel belang van de staat of gemeenschap raken (in het algemeen
belang, beschermen hele samenleving): hierop rust de orde in onze maatschappij
Niet 1 definitie: wel verschillende elementen samen
1. geheel van gedragsregels (=rechtsregels)
-Geheel van gedragsregels of kader waarbinnen verder recht ontstaat
bv. verkeersregels (religieuze, sportieve)
-Algemeen draagwijdte
bv. art. 1134 bw: belofte maakt schuld – van toepassing op koopcontract, huurcontract,
opdracht met vastgoedmakelaar, opdracht tot opmeting door landmeter
2. opgelegd door gezag van de gemeenschap
-Vooral gemaakt door parlementen: vertegenwoordigers van volk → om de 6 jaar
nieuwe verkiezingen dus veranderingen
3. doel: ordening van de maatschappij (letterlijk ruimtelijke ordening→
letterlijk ordenen van de ruimte)
4. rechtsregels die worden gehandhaafd door het maatschappelijk gezag
De bronnen van het Belgisch recht
Internationale verdragen
• vb. Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM): fundamentele
vrijheden zoals recht op leven, recht op privacy, recht op eerlijk proces
• vb. dubbelbelastingverdragen: om eenzelfde materie geen 2 x te laten belasten (bv als je
vakantiehuisje hebt (welk land welke belasting heeft))
Europees recht
• verordeningen (direct toepasbaar recht) en richtlijnen (omzetten in nationaal recht
noodzakelijk)
• vb. BTW-richtlijn (omgezet in Belgisch BTW-Wetboek → is eigenlijk Europees recht maar
omgezet in Belgisch recht)
=puur Belgisch recht
,1. Grondwet
• hoogste norm, nochtans slechts 198 artikelen
• werking en organisatie van de staat
• grondwettelijke rechten en plichten
• grote territoriale toepassing (gans België)
• zeer belangrijk: speciale procedure wetswijziging
• wijziging in Belgisch Staatsblad (BS)
• Nog maar 6 wijzigingen in de grondwet
2. Wetten, decreten en ordonnanties
• zijn gelijkwaardig
• worden door parlementen uitgevaardigd
• elk parlement heeft duidelijk eigen bevoegdheid (materieel en
territoriaal): controle door Grondwettelijk Hof
• moet Grondwet respecteren: controle Grondwettelijk Hof
• grote territoriale toepassing: wet - gans België / gewest /gemeenschap
• nieuwe verschijnen in Belgisch Staatsblad: in principe van toepassing
,vanaf 10de dag na dag publicatie
• Wetten→ federaal: iedereen die in België woont, decreten → iedereen die in
Vlaanderen woont, ordonnanties: iedereen die in Brussel woont
3. Uitvoeringsbesluiten
• Koninklijk Besluit, Ministerieel Besluit, Besluit van Gemeenschaps- en
Gewestregeringen
• voeren wetten, decreten en ordonnanties uit
• controle door Raad van State
• grote territoriale toepassing: gans België / Gewest / Gemeenschap
• nieuwe verschijnen in Belgisch Staatsblad
voorbeeld: in uitvoering van Woninghuurdecreet heeft Vlaamse Regering in een
besluit de lijst vastgelegd van kleine herstellingen die ten laste komen van de
huurder en het modelformulier dat geldt als bewijs van waarborg
4. Rechtspraak
• = rechterlijke uitspraken
• in principe enkel van toepassing tussen partijen in geding
• bijzondere, nieuwe interpretatie = precedent: kan leiden tot nieuw recht
• te vinden in gespecialiseerde tijdschriften en databanken (Jura, Immospector)
EXAMEN: omschrijf het begrip precedent: eerste keer dat rechter bepaalde interpretatie
geeft → vb: Witsel zijn been was in 2 geschopt waardoor hij super lang moest
revalideren, normaal worden er geen schadevergoedingen gegeven wanneer er door een
sport een ongeluk is gebeurd omdat je de risico’s ‘van het vak’ kent. Witsel spande een
rechtszaak tegen degene die hem schopte en kreeg toch een schadevergoeding → dit is
een precedent omdat dit normaal niet gedaan wordt
5. Rechtsleer
• = commentaren bij wetgeving en rechtspraak
• zorgen voor argumenten om wetgeving in bepaalde zin te interpreteren
• zorgen voor argumenten die rechter moeten overtuigen in bepaalde zin uitspraak te
doen: onrechtstreeks beïnvloeden van rechtspraak
, • terug te vinden in gespecialiseerde tijdschriften of boeken
6. Gewoonten en gebruiken
• zeer uitzonderlijk bron van recht
• wordt naar verwezen in wetgeving
• Vb: veldwetboek: tuin en boom planten? → bepaalde afstand vd haag respecteren
Draagwijdte van bronnen van het Belgisch recht
Gebiedende rechtsregels
A. Regels van openbare orde
art. 6 BW:
"Aan de wetten die de openbare orde en de goede zeden betreffen, kan door bijzondere
overeenkomsten geen afbreuk worden gedaan"
➔ Je moet de regels van de openbare orde volgen
• én goede zeden: vanaf 1/1/2022 in nieuw Burgerlijk Wetboek samen
• OO: regels die het essentieel belang van de staat of gemeenschap raken (in het algemeen
belang, beschermen hele samenleving): hierop rust de orde in onze maatschappij
