HISTORISCHE CRIMINOLOGIE
Inhoud
DEEL 1: WAT IS GESCHIEDENIS, HISTORISCH ONDERZOEK & HISTORISCHE CRIMINOLOGIE?.........................................4
1. WAAROM & HOE HET VERLEDEN BESTUDEREN..........................................................................................................4
WAT IS GESCHIEDENIS?...........................................................................................................................................5
ROL VAN HET VERLEDEN.........................................................................................................................................6
GESCHIEDENIS ZONDER NUT...................................................................................................................................7
NUTTIGE GESCHIEDSCHRIJVING: BIJDRAGE & AANPAK...........................................................................................8
BEPERKING VAN DE GESCHIEDSCHRIJVING...........................................................................................................10
HISTORICI, HUN ‘FEITEN’ EN INTERPRETATIE........................................................................................................11
FALSA EN BRONNENMANIPULATIE........................................................................................................................13
GESCHIEDSCHRIJVING: ALLEMAAL INTERPRETATIE?.............................................................................................15
2. ONTMOETINGEN TUSSEN CRIMINOLOGEN EN HISTORICI.........................................................................................16
CRIMINOLOGIE EN GESCHIEDENIS: ONTMOETINGEN MAAR GEEN HUWELIJK......................................................16
OBSTAKELS: CHRONOCENTRISME IN CRIMINOLOGIE............................................................................................17
HISTORISCH-CRIMINOLOGISCH ONDERZOEK........................................................................................................18
KWANTITATIEVE BENADERINGEN.........................................................................................................................19
KWALITATIEVE BENADERINGEN............................................................................................................................21
SPECIFIEKE BIJDRAGE VAN CRIMINOLOGEN..........................................................................................................24
3. TOEPASSEN VAN EEN HISTORISCH-CRIMINOLOGISCHE BENADERING......................................................................25
METHODOLOGISCHE KWESTIES.............................................................................................................................25
RELEVANTIE: HERSTELRECHT: PARALLELLEN VERLEDEN-HEDEN...........................................................................27
HERSTELRECHT: BEDENKINGEN BIJ VERGELIJKING VERLEDEN-HEDEN..................................................................29
HERSTELRECHT: LINK MET CRIMINOLOGISCHE VRAAGSTUKKEN..........................................................................31
DEEL 2: GESCHIEDENIS VAN CRIMINALITEIT, STRAFBEDELING & CRIMINOLOGIE IN EUROPA......................................34
4. DE VROEGMODERNE PERIODE: ORIGINES VAN DE BASISSTRUCTUUR VD MODERNE STRAFRECHTSBEDELING........34
STRAFRECHT IN VMP.............................................................................................................................................34
NIEUWE IDEEËN OVER STRAFRECHTSBEDELING & MISDAADBESTRIJDING VANAF 16 DE EEUW.............................43
DRIE CRUCIALE ONTWIKKELINGEN IN STRAFBEDELING: 16 DE – 18DE EEUW...........................................................43
BESLUIT: VROEGMODERNE ORIGINES VAN HET MODERNE STRAFRECHT.............................................................46
5. NIEUW DENKEN OVER MISDAAD EN STRAF EN REORGANISATIE VAN DE STRAFRECHTSBEDELING TIJDENS DE
VERLICHTING (EIND 18DE EEUW) EN DE FRANSE TIJD (1789-1815)................................................................................47
VERLICHTINGSDENKEN: NAAR MODERNITEIT.......................................................................................................47
DE VERLICHTING: NIEUW DENKEN OVER MISDAAD & AANPAK............................................................................47
DE VERLICHTING: NIEUWE GEVOELIGHEDEN, NIEUWE STRAFFEN........................................................................48
DE FRANSE REVOLUTIE EN HAAR NASLEEP............................................................................................................49
NAPOLEON EN ZIJN ERFENIS..................................................................................................................................51
POLITIEHERVORMINGEN VAN NAPOLEON EN HUN VERSPREIDING......................................................................52
1
,6. CRIMINALITEIT, KLASSENSTRIJD EN MODERNISERING VAN POLITIE- EN GEVANGENIS IN DE 19DE EEUW.................54
NIEUW DENKEN OVER MISDAAD & MISDADIGER.................................................................................................54
REALITEIT/VORMEN VAN MISDAAD IN DE 19DE EEUW..........................................................................................58
UITBOUW VAN HET MODERNE POLITIE- & GEVANGENISWEZEN..........................................................................60
7. OPKOMST VAN DE WETENSCHAPPELIJKE STUDIE VAN MISDAAD EN GEBOORTE VAN DE CRIMINOLGIE.................65
CRIMINALITEIT & WETENSCHAP............................................................................................................................65
RUIMTE VOOR NIEUWE DESKUNDIGEN.................................................................................................................65
CRIMINOLOGISCHE POLITIEWETENSCHAP............................................................................................................66
POLITIEWETENSCHAP: NIEUWE TECHNIEKEN VAN OPSPORING...........................................................................66
BIOLOGISCHE BENADERING: FRENOLOGIE............................................................................................................67
PSYCHIATRISCHE BENADERING: MANIEËNLEER....................................................................................................68
SOCIOLOGISCHE BENADERING: QUETELET............................................................................................................68
QUETELET: FACTOREN VAN DE NEIGING TOT MISDAAD.......................................................................................69
EVOLUTIONAIR DENKEN: MOREL & DARWIN........................................................................................................70
REVOLUTIONAIR DENKEN: MARX & ENGELS.........................................................................................................70
8. NAAR DE 20STE EEUW EN DE EERSTE WERELDOORLOG..............................................................................................72
VAN DE EEUWWISSELING NAAR WOI (19DE – 20STE EEUW)....................................................................................72
PENAL WELFARISM (GARLAND).............................................................................................................................72
PESSIMISME & SOCIAAL VERWEER TIJDENS EEUWWISSELING..............................................................................73
NIEUWE PROGRESSIEVE STRAFHERVORMINGEN..................................................................................................74
CRIMINALITEIT IN WOI..........................................................................................................................................75
NAOORLOGSE ERFENIS VAN OORLOGSGEWELD...................................................................................................76
VREDESTIJD: TERUG NAAR HET OUDE...................................................................................................................76
9. EVOLUTIES TUSSEN DE WERELDOORLOGEN EN SINDS 1945.....................................................................................77
HET INTERBELLUM: TUSSEN DE WERELDOORLOGEN............................................................................................77
EVOLUTIES SINDS 1945..........................................................................................................................................80
10. KRACHTLIJNEN EN SLOTBESCHOUWINGEN: TWEE EEUWEN CRIMINOLOGIE EN STRAFRECHTSBEDELING.............85
KRACHTLIJNEN ONTWIKKELINGEN EUROPA 1750-1940 (EMSLEY)........................................................................85
SLOTBESCHOUWINGEN TWEE EEUWEN CRIMINOLOGIE & STRAFRECHTBEDELING (FIJNAUT).............................88
DEEL 3: ACTUELE KWESTIES IN HISTORISCH PERSPECTIEF: JEUGDDELINQUENTIE EN -RECHT......................................91
11. JEUGDDELINQUENTIE EN JEUGDRECHT IN HISTORISCH PERSPECTIEF.....................................................................91
‘DE’ JEUGD ALS PROBLEEM EN DADER..................................................................................................................91
CIJFERS JEUGDCRIMINALITEIT VANDAAG..............................................................................................................91
AANPAK? GEEN CONSENSUS.................................................................................................................................92
HISTORISCH ONDERZOEK: JEUGDCRIMINALITEIT..................................................................................................92
RESULTATEN VERGELIJKING: 3 EEUWEN + WEST-EUROPA & VK...........................................................................93
CRIMINELE JONGEREN, EEN EEUWENOUD ZEER...................................................................................................94
DE ‘ONTDEKKING’ VAN JEUGDCRIMINALITEIT.......................................................................................................94
JEUGDGEWELD......................................................................................................................................................94
2
,JEUGDBENDEN.......................................................................................................................................................96
JONGEREN EN DIEFSTAL........................................................................................................................................96
3
, DEEL 1: WAT IS GESCHIEDENIS, HISTORISCH ONDERZOEK & HISTORISCHE
CRIMINOLOGIE?
1. WAAROM & HOE HET VERLEDEN BESTUDEREN
PERCEPTIE VD OMVANG V GEWELD
VANAF ME: daling (dodelijk) geweld
- Conflicten oplossen met vuist/messteken = normaal
VNDG: verdragen geweld minder dan vroeger
- Recent: grotere omvang v drugscriminaliteit (20 ste-21ste eeuw) >< jeugdcriminaliteit (oud fenomeen)
HISTORICA KATIE DIGAN
Verschillende meningen onder historici over
- Wat is geschiedenis?
- Welke vragen moeten historici stellen?
- Waar kijken we naar?
- …
DIGAN:
Geschiedenis = een verhaal over verleden
- Slechts 1 versie vh verleden
o waarbij bepaalde keuzes gemaakt zijn (onderwerp, figuren, gebeurtenissen …)
DUS niet 1 geschiedenis MAAR verschillende geschiedenissen
- Verschillende verhalen die de klemtoon ergens anders leggen
HEDENDAAGSE DISCUSSIE
Geschiedenis = vaak verhaal vd witte hoog opgeleide rijke man
- Historici gebruiken sporen v menselijke activiteit uit het verleden
o Vaak achtergelaten dr mannen met macht, een opleiding & geld
Brieven
Dagboeken
Overheidsadministratie
…
GEVOLG:
Geschiedenis ging over VELDSLAGEN, HEERSERS, MILITAIREN … (= de grote verhalen)
1) Vrouwen & minderheden w uitgesloten waren wel aanwezig
o hadden minder invloedrijke functies EN hebben minder/geen bronnen achtergelaten
o verleden = voorbij DUS deze groepen kunnen niet geïnterviewd w vr onderzoek
4
Inhoud
DEEL 1: WAT IS GESCHIEDENIS, HISTORISCH ONDERZOEK & HISTORISCHE CRIMINOLOGIE?.........................................4
1. WAAROM & HOE HET VERLEDEN BESTUDEREN..........................................................................................................4
WAT IS GESCHIEDENIS?...........................................................................................................................................5
ROL VAN HET VERLEDEN.........................................................................................................................................6
GESCHIEDENIS ZONDER NUT...................................................................................................................................7
NUTTIGE GESCHIEDSCHRIJVING: BIJDRAGE & AANPAK...........................................................................................8
BEPERKING VAN DE GESCHIEDSCHRIJVING...........................................................................................................10
HISTORICI, HUN ‘FEITEN’ EN INTERPRETATIE........................................................................................................11
FALSA EN BRONNENMANIPULATIE........................................................................................................................13
GESCHIEDSCHRIJVING: ALLEMAAL INTERPRETATIE?.............................................................................................15
2. ONTMOETINGEN TUSSEN CRIMINOLOGEN EN HISTORICI.........................................................................................16
CRIMINOLOGIE EN GESCHIEDENIS: ONTMOETINGEN MAAR GEEN HUWELIJK......................................................16
OBSTAKELS: CHRONOCENTRISME IN CRIMINOLOGIE............................................................................................17
HISTORISCH-CRIMINOLOGISCH ONDERZOEK........................................................................................................18
KWANTITATIEVE BENADERINGEN.........................................................................................................................19
KWALITATIEVE BENADERINGEN............................................................................................................................21
SPECIFIEKE BIJDRAGE VAN CRIMINOLOGEN..........................................................................................................24
3. TOEPASSEN VAN EEN HISTORISCH-CRIMINOLOGISCHE BENADERING......................................................................25
METHODOLOGISCHE KWESTIES.............................................................................................................................25
RELEVANTIE: HERSTELRECHT: PARALLELLEN VERLEDEN-HEDEN...........................................................................27
HERSTELRECHT: BEDENKINGEN BIJ VERGELIJKING VERLEDEN-HEDEN..................................................................29
HERSTELRECHT: LINK MET CRIMINOLOGISCHE VRAAGSTUKKEN..........................................................................31
DEEL 2: GESCHIEDENIS VAN CRIMINALITEIT, STRAFBEDELING & CRIMINOLOGIE IN EUROPA......................................34
4. DE VROEGMODERNE PERIODE: ORIGINES VAN DE BASISSTRUCTUUR VD MODERNE STRAFRECHTSBEDELING........34
STRAFRECHT IN VMP.............................................................................................................................................34
NIEUWE IDEEËN OVER STRAFRECHTSBEDELING & MISDAADBESTRIJDING VANAF 16 DE EEUW.............................43
DRIE CRUCIALE ONTWIKKELINGEN IN STRAFBEDELING: 16 DE – 18DE EEUW...........................................................43
BESLUIT: VROEGMODERNE ORIGINES VAN HET MODERNE STRAFRECHT.............................................................46
5. NIEUW DENKEN OVER MISDAAD EN STRAF EN REORGANISATIE VAN DE STRAFRECHTSBEDELING TIJDENS DE
VERLICHTING (EIND 18DE EEUW) EN DE FRANSE TIJD (1789-1815)................................................................................47
VERLICHTINGSDENKEN: NAAR MODERNITEIT.......................................................................................................47
DE VERLICHTING: NIEUW DENKEN OVER MISDAAD & AANPAK............................................................................47
DE VERLICHTING: NIEUWE GEVOELIGHEDEN, NIEUWE STRAFFEN........................................................................48
DE FRANSE REVOLUTIE EN HAAR NASLEEP............................................................................................................49
NAPOLEON EN ZIJN ERFENIS..................................................................................................................................51
POLITIEHERVORMINGEN VAN NAPOLEON EN HUN VERSPREIDING......................................................................52
1
,6. CRIMINALITEIT, KLASSENSTRIJD EN MODERNISERING VAN POLITIE- EN GEVANGENIS IN DE 19DE EEUW.................54
NIEUW DENKEN OVER MISDAAD & MISDADIGER.................................................................................................54
REALITEIT/VORMEN VAN MISDAAD IN DE 19DE EEUW..........................................................................................58
UITBOUW VAN HET MODERNE POLITIE- & GEVANGENISWEZEN..........................................................................60
7. OPKOMST VAN DE WETENSCHAPPELIJKE STUDIE VAN MISDAAD EN GEBOORTE VAN DE CRIMINOLGIE.................65
CRIMINALITEIT & WETENSCHAP............................................................................................................................65
RUIMTE VOOR NIEUWE DESKUNDIGEN.................................................................................................................65
CRIMINOLOGISCHE POLITIEWETENSCHAP............................................................................................................66
POLITIEWETENSCHAP: NIEUWE TECHNIEKEN VAN OPSPORING...........................................................................66
BIOLOGISCHE BENADERING: FRENOLOGIE............................................................................................................67
PSYCHIATRISCHE BENADERING: MANIEËNLEER....................................................................................................68
SOCIOLOGISCHE BENADERING: QUETELET............................................................................................................68
QUETELET: FACTOREN VAN DE NEIGING TOT MISDAAD.......................................................................................69
EVOLUTIONAIR DENKEN: MOREL & DARWIN........................................................................................................70
REVOLUTIONAIR DENKEN: MARX & ENGELS.........................................................................................................70
8. NAAR DE 20STE EEUW EN DE EERSTE WERELDOORLOG..............................................................................................72
VAN DE EEUWWISSELING NAAR WOI (19DE – 20STE EEUW)....................................................................................72
PENAL WELFARISM (GARLAND).............................................................................................................................72
PESSIMISME & SOCIAAL VERWEER TIJDENS EEUWWISSELING..............................................................................73
NIEUWE PROGRESSIEVE STRAFHERVORMINGEN..................................................................................................74
CRIMINALITEIT IN WOI..........................................................................................................................................75
NAOORLOGSE ERFENIS VAN OORLOGSGEWELD...................................................................................................76
VREDESTIJD: TERUG NAAR HET OUDE...................................................................................................................76
9. EVOLUTIES TUSSEN DE WERELDOORLOGEN EN SINDS 1945.....................................................................................77
HET INTERBELLUM: TUSSEN DE WERELDOORLOGEN............................................................................................77
EVOLUTIES SINDS 1945..........................................................................................................................................80
10. KRACHTLIJNEN EN SLOTBESCHOUWINGEN: TWEE EEUWEN CRIMINOLOGIE EN STRAFRECHTSBEDELING.............85
KRACHTLIJNEN ONTWIKKELINGEN EUROPA 1750-1940 (EMSLEY)........................................................................85
SLOTBESCHOUWINGEN TWEE EEUWEN CRIMINOLOGIE & STRAFRECHTBEDELING (FIJNAUT).............................88
DEEL 3: ACTUELE KWESTIES IN HISTORISCH PERSPECTIEF: JEUGDDELINQUENTIE EN -RECHT......................................91
11. JEUGDDELINQUENTIE EN JEUGDRECHT IN HISTORISCH PERSPECTIEF.....................................................................91
‘DE’ JEUGD ALS PROBLEEM EN DADER..................................................................................................................91
CIJFERS JEUGDCRIMINALITEIT VANDAAG..............................................................................................................91
AANPAK? GEEN CONSENSUS.................................................................................................................................92
HISTORISCH ONDERZOEK: JEUGDCRIMINALITEIT..................................................................................................92
RESULTATEN VERGELIJKING: 3 EEUWEN + WEST-EUROPA & VK...........................................................................93
CRIMINELE JONGEREN, EEN EEUWENOUD ZEER...................................................................................................94
DE ‘ONTDEKKING’ VAN JEUGDCRIMINALITEIT.......................................................................................................94
JEUGDGEWELD......................................................................................................................................................94
2
,JEUGDBENDEN.......................................................................................................................................................96
JONGEREN EN DIEFSTAL........................................................................................................................................96
3
, DEEL 1: WAT IS GESCHIEDENIS, HISTORISCH ONDERZOEK & HISTORISCHE
CRIMINOLOGIE?
1. WAAROM & HOE HET VERLEDEN BESTUDEREN
PERCEPTIE VD OMVANG V GEWELD
VANAF ME: daling (dodelijk) geweld
- Conflicten oplossen met vuist/messteken = normaal
VNDG: verdragen geweld minder dan vroeger
- Recent: grotere omvang v drugscriminaliteit (20 ste-21ste eeuw) >< jeugdcriminaliteit (oud fenomeen)
HISTORICA KATIE DIGAN
Verschillende meningen onder historici over
- Wat is geschiedenis?
- Welke vragen moeten historici stellen?
- Waar kijken we naar?
- …
DIGAN:
Geschiedenis = een verhaal over verleden
- Slechts 1 versie vh verleden
o waarbij bepaalde keuzes gemaakt zijn (onderwerp, figuren, gebeurtenissen …)
DUS niet 1 geschiedenis MAAR verschillende geschiedenissen
- Verschillende verhalen die de klemtoon ergens anders leggen
HEDENDAAGSE DISCUSSIE
Geschiedenis = vaak verhaal vd witte hoog opgeleide rijke man
- Historici gebruiken sporen v menselijke activiteit uit het verleden
o Vaak achtergelaten dr mannen met macht, een opleiding & geld
Brieven
Dagboeken
Overheidsadministratie
…
GEVOLG:
Geschiedenis ging over VELDSLAGEN, HEERSERS, MILITAIREN … (= de grote verhalen)
1) Vrouwen & minderheden w uitgesloten waren wel aanwezig
o hadden minder invloedrijke functies EN hebben minder/geen bronnen achtergelaten
o verleden = voorbij DUS deze groepen kunnen niet geïnterviewd w vr onderzoek
4
